Triển khai Nghị quyết số 20-NQ/TW: Đầu tư cho y tế dự phòng và y tế cơ sở

Khám sức khoẻ, quản lý bệnh mãn tính (tăng huyết áp, tiểu đường…) tại Trạm Y tế xã Mường Phăng, huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên. Ảnh: V.Thu

Ưu tiên phát triển y tế cơ sở - “người gác cổng” trong chăm sóc sức khỏe

Theo Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến, Nghị quyết số 20 tập trung ưu tiên tập trung phát triển y tế cơ sở, nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh và giải quyết căn bản tình trạng quá tải bệnh viện. Nhưng lâu dài, cơ bản, hiệu quả nhất là thực hiện phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân ngay tại cơ sở chứ không phải để người dân lên tuyến cao hơn.

Theo Bộ trưởng, thời gian qua, người dân chưa tin tưởng chất lượng y tế tuyến cơ sở do 3 nguyên nhân chính: Năng lực của cán bộ y tế, cơ sở vật chất chưa tốt, đặc biệt là mức chi trả của BHYT đối với trạm y tế xã quá thấp. Bệnh nhân chỉ mắc bệnh hơi nặng nhưng trạm chưa đáp ứng được thuốc nên buộc người dân phải vượt tuyến lên trên, góp phần gây nên tình trạng quá tải bệnh viện.

“Ở đất nước nào thu nhập ra sao, đều phải có hệ thống trạm y tế xã thực hiện khám, chăm sóc sức khỏe ban đầu để giải quyết như “người gác cổng”, Bộ trưởng nói. Do đó, Nghị quyết số 20 nhấn mạnh rõ việc tăng cường y tế cơ sở và đổi mới cơ chế tài chính ngay tại trạm y tế xã. “Chúng tôi cũng đang xây dựng thí điểm 24 trạm y tế của 8 tỉnh theo đúng mô hình chuẩn theo nguyên lý y học gia đình rồi nhân lên cả nước”, Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến cho biết thêm.

Trạm y tế này sẽ được đầu tư xây dựng về mọi phương diện như nhân lực (ít nhất mỗi trạm một bác sĩ), trang thiết bị, cơ sở vật chất, cách thức hoạt động theo nguyên lý y học gia đình, giúp thăm khám và phát hiện sớm, chuyển tuyến đúng tuyến nếu cần thiết, lúc này bảo hiểm y tế (BHYT) sẽ chi trả đúng 100% phần trong danh mục BHYT. Nếu vượt tuyến thì người dân phải đồng chi trả.

Đổi mới cơ chế tài chính y tế mạnh mẽ

Theo ông Nguyễn Nam Liên, Vụ trưởng Vụ Kế hoạch – Tài chính (Bộ Y tế), Nghị quyết số 20 đề ra mục tiêu đổi mới cơ chế tài chính y tế mạnh mẽ. Theo đó, Nghị quyết có những điểm mới liên quan tài chính, khẳng định: Tiếp tục đầu tư cho công tác y tế, bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân là đầu tư cho phát triển.

“Một điểm mới nữa là đầu tư cho công tác bảo vệ chăm sóc sức khỏe nhân dân không chỉ là đầu tư cho y tế mà cho cả các lĩnh vực khác liên quan chăm sóc sức khỏe (rèn luyện thể thao, văn hóa, tinh thần, lối sống, tinh thần….), mở rộng hơn là cộng đồng người dân Việt Nam phải được sống cộng đồng xã hội môi trường khỏe mạnh”, ông Liên nói.

Nghị quyết chủ trương tiếp tục tăng đầu tư ngân sách cho y tế. Ưu tiên bố trí ngân sách, bảo đảm tốc độ tăng chi cho y tế cao hơn tốc độ tăng chi ngân sách nhà nước. Tập trung ngân sách nhà nước cho y tế dự phòng, y tế cơ sở, bệnh viện ở vùng khó khăn, biên giới, hải đảo, các lĩnh vực phong, lao, tâm thần...; Dành ít nhất 30% ngân sách y tế cho công tác y tế dự phòng. Đặc biệt, phải có chính sách quản lý sức khỏe đến từng người dân, chăm lo các bệnh không lây nhiễm, khám, sàng lọc sớm, hạn chế người dân bị bệnh…

Ngoài ra, Nghị quyết cũng nêu rõ quan điểm chỉ đạo là hướng tới thực hiện bao phủ chăm sóc sức khỏe và BHYT toàn dân. Một trong giải pháp cơ bản là tiếp tục hỗ trợ chính sách cho người dân nghèo, người đồng bào dân tộc… tham gia BHYT. Chuyển dần ngân sách cấp trực tiếp cho các bệnh viện hiện nay sang cho hỗ trợ cho người dân chưa tham gia BHYT để nâng tỷ lệ tham gia BHYT, đa dạng hình thức, mức đóng BHYT. “Kết nối BHYT xã hội hiện nay và BHYT thương mại mà các bệnh viện, cơ sở doanh nghiệp đang thực hiện, để làm sao người dân nào cũng có BHYT để phục vụ chăm sóc sức khỏe khi bị đau ốm là một trong những giải pháp”, ông Liên cho hay.

Nhấn mạnh việc trong Nghị quyết số 20, Trung ương rất quan tâm đến đầu tư y tế cơ sở, ông Nguyễn Nam Liên thông tin, hiện Bộ Y tế đang triển khai nhiều giải pháp đầu tư y tế cơ sở. Chính phủ yêu cầu các tỉnh, thành phố ưu tiên ngân sách đầu tư cho y tế cơ sở, đặc biệt là bệnh viện tuyến huyện và trạm y tế xã. Bộ Y tế cũng đang có những dự án ODA đầu tư cho y tế cơ sở như: Dự án Giáo dục đào tạo nhân lực y tế phục vụ cải cách y tế, do Ngân hàng Thế giới tài trợ, sẽ đầu tư trang thiết bị, đào tạo trạm y tế tuyến xã; dự án Hỗ trợ các tỉnh Tây Nguyên (lần 2) vay vốn Ngân hàng Châu Á (ADB), đầu tư hơn 50 trạm y tế và một số bệnh viện tuyến huyện. Bộ cũng chủ động sử dụng vốn lớn từ nguồn viện trợ không hoàn lại của Liên minh châu Âu (EU) để đầu tư xây dựng, cải tạo nhiều trạm y tế xã. Chính phủ cũng có chủ trương cơ chế cho Bộ Y tế xây dựng hai dự án: Vay vốn Ngân hàng Thế giới đầu tư một số tỉnh đầu tư trạm y tế xã, Dự án vay vốn của ADB đầu tư y tế xã… Hiện các tỉnh cũng tích cực sử dụng ngân sách chương trình mục tiêu (Nông thôn mới, giảm nghèo bền vững) đầu tư cho y tế cơ sở. “Cũng theo Nghị quyết, thời gian tới sẽ giảm đầu tư cho tuyến trên, tập trung đầu tư cho y tế tuyên dưới, đăc biệt là các bệnh viện huyện, vùng sâu vùng xa, vùng khó khăn”, ông Nam Liên cho biết.

Võ Thu