Trần Lệ Xuân - phu nhân đầu tiên đòi cấm đàn ông Việt lấy vợ hai

Chồng mất 48 năm vẫn chung tình

Bà Trần Lệ Xuân sinh năm 1924, là con gái thứ hai của luật sư Trần Văn Chương và bà Thân Thị Nam Trân. Nét đẹp nhất trên khuôn mặt của bà là đôi mắt long lanh mở to. Bà có dáng vẻ bề ngoài rất ấn tượng, tỏ rõ là người có nghị lực, cách nói chuyện cuốn hút, khả năng diễn đạt tốt và khôi hài.

Nhờ thân phụ hành nghề luật sư nên bà được học hành tử tế. Bà tốt nghiệp tú tài ở Pháp và năm 1943 kết hôn với ông Ngô Đình Nhu, theo đạo Công giáo của nhà chồng.

Nhiều ghi chép cho biết, trong những cuộc phỏng vấn với các ký giả Tây phương, bà Trần Lệ Xuân thẳng thắn thừa nhận rằng, cuộc hôn nhân của bà với ông Nhu là vấn đề thực tế, không phải chuyện yêu đương lãng mạn.

Bà Trần Lệ Xuân cùng chồng - ông cố vấn Ngô Đình Nhu.

Nhưng chồng chết, khi đó bà mới 39 tuổi, bà đã chọn cuộc sống ẩn dật như một người khổ tu, ngay cả vấn đề ăn uống. Bà sống như thế 48 năm, thọ 87 tuổi (đạo Công giáo có những dòng tu chỉ đóng cửa cầu nguyện với Chúa, không tiếp xúc với thế giới bên ngoài).

Một người đàn bà bình thường sống ít ngày trong 4 bức tường có thể bị suy sụp về tinh thần, kéo theo suy sụp về thể xác, nhưng bà Trần Lệ Xuân - một phụ nữ trẻ đẹp, từng nổi tiếng với quyền lực lớn đã sống 48 năm liền thì không thế.

Các nhà nghiên cứu cho rằng, cuộc sống gần nửa thế kỷ cuối đời của bà là chờ đợi được "gặp lại" chồng. Bà rất yêu mến và kính trọng ông Nhu. Những người bình thường không có nghị lực như bà Trần Lệ Xuân thì chắc không sống lâu được.

Bà Trần Lệ Xuân trong ngày cưới.

Những dấu ấn để lại

Bà là người đầu tiên khởi xướng kiểu áo dài cổ thuyền, khoét sâu (mà dân gọi nôm na là "áo dài Trần Lệ Xuân") và tạo ra một làn sóng thời trang áo dài hở cổ mới, và một thời đã bị những người cổ học lên tiếng phê phán. Nhưng loại áo dài này vẫn thịnh hành đến ngày hôm nay.

Và bà Trần Lệ Xuân khi thành đạt (ảnh tư liệu)

Bà có nhiều hoạt động trên chính trường, là dân biểu thời đó, chủ tịch một phong trào phụ nữ, ủng hộ các luật liên quan đến hôn nhân gia đình, trong đó có đạo luật cấm đàn ông lấy hai vợ, luật bảo vệ luân lý và thuần phong mỹ tục, đồng thời có nhiều hoạt động xã hội khác.

Bà thấy Luật gia đình năm 1958 của chính quyền thời đó chưa đủ để bảo vệ đạo đức của người Việt Nam, nên trong Luật bảo vệ luân lý năm 1962, bà đã "tấn công" vào một số lớn hành vi khác như ngừa thai, thi hoa hậu, cờ bạc, nhẩy đầm, đánh võ quyền Anh, đá gà, chọi cá. Trẻ vị thành niên bị cấm xem một vài loại phim hay kịch. Phù thủy và đồng bóng bị loại ra ngoài vòng pháp luật. Mại dâm bị cấm… Bà cũng được cho là ủng hộ các luật nhằm đóng cửa các nhà chứa và ổ thuốc phiện.

Trong sách “Madam Nhu Trần Lệ Xuân - Quyền lực bà Rồng” (tác giả Monique Brinson Demery, dịch giả Mai Sơn) đã viết, bà là người đàn bà tài giỏi, can đảm, dám nói và dám làm. Chẳng hạn khi bà đưa ra đạo luật về gia đình ở Việt Nam, đề cao nhân phẩm của người phụ nữ. Đạo luật đó được Quốc hội biểu quyết thông qua, cấm đàn ông lấy hai vợ, và những vấn đề khác nữa, để nâng cao đời sống của người phụ nữ Việt Nam lên. Mặc dầu hồi đó có nhiều chống đối nhưng bà vẫn can đảm vượt qua.

Ngọc Hà (th)