Trung Đông - "cơ hội vàng" cho lao động Việt Nam

>> XKLĐ sang Malaysia: Lương thấp, rủi ro cao
>> XKLĐ sang Hàn Quốc: Đi từ 2 "cầu" sang 5 "cầu"

Hấp dẫn "mọi bề"

Ông Nguyễn Ngọc Quỳnh - phó Cục trưởng Cục quản lý lao động ngoài nước (Bộ LĐTBXH) cho biết: Trung Đông là khu vực tiếp nhận lao động nước ngoài lớn nhất thế giới. Hiện khu vực này đang có hàng triệu lao động nước ngoài làm việc tại đây. Việt Nam hiện nay đã đưa được khoảng 8.000 lao động sang thị trường này. Năm 2007, hứa hẹn sẽ có hàng chục nghìn lao động nữa được đưa sang Trung Đông làm việc.

Theo các chuyên gia - lao động sang thị trường Trung Đông mặc dù thời tiết khắc nghiệt nhưng lương cao mà chi phí lại thấp. Cũng là thợ hàn, thợ điện lạnh, đường ống, điện... nhưng lương bình quân cao hơn làm việc ở Malaysia rất nhiều. Lương tối thiểu cho mỗi lao động có nghề làm việc tại Trung Đông là 230 USD/tháng (chưa kể làm thêm), ngoài ra chủ còn cho thêm 50 USD tiền ăn/tháng và không phải nộp bất kể một loại phí nào. Các loại phí như: thuế levy (làm visa), thuế thu nhập, khám sức khoẻ, tiền ăn....chủ lo tất. Nếu cộng cả làm thêm, tổng thu nhập của lao động có thể lên đến 400 - 500 USD/tháng/lao động.

Ngoài ra khu vực này còn có nhu cầu tiếp nhận lao động giúp việc gia đình rất lớn. Lương của lao động giúp việc gia đình là 160 USD. Cộng cả phụ cấp chủ nhật thì tổng thu nhập khoảng 200 USD. So với các loại hình lao động có nghề thì lương lao động giúp việc gia đình thấp hơn. Tuy nhiên, thị trường Trung Đông, lao động được chủ lo toàn bộ, không phải đóng bất cứ khoản phí nào.

Một ưu điểm nữa, Trung Đông là thị trường duy nhất  lao động không mất tiền vé máy bay. Chủ sử dụng của Trung Đông sẽ mua vé gửi về Việt Nam (gửi qua PTA - một loại dịch vụ của hàng không). Chính vì vậy nên chi phí sang Trung Đông rất thấp. Người lao động chỉ phải đóng khoảng 1.500 USD, trong đó có phí dịch vụ doanh nghiệp thu trước hai năm, tiền đặt cọc bằng một lượt vé máy bay (500 USD).

Malaysia không còn là thị trường XKLĐ hấp dẫn. Ảnh chụp lao động VN làm việc tại Malaysia. Ảnh: C.H

“Ưa” lao động có tay nghề

Trung Đông có nhu cầu lấy rất nhiều lao động trong ngành xây dựng, lương thấp nhất 230 USD/tháng. Nếu có việc làm thêm, thu nhập đảm bảo 400 USD. Nếu lao động có tay nghề tốt, sang đó còn được chủ sử dụng sắp xếp vào những vị trí có mức lương cao hơn.

Riêng lao động xây dựng phải đóng thêm phí môi giới. Hầu hết các công tình xây dựng ở Trung Đông đều muốn thông qua môi giới vì tính chất của loại hình lao động này là khó quản lý. Một công trình xây dựng có rất nhiều công nhân ở rất nhiều nước khác nhau làm việc. Vì thế việc ăn ở, việc giám sát công nhân làm việc rất phức tạp, bản thân chủ công trình xây dựng không giám quản lý nổi nên họ phải chọn một đơn vị môi giới để quản lý hộ.

Tuy nhiên thời gian gần đây xuất hiện hiện tượng một số lao động làm việc trong ngành xây dựng phải trở về. Có nhiều nguyên nhân nhưng nguyên nhân chủ yếu lao động phải trở về là do chưa làm quen với tác phong công nghiệp hiện đại. Có lao động vì không mang bảo hiểm khi ở trên công trình cũng đã bị đuổi về. ư

Chính vì lẽ đó nên hiện nay mặc dù Trung Đông có nhu cầu nhận nhiều lao động trong ngành xây dựng nhưng một số Cty không muốn làm vì sợ rủi ro. Ví  dụ như Cty Tracimexco, hiện Cty này chủ yếu đưa lao động có nghề chứ không đưa lao động phổ thông và lao động xây dựng. Mặt khác, đưa một lao động có nghề hơn hẳn lao động không nghề. Xét về mặt doanh thu (phí dịch vụ) của doanh nghiệp thì đưa một lao động có nghề bằng 7 - 8 lao động không nghề. Vì lương lao động có nghề từ 400 - 500 USD. Lao động giữ vị trí đốc công, đọc được bản vẽ, lương lên đến 800 USD/tháng. Trong khi đó lương lao động phổ thông như tẩy rửa két dầu... lương chỉ 180 USD/tháng.

Cần sự “thay máu” không chỉ từ người lao động

Tuy nhiên để đưa được lao động có nghề đi trong tình hình hiện nay là rất khó khăn. Thực tế qua tìm hiểu, chúng tôi được biết, hiện các doanh nghịêp rất khó tuyển lao động có nghề. Trung Đông chủ yếu tuyển lao động có nghề và họ còn yêu cầu lao động phải có bằng cấp và chứng chỉ nghề của Đăng kiểm. Nếu lao động không có bằng cấp và tay nghề thì sang đó phải thử việc 3 tháng, nếu không đáp ứng là phải trở về.

Việc khó tuyển lao động có tay nghề và bằng cấp nghề sang Trung Đông nên nhiều doanh nghiệp đã quay sang lấy lao động phổ thông. Theo một giám đốc doanh nghiệp, việc lấy lao động phổ thông sẽ giúp doanh nghiệp thu được nhiều tiền hơn. Nhưng đó chỉ là cái trước mắt. Bởi nếu nghĩ sâu xa, nếu tính đến mọi sự rủi ro thì việc đưa lao động phổ thông chưa chắc đã là giải pháp tốt cho mình. Bản thân lao động không nghề đã là một sự không đảm bảo chắc chắn tại thị trường này. Nguy cơ không đáp ứng được nhu cầu công việc cũng như tay nghề, cùng với tác phong kỷ luật lao động của lao động phổ thông là rất lớn.

Điều đó đồng nghĩa với việc rủi ro phải trở về cũng tỷ lệ thuận theo. Nếu lao động trở về thì uy tín của  doanh nghiệp cũng sẽ mất đi. Việc đó đồng nghĩa là doanh nghiệp sẽ mất đơn hàng. Giám đốc này khẳng định, nếu doanh nghiệp nào có số lao động trở về lên đến 100 thì chắc chắn phía đối tác sẽ không bao giờ lấy lao động của anh nữa.

Việc doanh nghiệp khó tuyển lao động có nghề sang Trung Đông đang là một vấn đề nan giải đặt ra cho ngành XKLĐ của ta hiện nay. Không chỉ lao động hay doanh nghiệp phải thay đổi tư duy mà những người làm công tác XKLĐ cần có sự đổi mới kịp thời, một sự “thay máu” cần thiết. Nếu chỉ nhăm nhe đến con số, đến chỉ tiêu mà không thay đổi chất lượng nguồn lực lao động thì sẽ rất khó nắm bắt được cơ hội. Trung Đông chính là một cơ hội “vàng” cho lao động Việt Nam.   

Hưng Võ