Tiền tỷ xây nhà to, mặc kệ ngày mai

Những ngôi nhà tốn khá nhiều tiền ở Tà Pơ.

Từ thị trấn Thạnh Mỹ, phải mất gần 3 tiếng đồng hồ theo đường núi quanh co, chúng tôi mới tới thôn 2 mới, xã Tà Pơ, huyện Nam Giang (Quảng Nam). Khác với những bản làng thường thấy của đồng bào dân tộc thiểu số nằm sâu trong rừng, thôn 2 mới hiện ra với những ngôi nhà gỗ được xây dựng hết sức khang trang, bề thế.

Hơn một năm qua, thôn này được biết đến là thôn tỷ phú, bởi hàng chục hộ dân được nhận tiền đền bù từ dự án thủy điện Sông Bung 4. Theo quy định, hộ dưới 5 nhân khẩu sẽ được hỗ trợ 141 triệu đồng tiền làm nhà, hộ có từ 5 - 7 nhân khẩu sẽ được hỗ trợ 161 triệu đồng và hộ có 8 nhân khẩu trở lên sẽ được chia tách làm 2 hộ, được hưởng hỗ trợ theo khung quy định. Mỗi hộ được phép khai thác 10m3 gỗ tận thu để làm nhà. Ngoài ra còn tiền đền bù đất vườn, hoa màu… của người dân. Tổng số tiền đền bù có hộ nhận được lên tới hàng tỷ đồng. Thay vì tiết kiệm tiền hỗ trợ đền bù để đầu tư làm ăn thì rất nhiều người dân nơi đây lại đổ tiền vào xây dựng nhà cửa lớn, gây nên tình trạng lãng phí rất lớn.

Như trường hợp của chị A Lăng Thị Sen, mặc dù hiện tại gia đình chỉ có 2 người, nhưng chị vẫn bỏ gần hết số tiền đền bù ra để xây dựng lên ngôi nhà gỗ khá đồ sộ với đầy đủ tiện nghi. Khi được hỏi tại sao lại xây nhà lớn như vậy, chị cười nói: “Không biết, người ta xây cho mình thế nào thì mình ở, hết bao nhiêu thì mình trả tiền thôi”.

Gia đình ông Hốih Điêng cũng trong trường hợp tương tự. Bản thân ông không nhớ mình nhận được bao nhiêu tiền đền bù, xây nhà hết bao nhiêu. Chỉ biết, hiện tại gia đình ông đang sống trong một căn nhà gỗ khá lớn.

Theo quy định, mỗi nhà chỉ được phép khai thác 10m3, nhưng có nhà làm đến gần 50m3, gây nên sự lãng phí và dẫn đến tình trạng xâm hại rừng. Bên cạnh đó, do biết người dân có tiền đền bù, nhiều người đã tới đây, lợi dụng sự thật thà của họ để dụ dỗ mua sắm lãng phí.

Theo ông Tơ Ngôl Kía, Chủ tịch UBND xã Tà Pơ, địa phương đã tuyên truyền, tư vấn các phương thức thực hiện tiết kiệm, chi tiêu hợp lý, địa phương cũng chỉ có thể làm đến vậy, không thể can thiệp vào túi tiền của dân. Nhưng với cái đà này, không khéo đời sống của bà con rồi sẽ lại rơi vào khó khăn, túng thiếu.

Không chỉ 54 hộ dân tái định cư (TĐC) ở thôn 2 mới, xã Tà Pơ, gần 200 hộ ở 3 điểm tại thôn Pà Rum A, Pà Rum B và Pà Đhí, xã Zuôih thuộc TĐC dự án thủy điện Sông Bung 4 cũng đang xảy ra tình trạng như trên.

Lo nhất là ổn định sản xuất

Theo ông A Lăng Mai, Chủ tịch UBND huyện Nam Giang, có một điểm mấu chốt mà việc xây dựng TĐC Sông Bung 4 khá phù hợp với lòng dân, với chính sách chung của địa phương. Đó là chủ đầu tư không trực tiếp làm thay nhà ở cho người dân, mà chủ đầu tư chỉ hỗ trợ tiền đền bù, làm cơ sở hạ tầng và các hạng mục công trình công cộng, còn nhà ở do người dân tự làm theo nhu cầu sử dụng của họ. Điều này tránh được tình trạng bỏ hoang nhà TĐC như một số dự án TĐC thuỷ điện trên địa bàn.

Tuy nhiên, ông A Lăng Mai cũng thừa nhận, việc giao cho người dân tự quyết định về nhà ở hiện nay đang vướng ở cơ chế khai thác nguyên liệu gỗ. Các điểm TĐC khác của thuỷ điện Sông Bung 4 cũng gặp vấn đề tương tự. Bởi hiện chưa có chủ trương chính sách cụ thể để người dân được tận thu khai thác gỗ trong khu vực rừng sản xuất, phòng hộ nơi họ sinh sống, phục vụ vấn đề TĐC. Song để người dân sớm ổn định cuộc sống và chủ đầu tư đảm bảo kịp tiến độ dự án, người dân vẫn khai thác gỗ để xây dựng nhà.