Trạm Y tế hoạt động theo nguyên lý y học gia đình ở Hà Nội: Lợi thấy rõ, “khó” còn nhiều

Khám sức khỏe cho người dân tại trạm Y tế phường Đông Ngạc, Bắc Từ Liêm, Hà Nội. Ảnh: Thu Hiền

"Giờ cứ ra phường là có thuốc, đỡ phải đi xa"

Hôm 19/9 là lần đầu tiên ông Hoàng Văn Phong (phường Đông Ngạc, quận Bắc Từ Liêm, Hà Nội) thấy trạm y tế phường đông và "lạ" đến thế trong suốt gần 30 năm ở đây - lần đầu Trạm hoạt động theo nguyên lý y học gia đình. Ông Phong không hiểu hết dịch vụ chăm sóc sức khỏe này nghĩa là gì. Nhưng chỉ nghe "gia đình" là người đàn ông 70 tuổi này đã thấy thân thiện rồi. Hóa ra, với dịch vụ này, mọi thành viên trong gia đình đều được khám, lập hồ sơ quản lý sức khỏe. "Ngày trước, già trẻ gái trai đau ốm không mấy ai vào trạm y tế vì ngại, đành lên hết bệnh viện to. Nhưng giờ già rồi, đi lại khó khăn, trạm y tế lại được nâng cấp, dịch vụ khám, chữa bệnh như một bệnh viện thu nhỏ, có sự hỗ trợ của các bác sĩ tuyến trên, thì tội gì phải lặn lội đi xa, tắc đường lại mệt mỏi", ông Phong cho biết thêm.

Cùng với ông Phong, hơn 200 người dân ở phường Đông Ngạc đã tới trạm y tế để khám, tư vấn sức khoẻ. Ông Phong rủ thêm vợ, người bị tiểu đường lâu năm, đến đây lập hồ sơ sức khoẻ. "Từ giờ vợ chồng tôi cứ ra phường là có thuốc, đỡ phải đi xa", ông Phong nói.

Lãnh đạo Trạm Y tế phường Đông Ngạc cho hay, để triển khai mô hình trạm hoạt động theo nguyên lý y học gia đình, đơn vị này đã được đầu tư đồng bộ từ cơ sở hạ tầng, trang thiết bị, nhất là nguồn nhân lực bác sĩ công tác tại trạm y tế; kết nối bác sĩ tham gia hoạt động khám, chữa bệnh tại trạm với các bác sĩ chuyên khoa tại các bệnh viện tuyến trên. Bên cạnh đó, các cán bộ Trạm Y tế phường Đông Ngạc cũng đã được đào tạo tập huấn chuyên môn về nguyên lý y học gia đình và chăm sóc sức khỏe ban đầu tại trạm. Đây là những điều kiện cần thiết về thu hút người dân quay trở lại của trạm y tế xuất phát từ mô hình đổi mới hoạt động trạm y tế theo nguyên lý y học gia đình.

Được cán bộ Trạm y tế xã Đồng Tiến, huyện Ứng Hòa tiếp đón trong ngày đầu triển khai mô hình trạm y tế hoạt động theo nguyên lý y học gia đình, ông Lê Văn Hưng, 60 tuổi, niềm nở chia sẻ, ông nghe được thông tin qua hệ thống phát thanh của xã về việc này. Vì thế, ông Hưng đã đến trạm từ sáng để được tham gia khám sức khỏe. "Tôi được các bác sĩ khám, còn được tư vấn về chế độ dinh dưỡng, các biện pháp luyện tập thể dục thể thao để tăng cường sức khỏe và phòng ngừa bệnh tật", ông Hưng nói.

Tại xã Minh Châu (huyện Ba Vì), sau khi được đầu tư trang thiết bị và được các bác sĩ Bệnh viện Tim Hà Nội tập huấn khám sàng lọc tăng huyết áp và Bệnh viện Châm cứu Trung ương cử bác sĩ đến khám chữa bệnh tại trạm mỗi tuần/lần, công tác khám chữa bệnh tại trạm đã phát huy hiệu quả.

Tại trạm Y tế xã Tân Hội, Đan Phượng, bà Trần Thị Mai Hương, Trạm trưởng Trạm Y tế xã cho biết, người dân bắt đầu có thói quen đến trạm y tế để kiểm tra sức khỏe, hỏi về cách phòng bệnh, việc ăn uống, sinh hoạt có lợi cho bệnh cao huyết áp, đái tháo đường…

Không để bác sĩ ở trạm hoạt động đơn lẻ

Sở Y tế Hà Nội cho biết, từ 4 trạm y tế thí điểm mô hình nguyên lý y học gia đình trong năm 2018, năm 2019, Hà Nội phấn đấu đạt tối thiểu 45% số trạm y tế trên địa bàn thành phố triển khai mô hình này. Đến năm 2020 đạt 80% và năm 2021 đạt 100% số trạm y tế hoạt động theo nguyên lý y học gia đình. Tuy nhiên, để nâng cao năng lực cho các trạm y tế, khó khăn nhất hiện nay của các trạm y tế là vấn đề nhân lực và chất lượng nguồn nhân lực.

Theo bà Nguyễn Thị Thúy, Phó Giám đốc Trung tâm Y tế quận Nam Từ Liêm (Hà Nội), chế độ đãi ngộ cho cán bộ y tế làm việc tại các trạm còn thấp nên chưa thu hút được nguồn nhân lực chất lượng cao. Trung tâm Y tế quận đã đề xuất bổ sung thêm một số trang thiết bị y tế còn thiếu tại trạm y tế điểm, nhưng cũng chưa được cấp. Do trang thiết bị chưa đồng bộ nên công tác thu dung, quản lý và điều trị bệnh nhân còn hạn chế.

Sở Y tế Hà Nội cũng cho biết, khó nhất hiện nay là chưa có chính sách thu hút bác sĩ về công tác tại tuyến y tế cơ sở. Do vậy, nhiều năm nay, Hà Nội rất khó khăn trong việc tuyển bác sĩ về công tác tại các trạm y tế, nếu có thì chủ yếu là bác sĩ y học cổ truyền. Bên cạnh đó, việc đầu tư cơ sở vật chất cho các trạm y tế để duy trì tiêu chuẩn quốc gia y tế xã ở nhiều tuyến ngoại thành Hà Nội còn khó khăn.

TS Nguyễn Khắc Hiền, Giám đốc Sở Y tế Hà Nội cho biết, thành phố đang thực hiện nhiều giải pháp để triển khai có hiệu quả mô hình trạm y tế hoạt động theo nguyên lý y học gia đình. Trước mắt, tiến hành rà soát, đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất để các trạm y tế có đủ các phòng chức năng, bổ sung thêm các trang thiết bị, máy móc, bảo đảm cho trạm y tế tuân thủ đúng nguyên lý y học gia đình. Tuy nhiên, theo ông Hiền, Trung tâm Y tế các quận, huyện, thị xã cũng cần chủ động đánh giá về mô hình bệnh tật tại địa bàn để đề xuất tăng cường bác sĩ chuyên khoa. Ông Hiền khẳng định, các đơn vị trong ngành nghiêm túc thực hiện luân phiên các bác sĩ của tuyến trên xuống các trạm y tế làm việc từ 1 - 2 buổi/tuần. "Không để các bác sĩ ở trạm hoạt động đơn lẻ một mình", TS Nguyễn Khắc Hiền nhấn mạnh.

Bộ Y tế hướng dẫn thí điểm hoạt động y học gia đình

Quỳnh An