Triển lãm ảnh nude nghệ thuật đầu tiên tại Hà Nội: Đông người xem nhưng vẫn bị chê

Một tác phẩm được trưng bày của nhiếp ảnh gia Hạo Nhiên. Ảnh: TL

Tranh cãi quanh mác 18

Theo ghi nhận của PV Báo Gia đình & Xã hội, triển lãm ảnh nude nghệ thuật lần đầu tiên tại Hà Nội bố cục trong không gian khoảng 200m2 với các bức ảnh khổ lớn được bài trí theo từng gian nhỏ, kết hợp hiệu ứng đèn. Thành phần người dự triển lãm là khách mời của nhóm tác giả có ảnh triển lãm sinh viên các trường mỹ thuật, kiến trúc tại Hà Nội và những người yêu mến, thậm chí tò mò về ảnh nude. Bên cạnh những lời khen cho các tác phẩm triển lãm, cũng xuất hiện cả tranh luận xoay quanh chất lượng, tiêu chí lựa chọn tác phẩm.

Về chi tiết “đóng” và “tháo” mác 18 , tại buổi khai mạc triển lãm, nghệ sĩ nhiếp ảnh Thái Phiên - người có 26 năm theo đuổi thể loại ảnh này chia sẻ: “Đã là nghệ thuật chân chính thì không có chút gì phải “lăn tăn” cả”.

Đồng tình với quan điểm ấy, một số đồng nghiệp của nghệ sĩ Thái Phiên cho rằng, cần có thêm những triển lãm ảnh nude được tổ chức quy mô, chất lượng và “tháo” mác 18 . Một nghệ sĩ đưa ra ví dụ, với tác phẩm nhiếp ảnh của Lê Quang Châu gợi hình ảnh người mẹ, tình mẫu tử thiêng liêng thì không có lý gì lại bị gắn mác 18 .

Qua trao đổi với chúng tôi, các tác giả có ảnh triển lãm nhận định, những năm gần đây, các đơn vị quản lý văn hóa đã cởi mở hơn khi cấp giấy phép cho một số triển lãm tương tự. Nhiếp ảnh gia Dũng Art cho biết: “Đáng lẽ việc này phải diễn ra cách đây 10 năm. Nhiều lần anh em trong nghề làm thủ tục cấp phép triển lãm riêng nhưng không được. Khi ấy, cơ quan văn hóa cấm vì khó quản lý. Bây giờ, nhận thức của người Việt ngày càng rộng”.

Đánh giá về chất lượng những bức ảnh tham dự triển lãm, họa sĩ Thành Chương đưa ra lưu ý: “Tôi thấy rất khó để phân định đường biên rạch ròi giữa nghệ thuật và gợi dục. Quan trọng ở người tiếp nhận. Tôi nghĩ 52 tác phẩm trong triển lãm này là mẫu số, chuẩn mực về nghệ thuật”.

Một số tác phẩm vẫn “xoàng”?

Trước đó, ông Vi Kiến Thành - Cục trưởng Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm cho biết, triển lãm ảnh nude nghệ thuật đầu tiên tại Hà Nội lần này mở ra nhằm định hướng, tạo nên đối trọng cần thiết, giúp công chúng phân định lằn ranh vốn rất mong manh giữa ảnh nude nghệ thuật và ảnh nude có tính khiêu dâm. Tiếp cận với người xem triển lãm, ngoài những lời khen ngợi, chúng tôi cũng ghi nhận được không ít lời chê một số tác phẩm được trưng bày.

“Triển lãm chỉ có 52 bức ảnh – một số lượng không hề nhiều nhưng nếu nói về tính nghệ thuật sao cho xứng tầm hay sự đồng đều giữa các tác phẩm thì tôi thấy chưa ổn. Hầu hết các bức ảnh nude đều được chụp ở studio, dàn dựng bối cảnh, tư thế người mẫu nên ý tưởng cho tác phẩm là rất quan trọng. Tuy nhiên, xem triển lãm này, tôi thấy tác phẩm mạnh về ý tưởng còn ít, thay vào đó chỉ thuần là những đường nét, ánh sáng đẹp”, một khán giả nhận xét.

Một họa sĩ (xin giấu tên) trao đổi cùng chúng tôi: “Trên thế giới, ảnh nude xuất hiện từ khoảng thế kỷ 19, không lâu sau khi người ta phát minh ra máy ảnh. Thể loại ảnh này gắn liền với hình thể ban đầu để ám chỉ, tượng trưng cho nữ thần, chiến binh và các vị thần… về sau phát triển mạnh, nhấn mạnh các giá trị thẩm mỹ của cơ thể. Có một số tác phẩm kinh điển thế giới có thể kể đến như: Nhiếp ảnh gia Man Ray với tác phẩm “Nước mắt thủy tinh”, Robert Mapplethorpe với hình ảnh khoả thân nam trong “Sách đen”… Còn ở Việt Nam, bộ môn này xuất hiện muộn hơn, tác giả chụp nude cũng rất ít. Xem loạt ảnh trong triển lãm lần này, tôi thấy phần lớn ảnh còn “sượng”, một số tác giả lạm dụng kỹ thuật mà thiếu chiều sâu ý tưởng thẩm mỹ, chạm đến cảm xúc của người xem. Tôi lấy ví dụ, tôi từng rất xúc động khi xem loạt ảnh nude của một nhiếp ảnh gia nước ngoài đặc tả vùng bụng của người phụ nữ. Trong đó, có những vùng bụng sau khi sinh nở đầy vết rạn như một vùng đất hoang, có vùng bụng quanh rốn đọng mỡ như một quả táo… những góc nhìn ấy gợi lên cảm xúc về thiên chức thiêng liêng mà đau đớn của một nửa thế giới”.

Cũng theo nhiếp ảnh gia này, mẫu chụp ảnh nude không nhất thiết phải là những người có hình thể đạt chuẩn, số đo ba vòng gợi cảm mà chính những ý tưởng táo bạo, mãnh liệt và độc đáo mới cho phép nhiếp ảnh gia bỏ qua yếu tố gợi dục.

Được biết, 52 tác phẩm lần này được chọn ra từ hơn 100 tác phẩm gửi tham gia triển lãm và được chọn lựa trên tiêu chí của Nghị định 72 về hoạt động nhiếp ảnh. Nhiệm vụ giám tuyển được giao cho ông Mã Thế Anh - Phó

Cục trưởng Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm và ông Ngô Quang Dương - Giám đốc Trung tâm Triển lãm, Mỹ thuật, Nhiếp ảnh. Trước đó, triển lãm ảnh khỏa thân nghệ thuật của nhiếp ảnh gia Thái Phiên cũng được cấp phép sau ba lần bị từ chối. Bên cạnh cảm xúc vui mừng khi một số triển lãm được cấp phép nhằm thay đổi nhận thức của công chúng với ảnh nude nghệ thuật đang bị đánh đồng với ảnh dung tục, phản cảm thì chính các nhiếp ảnh gia cũng bày tỏ lo lắng việc cơ quan quản lý “thoáng” với bộ môn này cũng có thể khiến việc chụp và phát tán ảnh khỏa thân trở nên dễ dãi hơn, dẫn đến những biến tướng khôn lường. Trước lo ngại này, ông Vi Kiến Thành - Cục trưởng Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm cho hay, mọi triển lãm ảnh phải tuân thủ chặt chẽ những quy định tại Nghị định 72/2016/NĐ-CP của Chính phủ về hoạt động nhiếp ảnh nên nếu có vấn đề sẽ không được cấp phép.

Chia sẻ cùng chúng tôi, nhiếp ảnh gia Dương Quốc Định - người sở hữu một “gia tài” đáng kể về ảnh nude nghệ thuật nói: “Chụp ảnh nude đạt đến tính nghệ thuật rất khó bởi nếu nhiếp ảnh gia và nhân vật không đủ nhận thức vấn đề thì dễ sai lệch trong việc truyền tải thông điệp về cái đẹp, tạo sự dung tục phản cảm. Nhiều bạn trẻ hiện nay theo đuổi loại hình này chỉ để đua đòi, a dua chứ không hề có ý thức về nghệ thuật. Một nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp trước khi chụp một bộ ảnh lĩnh vực này phải tính toán rất kĩ về ý tưởng, kĩ thuật hậu kì đồng thời truyền đạt nền tảng kiến thức cho người làm mẫu để họ hiểu được bộ ảnh. Những nghệ sĩ chụp ảnh nude cần có những triển lãm đúng nghĩa để nhằm đem đến cho công chúng nhận thức về sự đối trọng giữa nghệ thuật và trào lưu phản cảm”.

Thành Nam