Tổng Bí thư Lê Duẩn qua hồi tưởng của người cận vệ

Dù đã bước sang tuổi 94 nhưng ông vẫn khoẻ mạnh, minh mẫn và hầu như vẫn nhớ hết những năm tháng sôi động vinh dự được bảo vệ Tổng Bí thư Lê Duẩn.

 

 

Ông sinh ra ở xã Phổ Minh, huyện Đức Phổ, Quảng Ngãi, lớn lên như bao người con đất Quảng, ông sớm xác định con đường phấn đấu của mình và tham gia cách mạng ở địa phương. Ông là đội trưởng đội du kích Ba Tơ chuyên đi diệt ác trừ gian, xây dựng phong trào cách mạng. Sau đó sang hoạt động cách mạng ở Campuchia được 6 năm, năm 1954 ông vào quân đội và nhận lệnh ra Bắc, tập kết tại Sầm Sơn (Thanh Hoá). Công tác, học tập chính trị ở đây một thời gian, một hôm giữa tháng 7/1957, cán bộ chỉ huy gặp ông giao nhiệm vụ: "Đồng chí được chọn đi làm công tác đặc biệt". Và chính đồng chí Khôi - chỉ huy đơn vị trực tiếp đưa ông ra Hà Nội, đến số 6, Hoàng Diệu để gặp đồng chí Lê Duẩn. Hồi đó đồng chí Lê Duẩn mới từ miền Nam ra Bắc để lãnh đạo công việc chung của Đảng bên cạnh Chủ tịch Hồ Chí Minh.

 

Bảo vệ đồng chí Lê Duẩn về thăm Quảng Trị năm 1977 (đồng chí Nguyễn Văn Trại đứng giữa). Ảnh: Tư liệu

 

Hồi tưởng lại những ngày đầu trở thành cận vệ, Đại tá Nguyễn Văn Trại kể: "Khi đến nhà riêng đồng chí Lê Duẩn ở số 6, Hoàng Diệu, anh Ba Duẩn bắt tay tôi. Anh Khôi giới thiệu: "Đây là đồng chí Nguyễn Trại, đến để bảo vệ đồng chí". Anh Duẩn nói: "Thế thì tốt quá, tôi sẽ để chú Hải đi học. Chú đi với tôi cho hợp tuổi tác". Anh Hải là cận vệ đầu tiên của anh Ba Duẩn khi anh mới ra Bắc. Và tôi trở thành cận vệ của đồng chí Lê Duẩn từ đó.

 

Đồng chí Nguyễn Văn Trại thời kỳ đầu nhận nhiệm vụ bảo vệ đồng chí Lê Duẩn.

Tôi quen tác phong bộ đội, vì vậy những ngày đầu mới đến, anh Ba Duẩn hỏi cái gì tôi cũng "báo cáo" với anh. Bữa trước anh nói ít, bữa sau anh nói dữ lắm: "Báo cáo, báo cáo cái gì! Đồng chí với nhau, anh em với nhau, có cái gì nói. Tôi không thích kiểu báo cáo thưa bẩm đó đâu". Từ đó tôi bỏ thói quen "báo cáo", mà chỉ "thưa", chẳng hạn: "Thưa anh, có khách đến làm việc". Hàng ngày, anh Ba Duẩn sang Văn phòng Trung ương làm việc. Chiều nào rảnh rỗi, anh với tôi đạp xe đi phố. Anh Ba Duẩn đi xe đạp chưa thạo lắm, đi xe cứ liềng liệng. Sợ tai nạn, tôi nói: "Anh đi xe đạp chưa thạo, nguy hiểm lắm anh ạ! Anh đi ôtô thôi". Anh bảo: "Đi ôtô à? Hồi tôi ở miền Nam có đi ôtô đâu, đi xe đạp là một cách tập thể thao, khoẻ người". Sau một thời gian, thấy nguy hiểm, tôi tháo xịt săm xe đạp để anh Ba Duẩn khỏi đi, chuyện này mãi sau này anh còn nhắc lại".

 

Thời gian đầu ông Trại kiêm luôn cả công tác phục vụ đồng chí Lê Duẩn. Không nề hà trong công việc, hàng ngày ông thường xuyên nắm chương trình công tác của thủ trưởng để phối hợp với lái xe, thư ký, bác sĩ... từ đó có kế hoạch, phương án bảo vệ được thuận lợi và an toàn tuyệt đối. Qua câu chuyện với ông, tôi hiểu rằng người bảo vệ lãnh tụ không chỉ làm việc bằng lòng trung thành, tinh thần trách nhiệm, mà còn bằng cả tình cảm đặc biệt của mình với thủ trưởng.

 

Ông tâm sự: "Tôi coi anh Ba như người anh cả trong gia đình. Trong những năm tháng bảo vệ và phục vụ anh tôi luôn tâm niệm một điều: Mình vinh dự được bảo vệ một nhà lãnh đạo kiệt xuất của Đảng, của dân tộc, bảo vệ một người đồng chí, một cộng sự, một người học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh; nếu chỉ vì một sơ suất nhỏ cũng có thể ảnh hưởng đến sự an toàn cho sự nghiệp lớn". Chính vì vậy, phương châm "Chỉ được phép làm tốt, chỉ được phép hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ" của cố Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn dạy lực lượng Cảnh vệ, ông Trại luôn áp dụng vào công việc hàng ngày. Suốt 30 năm bảo vệ Tổng Bí thư Lê Duẩn, ông không để xảy ra sơ suất nào, được đồng chí Lê Duẩn cũng như các cấp lãnh đạo chỉ huy và đồng đội tin tưởng, khen ngợi.

 

Đồng chí Lê Duẩn chụp ảnh lưu niệm với đại tá Nguyễn Văn Trại (đứng bên phải đồng chí Lê Duẩn).

 

Một đời tận tụy, trung thành

 

Hỏi về kỷ niệm trong những năm tháng được bảo vệ Tổng Bí thư Lê Duẩn, Đại tá Nguyễn Văn Trại suy nghĩ hồi lâu rồi chậm rãi kể: "Tôi có rất nhiều kỷ niệm với anh Ba, nhưng có một kỷ niệm sâu sắc nhất, đó là Tết năm Ất Sửu (năm 1985), đoàn CBCS Cục Cảnh vệ do đồng chí Phan Văn Xoàn - Cục trưởng Cục Cảnh vệ dẫn đầu vào chúc Tết Tổng Bí thư Lê Duẩn. Vì đang làm nhiệm vụ bảo vệ thủ trưởng tại nhà riêng nên tôi được tham gia cùng đoàn. Trong không khí ấm áp của ngày xuân, Tổng Bí thư Lê Duẩn chúc Tết mọi người và biểu dương, khen ngợi những thành tích đạt được của toàn thể CBCS  lực lượng Cảnh vệ, sau đó đồng chí căn dặn: "Đối tượng đấu tranh chính của công tác cảnh vệ là bọn gián điệp và toàn bộ chiến tranh gián điệp của địch. Chúng có thể dùng trăm phương ngàn kế để phá ta, tìm cách nắm quy luật hoạt động của các đồng chí lãnh đạo Đảng và Nhà nước, xâm nhập vào nội bộ của ta... Có tên hoạt động sâu cho ý đồ chiến lược 10 năm, 20 năm sau mới phá ta, bởi vậy phải hết sức cảnh giác, phải thấy đây là một công tác cực kỳ khó khăn... để quyết tâm phấn đấu vươn lên để hoàn thành nhiệm vụ".

 

Thực hiện lời căn dặn của Tổng Bí thư, lực lượng Cảnh vệ đã lấy đó làm tư tưởng chủ đạo, phương châm công tác để hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ chính trị của Đảng và Nhà nước giao phó”.

 

Bảo vệ đồng chí Lê Duẩn thăm trung tâm thương mại Đà Nẵng 1975 (đại tá Nguyễn Văn Trại đứng thứ hai từ phải sang).

 

Khi hỏi về thời gian bảo vệ đồng chí Lê Duẩn trong chiến tranh phá hoại của Mỹ ở miền Bắc, Đại tá Nguyễn Văn Trại dừng lại một lúc như để hình dung lại quá khứ. Ông kể: "Trong thời gian Mỹ bắn phá miền Bắc, kể cả khi ở nhà hay đi công tác, lúc nào chúng tôi cũng trong tình trạng cảnh giác cao độ; xây dựng các phương án bảo vệ phù hợp với từng thời điểm, từng địa bàn công tác. Trước mỗi chuyến đi đến các đơn vị, địa phương, anh Duẩn cho tôi biết trước để liên hệ phối hợp bảo vệ. Đặc biệt, phương án bảo vệ trên đường đi, phải nắm chắc các vị trí có hầm trú ẩn, nơi nào thiếu thì yêu cầu làm bổ sung. Các bộ phận phục vụ thống nhất về thời gian, tốc độ xe, khoảng cách giữa các xe, điểm tạm dừng trên đường... Cũng có lúc thực hiện kế hoạch đột xuất, anh Duẩn bảo đi là đi ngay. Tuy nhiên chúng tôi đã dự kiến những tình huống, phối hợp chặt chẽ với bộ phận thư ký, lái xe, phục vụ... để thao tác nhanh chóng. Chúng tôi gọi điện gấp về Cục Cảnh vệ để lãnh đạo Cục bố trí tăng cường lực lượng đi theo".

 

Đại tá Nguyễn Văn Trại kể cho chúng tôi nghe về tình cảm của Bác Hồ với đồng chí Lê Duẩn. Ông kể: "Tôi nhớ có hai lần Bác Hồ sang thăm anh Duẩn tại nhà riêng ở số 6 Hoàng Diệu. Anh Liêm là cận vệ của Bác Hồ cùng sang. Lần đầu, Bác Hồ qua, Người thăm bếp, sau đó ngồi nói chuyện với anh Duẩn và gia đình. Bác mở gói kẹo ra, chia cho các cháu. Lần thứ hai, lúc một giờ chiều, anh Liêm đưa Bác đi bộ tới thăm anh Duẩn, lần ấy không được báo trước. Bác mặc bộ quần áo nâu giản dị. Tôi chạy lên tầng hai báo cho anh Duẩn biết. Anh Duẩn đi xuống mời Bác lên nhà, nhưng Bác bảo: "Thôi, ta ngồi đây cũng được". Bác và anh Duẩn ngồi nói chuyện ở bậc tam cấp trước nhà".

 

Nói về quá trình công tác của Đại tá Nguyễn Văn Trại, ông Đống Ngạc - Thư ký của Tổng Bí thư Lê Duẩn, sau này là Phó Văn phòng Trung ương Đảng nói: "Anh Trại là người trung thành tuyệt đối với thủ trưởng, trung thực, tận tụy với công việc, được anh Ba Duẩn rất tin cậy. Trong mấy chục năm công tác với nhau, anh không để mất lòng ai, luôn hòa mình với quần chúng...".