TS Takeshi Kasai, Trưởng đại diện WHO tại Việt Nam: Hệ thống y tế thôn bản rất ấn tượng

TS Takeshi Kasai.

Như ông đã chia sẻ, ông thực sự ấn tượng với hệ thống y tế xã phường, thôn bản đang được thực hiện tại Việt Nam. Điều này đáp ứng gì trong việc thực hiện Chương trình mục tiêu Quốc gia Việt Nam về chăm sóc sức khỏe người dân?

- Việt Nam được biết đến vì mạng lưới chăm sóc sức khỏe lớn mạnh. Hệ thống này có cấu trúc xuyên suốt từ Trung ương đến địa phương. Bộ Y tế Việt Nam cũng đã nỗ lực cải thiện trang thiết bị vật chất cũng như đào tạo năng lực tại các trạm y tế để đáp ứng tốt nhất công tác chăm sóc tại chỗ sức khỏe cho người dân. Vào cuối năm 2011, theo báo cáo của Bộ Y tế Việt Nam, có 80% các trạm y tế xã đáp ứng được các tiêu chí chuẩn. Đây là một thành tích đáng kể! Gần đây tôi đã đến thăm tỉnh Cao Bằng và đã rất ấn tượng với các dịch vụ y tế sẵn ở đó.

Việt Nam đã chứng kiến một sự tăng trưởng kinh tế nhanh chóng trong 20 năm qua và thách thức hiện tại là đảm bảo sao cho các dịch vụ chăm sóc sức khỏe được nâng cấp để cung cấp các dịch vụ dự phòng, khám chữa bệnh, phục hồi chức năng thích hợp với một chi phí phải chăng. Chính phủ nên tiếp tục cam kết đầu tư trong việc xây dựng các dịch vụ chăm sóc sức khỏe cộng đồng để cung cấp các dịch vụ mang tính toàn diện, đặc biệt là trong lĩnh vực phòng ngừa tai nạn thương tích và các bệnh không truyền nhiễm như bệnh tiểu đường, cao huyết áp và ung thư.

Khoảng 80% các thôn, bản ở Việt Nam có nhân viên y tế cộng đồng. Chúng tôi thấy nhân viên y tế cộng đồng đóng góp rất lớn vào tăng cường chăm sóc sức khỏe ban đầu vì họ có khả năng cung cấp các dịch vụ phòng ngừa, giải quyết những bệnh phổ biến nhất trong cộng đồng. Điều này giúp giảm chi phí tổng thể cho hệ thống chăm sóc y tế.

Thách thức tiêm chủng

Ông đánh giá thế nào về thành công của chương trình tiêm chủng mở rộng ở Việt Nam và những thách thức trong thời gian tới?

- Kể từ khi thành lập vào năm 1981, Chương trình Tiêm chủng mở rộng của Việt Nam đã giúp 80-95% trẻ em được tiêm chủng đầy đủ với 11 loại vaccine. Việt Nam cũng có những bước tiến ấn tượng trong việc xóa bỏ bệnh bại liệt. Ca bại liệt cuối cùng tại Việt Nam là vào tháng 1/1997. Việc xóa bỏ bệnh bại liệt này đã được chứng nhận vào năm 2000 tại Việt Nam và trong khu vực Tây Thái Bình Dương. Cho đến nay, Việt Nam vẫn duy trì tình trạng không có bệnh bại liệt của mình thông qua một hệ thống giám sát chất lượng cao và các chiến dịch truyền thông tại các khu vực có nguy cơ cao. Việt Nam cũng đang hướng tới loại bỏ lây nhiễm sởi ở trẻ em và giảm viêm gan B mãn tính ở trẻ em.

Đối với bệnh sởi, Việt Nam đã tiến hành chiến dịch tiêm vaccine sởi toàn quốc và kế hoạch để giới thiệu vaccine kết hợp sởi- rubella trong năm 2013, điều này sẽ làm tăng tiến trình loại trừ bệnh sởi tại Việt Nam. Một hệ thống giám sát được đặt ra để đánh giá tiến triển trong vòng ba năm tới. Phòng ngừa viêm gan B mãn tính do lây truyền từ mẹ sang con là một thách thức quan trọng đối với Việt Nam. Điều quan trọng là trẻ sơ sinh được tiêm chủng viêm gan B trong vòng 24 giờ sau sinh, tiếp theo đó là ít nhất hai liều đúng thời gian. Một cuộc khảo sát trên toàn quốc cho thấy tỷ lệ viêm gan B phổ biến ở trẻ em 5 tuổi đã giảm xuống còn 2%, phù hợp với mục tiêu tiêm chủng khu vực Tây Thái Bình Dương. Thách thức đối với Việt Nam hôm nay là duy trì tỷ lệ tiêm chủng thường xuyên và nhất quán, đặc biệt ở những nơi khó tiếp cận.

Cần nâng cấp hệ thống chăm sóc sức khỏe

Theo ông ngành Y tế Việt Nam đang đối mặt với những vấn đề gì trong nước và phải làm thế nào để giải quyết tình trạng trên?

- Việt Nam tăng trưởng với nhịp độ nhanh chóng trong vòng 20 năm qua có nghĩa là người dân có tuổi thọ cao hơn và khỏe mạnh hơn. Tuy nhiên, điều này cũng có những thách thức của nó. Khi nền kinh tế tiếp tục phát triển, Việt Nam cần phải nâng cấp hệ thống chăm sóc sức khỏe của mình để đáp ứng nhu cầu của dân số đang thay đổi và tìm kiếm sự chăm sóc y tế lâu dài. Ngoài việc giải quyết các bệnh truyền nhiễm, Việt Nam giờ phải tập trung nguồn lực nhiều hơn nữa vào việc ngăn ngừa các bệnh không truyền nhiễm và chăm sóc cho một dân số đang nhanh chóng già đi. Các biện pháp can thiệp dự phòng như chống hút thuốc lá, các chiến dịch về lối sống lành mạnh và chương trình cho người cao tuổi cần phải được duy trì để ngăn ngừa gánh nặng của bệnh tật.

WHO cũng khuyến nghị, Chính phủ nên dành ít nhất 5% GDP cho chăm sóc y tế. Bằng cách tăng chi phí công cho y tế thông qua thu ngân sách Nhà nước và bảo hiểm y tế, Việt Nam có thể giúp giảm bớt gánh nặng tài chính về chăm sóc sức khỏe cá nhân và gia đình, tránh tình trạng nghèo đói và bất bình đẳng đang lớn dần, đặc biệt trong các nhóm dân số nghèo nhất của xã hội.

Chất lượng các dịch vụ chăm sóc sức khỏe cũng là một ưu tiên quan trọng. Hệ thống đảm bảo chất lượng này giúp ngăn ngừa tác hại, đảm bảo an toàn bệnh nhân, cải thiện việc sử dụng các loại thuốc, chẩn đoán và ngăn ngừa các thực hành không an toàn.

Cung cấp dịch vụ y tế và phối hợp chăm sóc y tế ở tất cả các cấp cần phải được tăng cường để giải quyết gánh nặng thường xuyên về chăm sóc sức khỏe bà mẹ trẻ em và các bệnh truyền nhiễm. Các mối đe dọa liên tục của H5N1, sốt rét, sốt xuất huyết, lao và HIV/AIDS đòi hỏi một hệ thống y tế đầy đủ chức năng và có khả năng đáp ứng.

- Trân trọng cảm ơn ông!

Vân Khánh (thực hiện)