Trăn trở làng chài bên sông Đáy

Ông Nguyễn Văn Khanh, cựu chiến binh tổ dân phố số 18 cho biết, từ đầu năm (âm lịch) đến bây giờ đã có hai người con của xóm bỏ mạng tại sông Đà. Ảnh: TG

 

Tổ dân phố số 18, phường Đồng Mai (quận Hà Đông, Hà Nội) là một xóm vạn chài nhỏ, xa lánh với sự tấp nập nhộn nhịp nơi thành thị. Hơn một trăm hộ dân quây thành một xóm nhỏ nằm cạnh sông Đáy. Những ngôi nhà ở đây thường đóng kín cửa, không khí tĩnh mịch kéo dài từ đầu đến cuối xóm.

Chỉ còn người già và trẻ nhỏ sống ở đây vì phần lớn những lao động chính đang lênh đênh trên dòng sông Đà kiếm kế sinh nhai. Cả tổ dân phố số 18 có tất cả 126 mũi thuyền, theo con nước ngược xuôi từ Hòa Bình lên tận Sơn La. Dù đã lên bờ định cư từ lâu nhưng sông nước vẫn là nguồn sống duy nhất của họ.

Bà Đỗ Thị Yến một thời tham gia thanh niên xung phong. Hòa bình lập lại, bà trở về bên xóm chài, lênh đênh trên dòng sông Đà hàng chục năm, cho đến khi sức già không bám trụ nổi, bà đành quay về ở nhà chăm sóc các cháu. Bà nói, mình đã nếm trải đủ mọi đau buồn trên thuyền, nhưng không theo sông nước thì không biết kiếm sống bằng cách nào. “Trước đây trong xóm thanh niên đông lắm nhưng từ khi hết đất canh tác, cuộc sống bấp bênh đã đẩy lớp trẻ xa quê hương tha phương cầu thực. Tôi cũng có mấy người con đang đi thuyền ở sông Đà, còn tôi thì về đây chăm cháu nhỏ cho tụi nó”, bà Yến nói.

Bà Yến kể, một đời mưu sinh sông nước đã đối mặt với nhiều hiểm nguy sinh tử, chứng kiến không biết bao nhiêu cảnh tang thương trong xóm nhỏ này. “Năm nào cũng có người nằm lại ở dòng sông. Vài tháng lại xảy ra một vụ đắm thuyền. Có người may mắn sống sót, có người ra đi không thể tìm thấy xác...”, bà Yến nói.

Cách đây chỉ hơn một tháng, xóm nhỏ nhận hung tin về cái chết của con dâu ông Nguyễn Văn Thích. Vụ đắm thuyền đã lấy đi tính mạng của chị và đứa bé chị đang mang trong người. Một cái chết hai sinh mạng khiến người dân xóm chài đớn đau.

Đau thương hơn là hoàn cảnh gia đình bà Tích. Năm 2010, bốn người con và cháu bà đã vĩnh viễn nằm lại dòng sông. Ông Nguyễn Văn Khanh, Hội Cựu  chiến binh tổ dân phố số 18 cho biết: Từ đầu năm (âm lịch) đến bây giờ đã có hai người con của xóm bỏ mạng tại sông Đà. Có mấy chiếc thuyền khác bị đắm nhưng người may thoát chết.

Không chỉ có những cái chết thương tâm, ông Khanh còn cho biết, tỉ lệ trẻ em ở đây mù chữ rất cao. Theo bố mẹ đi thuyền lênh đênh trên sông nước nên việc tới trường với các em gặp rất nhiều khó khăn. Vì mưu sinh, họ đóng cửa nhà, cả gia đình lên thuyền sống, người lên Hòa Bình, kẻ ở tận Sơn La.

 

Tìm hiểu về vấn đề tại sao cả mấy chục năm hơn 120 hộ dân ở đây không có đất để sản xuất nông nghiệp thì ông Khanh cho biết: Ngày xưa cả xóm vạn chài sống chủ yếu trên bè ở dòng sông Đáy. Sau đó làng chài được nhà nước quan tâm cấp cho đất xây nhà, trồng trọt.

Lên bờ được khoảng 8 đến 9 năm, đến năm 1961, Ty Thủy sản gửi người xuống để thành lập hợp tác xã ngư nghiệp. Người dân lại quay về sống bằng nghề đánh bắt cá, mỗi gia đình đều được cấp một sổ gạo. “Đến khoảng năm 1981 thì sổ gạo bị cắt, đất nông nghiệp bị lấy. Người dân trong xóm không còn đất để trồng trọt. Sau đó, dòng sông Đáy bị nhiễm bẩn, cạn kiệt nguồn thủy sản. Người dân kêu cứu nhưng không có một hồi âm”, ông Khanh kể.

Từ bấy đến nay, người dân nhiều lần kiến nghị lên trên, mong muốn có được một mảnh đất canh tác nhưng chưa  được giải quyết. Ông Nguyễn Văn Thuận, thương binh hạng 4/4 cho biết: “Cùng một tổ số 16 nhưng xóm ngoài vẫn có đất canh tác bình thường, vì trước đây họ sống bằng nghề nông nghiệp. Riêng xóm vạn chài thì không có lấy một tấc đất để trồng hoa màu”.

Mong ước của người dân nơi đây bao nhiêu năm qua vẫn chỉ là mong ước. Còn hiện tại, khi lênh đênh mưu sinh cùng con nước dữ, người dân lại canh cánh nỗi lo về những hiểm nguy rình rập...