Tưởng ung thư, hoá ra bị sán

BS Trần Huy Thọ khám bệnh cho bệnh nhân Trần Thị Nhung - bệnh nhân mắc sán lá gan lớn. Ảnh: V.Thu

Sán lá gan - bệnh dễ bị lãng quên trong khám, chẩn đoán

Thời gian gần đây, bệnh nhân Trần Thị Nhung (SN 1994, sinh viên một trường đại học ở Hà Nội) thường thấy đau âm ỉ, khó chịu ở bụng, đau tức thượng vị lan ra hạ sườn phải, cơn đau không quặn thắt nhưng liên tục. Trước đó em cũng bị sốt nhẹ, rối loạn tiêu hóa. Nghĩ chắc do bị đau dạ dày nên em chần chừ, nhưng sau tình hình không cải thiện, em đi siêu âm ổ bụng thì phát hiện có bất thường, các bác sĩ nghi ngờ em bị sán lá gan và gửi đến Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung ương theo dõi.

Đến viện, Nhung được tiến hành các loại xét nghiệm, trong đó, xét nghiệm máu bằng kỹ thuật miễn dịch (ELISA) dương tính tới 2,334 (trong khi mức bình thường 0,1-0,3), bạch cầu ái toan là 50,9% (mức thường là 0-6%). Một tiêu chuẩn vàng khác để chẩn đoán sán lá gan mà bệnh nhân Nhung mắc phải là trứng sán lá gan trong phân của em lên tới 2 cộng. Trong khi số người có trứng sán này chỉ khoảng 10-15% bệnh nhân.

Một bệnh nhân khác cũng bị sán lá gan nằm điều trị cùng phòng với bệnh nhân Nhung là bà Vũ Thị Sánh (64 tuổi, ở Thái Bình). Bệnh nhân Sánh kể, từ sau Rằm tháng Giêng, bà thấy hay bị buồn nôn, đau thượng vị xiên sang mạn sườn phải, cảm giác như đau ruột thừa. Đi khám ở phòng khám tư, bác sĩ kết luận bà bị đau viêm niêm mạc dạ dày, cho thuốc dạ dày uống 2 tháng không hề đỡ. Bà lại tiếp tục đi khám, bác sĩ lại nghi ngờ bà bị u máu, tiến hành thêm nhiều xét nghiệm, có nghi ngờ theo dõi sán lá gan. Bà được giới thiệu lên Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung ương khám và điều trị.

ThS. BS Trần Huy Thọ, Trưởng khoa Khám bệnh chuyên ngành, Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung ương cho biết: Sán lá gan lớn không phải là bệnh mới nhưng ngày càng xuất hiện nhiều. Năm 2016, Khoa tiếp nhận và điều trị tới gần 2.000 ca sán lá gan. Bảng theo dõi tình hình bệnh nhân trong Khoa ngày 26/4 cho thấy, hiện có 12/73 bệnh nhân đang điều trị bệnh sán lá gan lớn, chưa kể 8 bệnh nhân vừa ra viện buổi sáng.

Tuy nhiên, điều đáng lưu ý là thực tế, có rất nhiều bệnh nhân bị sán lá gan lớn được chẩn đoán nhầm là đau dạ dày, thậm chí ung thư gan, u gan, do đó, điều trị vòng quanh, đi rất nhiều viện nhưng vẫn không khỏi bệnh. Có bệnh nhân còn chuẩn bị rất nhiều kinh phí để phẫu thuật hoặc đã tiến hành phẫu thuật.

Như trường hợp nam bệnh nhân ở Thanh Hóa. Do xác định có khối u ác trong gan nên các bác sĩ đã tiến hành phẫu thuật cắt bỏ thùy gan trái mở rộng, cắt túi mật và nạo vét hạch cuống gan cho bệnh nhân này. Tuy nhiên, sau 5 ngày trải qua ca phẫu thuật quan trọng, anh được thông báo khối u trong gan không phải u ác mà là khối tổn thương do sán lá gan làm tổ. Sau đó, bệnh nhân được chuyển đến Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung ương để điều trị, theo dõi phục hồi gan, sử dụng thuốc diệt sán lá gan lớn...

Lý giải điều này, BS Trần Huy Thọ cho hay, với những bệnh nhân nhiễm sán lá gan thường bị đau hạ sườn phải, đau thượng vị (mũi ức) dạ dày vì gan trái gần với dạ dày, nên dễ bị chẩn đoán nhầm thành đau dạ dày. Sán lá gan cũng gây ra những tổn thương gan như những ổ áp xe trong gan, phá hủy tế bào gan nên có thể bị chẩn đoán nhầm thành u gan. Có trường hợp bệnh nhân bị ổ áp xe gan quá lớn bị vỡ, phải mổ. Nếu không cấp cứu kịp có thể bị nhiễm trùng và tử vong.

Bệnh vào từ miệng...

Điều làm vị chuyên gia về điều trị sán lá gan này trăn trở, đó là nếu bệnh nhân được làm các xét nghiệm loại trừ bị sán lá gan thì có thể đã không phải làm một cuộc đại phẫu là cắt một phần lá gan, hoặc lo lắng vì mắc u gan, ung thư gan… “Tôi hy vọng, trước khi đi đến quyết định phẫu thuật cắt bỏ, các bác sĩ hãy loại trừ khả năng u trong gan, làm thêm các xét nghiệm ký sinh trùng để xác định tổn thương gan có phải là do sán lá gan lớn hay không rồi hãy mổ”, BS Trần Huy Thọ chia sẻ.

Hiện việc điều trị bệnh nhân sán lá gan không khó, đã có quy trình, chỉ mất khoảng 1 tuần - 10 ngày nằm viện. Sau đó, liên tục được làm các xét nghiệm đánh giá 1 tuần, 1 tháng, 3 tháng… Tuy nhiên, phải mất 3-6 tháng, có khi tới cả năm mới lành được tổn thương gan. Đó là do tổ chức gan rất lỏng lẻo, hơn nữa, gan đảm nhiệm quá nhiều chức năng, là nơi “thanh lọc cơ thể”, vậy nên không thể lành nhanh. Nhiều bệnh nhân ở nông thôn, ra viện lại lao vào làm việc vất vả, hoặc chị em lại tập thể dục nặng, gan vận hành quá nhiều nên quá trình lành tổn thương chậm hơn. Đối với nam giới, dù đã ra viện, nhưng lại tiếp tục uống bia, rượu thì rất lâu mới hết tổn thương.

Các bác sĩ ở Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung ương luôn trăn trở về tình trạng nhiễm các bệnh ký sinh trùng hiện nay ở người dân. Hầu hết, bệnh do ký sinh trùng đều gây ra do thói quen ăn uống của người dân. Nhiều nơi, do phong tục tập quán nên người dân thường ăn rau sống, nấu chưa kỹ thực vật thủy sinh như rau ngổ, rau cải xoong, rau muống nước, rau cần, ăn tiết canh, nem chạo... Đây là nhóm thực phẩm có nguy cơ cao truyền bệnh sán lá gan lớn.

Một thực tế hiện nay, theo các chuyên gia là người dân vẫn có những “cấm kỵ” khi nhắc đến các bệnh ký sinh trùng như giun, sán… là bệnh do ăn bẩn, nên ngại nói ra, ngại đi khám. Nhiều người ăn cho rằng mình ăn rất sạch, rất cẩn thận nên không thể tin mình mắc bệnh. Các bác sĩ chia sẻ, nhiều người mắc bệnh sán lá gan lớn dù khăng khăng cho rằng mình không ăn rau sống, ăn các đồ ăn nấu kỹ, nhưng đi làm đồng, bà con lại vốc nước lã rửa mặt rồi uống luôn nước đó, sán lại chui vào cơ thể. Hoặc có những bệnh nhân rất cẩn thận, trước khi ăn rau sống còn cho muối vào ngâm rửa chết trứng giun, vậy nhưng vẫn mắc bệnh. Đó là do bà con rửa không đúng cách. “Muối khi cho vào nước rửa rau là để ưu trương khiến trứng sán nổi lên trên. Đáng ra trước khi vớt rau ra phải dìm rau xuống, chắt gạn nước lớp trứng sán ra ngoài thì bà con sau khi ngâm xong lại vớt lên, trứng sán vẫn bám vào rau, đi vào cơ thể”, BS Trần Huy Thọ phân tích.

Võ Thu