Trước những cáo buộc đại dịch H1N1 là thổi phồng mức độ: Bộ Y tế Việt Nam đề nghị WHO trả lời

Theo kết quả giám sát, dịch cúm H1N1 tại Việt Nam đang có xu hướng giảm rõ rệt (Ảnh: Chí Cường).

Hội đồng châu Âu đã mở cuộc điều tra về tuyên bố mới đây của một chuyên gia y tế đầu ngành, rằng “đại dịch cúm H1N1” là hoạt cảnh được các công ty dược dựng nên và kiếm hàng tỷ USD trên sự sợ hãi của thế giới. Wolfgang Wodarg, Chủ tịch Ủy ban Y tế của Hội đồng châu Âu (EU), đã cáo buộc các nhà sản xuất thuốc cúm và vaccine tác động đến WHO để tuyên bố đây là đại dịch cúm. Hội đồng châu Âu đã thông qua đề nghị của TS Wodarg nhằm mở một cuộc điều tra về vai trò của các công ty dược ở đây. Vấn đề này sẽ được đưa ra thảo luận khẩn cấp vào cuối tháng này.

Trước những thông tin này, Thứ trưởng Huấn cho biết, Bộ Y tế Việt Nam sẽ chờ phản ứng của các nhà chuyên môn. Là một quốc gia thành viên, Việt Nam hiện chưa có bình luận nào. Đây là vấn đề mà các quốc gia đều cần thận trọng. Tuy nhiên, so sánh khuyến cáo của WHO về diễn biến dịch thì có thể thấy những điểm không giống nhau. Theo WHO, vào mùa đông năm 2009, tức là từ tháng 11 – 12/2009 và tháng 1 – 2/2010, tại Bắc bán cầu sẽ có dịch lớn với số người mắc và tử vong cao. Nhưng trên thực tế, từ tháng 11/2009 đến nay, dịch lại có xu hướng giảm đi rõ rệt. Ở nhiều quốc gia, tỉ lệ tử vong do cúm A/H1N1 thậm chí còn thấp hơn cúm thường. Ở Việt Nam, theo kết quả giám sát tại 15 điểm và báo cáo từ các BV có khoa truyền nhiễm, số người dương tính với cúm A/H1N1, số ca bệnh nặng và tử vong đều giảm khá nhiều, không còn rầm rộ như thời điểm tháng 7 – 9/2009. Chỉ còn rất hãn hữu một số ca bệnh nặng. Điều đó cho thấy là đỉnh dịch cúm A/H1N1 đã qua. 

Về thông tin 1,2 triệu liều vaccine cúm A/H1N1 do WHO tài trợ, Thứ trưởng Trịnh Quân Huấn cho biết, hiện tại, số vaccine này chưa về đến Việt Nam. Tuy nhiên, ngay cả trước khi có sự việc này, Bộ Y tế Việt Nam vẫn chủ trương trước khi sử dụng tiêm phòng cho các đối tượng và vùng ưu tiên, vẫn phải làm các thủ tục cấp phép, thử nghiệm lâm sàng và thực địa như bất cứ một vaccine nào khác. Lý do là để nhận được số vaccine viện trợ này, WHO đã yêu cầu Bộ Y tế Việt Nam ký cam kết không được sửa đổi là nhà tài trợ, nhà sản xuất và WHO không chịu trách nhiệm nào về những phản ứng hoặc hậu quả sau tiêm.

Người dân cần tiếp tục thực hiện các biện pháp phòng chống dịch cúm H1N1 trước khi có những kết luận chính thức (Ảnh: CH).

Tiến sỹ Wolfgang Wodarg, Chủ tịch Ủy ban Y tế của Hội đồng châu Âu (EC) đã có một tuyên bố khiến cả thế giới không biết nên... vui hay buồn. Ông nói dịch cúm A/H1N1 là “một trong những scandal y tế lớn nhất của thế kỷ”, nó chẳng qua chỉ là một màn kịch mà các tập đoàn dược phẩm dựng lên để thu về hàng tỷ USD lợi nhuận từ việc bán thuốc và vaccine phòng cúm.

Trước tuyên bố của Tiến sỹ Wodarg, nhiều quốc gia, trong đó có Mỹ, đã cân nhắc việc cắt giảm các hợp đồng cung cấp vaccine phòng cúm A/H1N1. Hôm thứ Hai (11/1), chính phủ Mỹ đã quyết định giảm một nửa số liều vaccine hợp đồng với công ty CSL của Australia, tuy nhiên, chưa cam kết sẽ chấm dứt thỏa thuận với các đối tác khác. Nhiều quốc gia khác cũng bắt đầu “nghĩ lại”, hoặc thẳng tay giảm các hợp đồng nhập khẩu vaccine chống cúm A/H1N1 khi nhận thấy rằng, dịch cúm này không thực sự khủng khiếp như sợ hãi ban đầu.

Tờ Bild của Đức cho biết, chính phủ nước này đã quyết định cắt hợp đồng mua vaccine cúm A/H1N1 với công ty GlaxoSmithKline Plc xuống 1/3. Việc làm này sẽ tiết kiệm được 133 triệu Euro. Tại Anh, các cuộc đàm phán với công ty dược phẩm Glaxo nhằm giảm số liều vaccine cung cấp cũng đang được tiến hành. Pháp cũng muốn hủy bỏ 50 triệu trong số 94 triệu liều vaccine đã đặt hàng, do cung nhiều hơn cầu. Hiện mới chỉ có 5 triệu người trong tổng số 65 triệu dân Pháp đã đi tiêm phòng và hầu hết chỉ tiêm một mũi theo khuyến cáo là đã đủ an toàn. Một số nước khác như Thụy Sỹ, Tây Ban Nha, Hà Lan... cũng đang cân nhắc lại về nhu cầu tiêm vaccine thực tế của người dân và tìm cách hoàn trả hoặc bán số vaccine không sử dụng tới.

Tuy vậy, nhiều quốc gia EU lẫn khu vực khác đều chưa thể đưa ra ý kiến đồng nhất về việc nên tiếp tục phát triển vaccine phòng chống dịch cúm này hay chấm dứt việc lãng phí tiền của vào những mối sợ hãi mơ hồ.

Ngày 11/1, WHO lên tiếng khẳng định, virus cúm A/H1N1 vẫn tồn tại ở nhiều quốc gia châu Âu, Bắc Phi và Nam Á. WHO cũng chính thức khẳng định chắc chắn rằng, tổ chức này không bị chi phối bởi bất cứ ai, cũng như “hoan nghênh những lời chỉ trích và các cơ hội để thảo luận” khi Hội đồng châu Âu quyết định thông qua đề nghị mở một cuộc điều tra về mối quan hệ giữa WHO và các tập đoàn dược. “Chúng tôi lường trước được điều này. Sẽ rất tốt cho nền y tế công cộng nếu sự chỉ trích nêu bật được khuyết điểm cần chỉ ra. Mặt khác, nó cũng có thể gây hại, nếu những khẳng định vô căn cứ ngấm ngầm huỷ hoại khuyến cáo có lợi cho sức khỏe cộng đồng”, Tiến sỹ Jean - Marc Olivé, Trưởng đại diện WHO tại Việt Nam, cho biết.

WHO cũng cho biết, việc khuyến cáo tiêm phòng cúm A/H1N1 trên diện rộng, là vì “chúng tôi cần những công cụ tốt nhất và các giải pháp tốt nhất để bảo vệ tính mạng con người - những công cụ đó bao gồm vaccine và thuốc kháng virus”.n

Nhóm PV Y tế