Tiếp thị xã hội các PTTT: Tránh phiền muộn “lỡ” mang thai

Cán bộ DS-KHHGĐ huyện Vạn Ninh, Khánh Hòa truyền thông, TTXH PTTT cho ngư dân vùng biển. Ảnh: Dương Ngọc.

Nỗi buồn “ngoài ý muốn”

Mang thai là sự kiện tuyệt vời được rất nhiều người mong đợi, nhưng trong những trường hợp như của Tuyến, việc mang thai ngoài ý muốn đã để lại những hệ lụy đáng buồn.

Câu chuyện của Tuyến chỉ là một trong số rất nhiều trường hợp các bạn nữ lỡ mang thai khi chưa thể có con. Phần lớn các bạn trẻ có quan hệ tình dục nhưng không áp dụng biện pháp tránh thai (BPTT) hoặc áp dụng BPTT không đúng cách đều dễ bị mang thai. Trường hợp của Vân, 21 tuổi, mang thai tới tháng thứ 4 mới biết bởi cô nghĩ mình đã dùng thuốc tránh thai khẩn cấp sau mỗi lần quan hệ. Yên tâm với việc dùng thuốc nên khi không thấy “đến kỳ”, Vân vẫn nghĩ do mình bị rối loạn nội tiết. Việc lạm dụng thuốc tránh thai khẩn cấp làm thuốc phản tác dụng đã khiến Vân phải làm mẹ bất đắc dĩ. Cô giấu gia đình ở quê, nghỉ học sinh con vào lúc chuẩn bị tốt nghiệp đại học. Tương lai của một cô gái ham học ngày nào đã sớm gập ghềnh, truân chuyên.  

Thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới cho thấy, hàng năm hơn 1/3 các thai kỳ ở các nước đang phát triển là mang thai ngoài ý muốn. Hầu hết các trường hợp mang thai ngoài ý muốn xảy ra ở những phụ nữ không sử dụng các BPTT.

Phá thai cũng đang là thách thức lớn nhất mà Việt Nam phải đối mặt trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe sinh sản, nhất là với trẻ vị thành niên. Theo Tổng cục DS-KHHGĐ, mặc dù tỷ lệ nạo phá thai ở Việt Nam trong 10 năm trở lại đây giảm, nhưng tỷ lệ nạo phá thai ở trẻ vị thành niên (VTN), thanh niên lại có dấu hiệu tăng - chiếm hơn 20% các trường hợp nạo phá thai. Báo cáo của Bệnh viện Phụ sản Trung ương tại một cuộc hội thảo tổ chức gần đây cho thấy, thực trạng phá thai to ở VTN chiếm tỷ lệ khá cao, hơn 10% trong tổng số ca phá thai; các trường hợp phá thai to trên gặp nhiều nhất ở đối tượng học sinh, sinh viên.

Bên cạnh việc thiếu kiến thức về sức khỏe sinh sản (SKSS), điều đáng lo ngại là tuổi quan hệ tình dục lần đầu của VTN đang thấp đi. Các em nữ mang thai ở tuổi VTN dễ có nguy cơ bị biến chứng cao hơn do khi mang thai, sinh nở cơ  thể chưa phát triển đầy đủ. Theo khuyến cáo của các bác sĩ sản khoa, riêng đối với người lứa tuổi từ 15-19, nguy cơ chết do sinh đẻ gấp 3 lần so với phụ nữ thuộc lứa tuổi 20-24 và nguy cơ con chết lớn hơn 80% so với những người sinh con ngoài 20 tuổi.

Cách tốt nhất là phòng ngừa

Theo PGS.TS Lưu Thị Hồng – Vụ trưởng Vụ Sức khỏe bà mẹ trẻ em (Bộ Y tế), có nhiều phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ, thậm chí cả những người đến tuổi tiền mãn kinh vẫn lỡ mang thai vì chủ quan, không áp dụng các BPTT. “Ở tuổi trên 40, phụ nữ vẫn có nguy cơ mang thai ngoài ý muốn nhiều hơn vì họ thường nghĩ ở tuổi đó khó có thai”, bà Hồng cho biết.

Trong các trường hợp mang thai ngoài ý muốn, một số trường hợp đã áp dụng các BPTT như sử dụng bao cao su nhưng rồi lại bỏ vì ảnh hưởng đến “khoái cảm”. Một số người đang dùng viên uống tránh thai cũng bỏ vì sợ tăng cân và gặp một vài tác dụng phụ.

Giáo sư Lee P.Shulman – Trường Y khoa Feinberg, ĐH Tây Bắc Chicago (Mỹ) hài hước cho rằng, để tránh thai 100% thì chỉ có “không quan hệ tình dục”. “Khi bạn đã quan hệ tình dục, muốn tránh thai bạn phải sử dụng một BPTT. Khi bạn đã sử dụng một BPTT mà dừng lại thì chắc chắn nguy cơ mang thai ngoài ý muốn sẽ tăng lên” – Theo Giáo sư Lee, việc tránh thai sẽ đạt hiệu quả cao khi các bác sĩ có kiến thức về nhiều BPTT để tư vấn cho người sử dụng. Việc này sẽ giúp họ tư vấn cho người sử dụng chọn được BPTT phù hợp với tiền sử sức khỏe, lối sống, sở thích và sức khỏe sinh sản tại thời điểm đó.

Ông cũng cho hay, để giảm thiểu số ca nạo hút thai, cách tốt nhất là phải phòng ngừa mang thai ngoài ý muốn. Hiện nay, có rất nhiều BPTT để chị em phụ nữ lựa chọn; trong đó, thuốc viên tránh thai kết hợp là một trong những biện pháp tiện lợi, an toàn và có hiệu quả tránh thai cao nhất hiện nay. Sau hơn 50 năm, từ viên tránh thai nội tiết đầu tiên trên thế giới ra đời năm 1960, đã có rất nhiều bước cải tiến và phát triển của các thuốc viên tránh thai kết hợp về hiệu quả tránh thai, về tính an toàn và đặc biệt là các lợi ích khác mang lại cho người phụ nữ.