Tuyệt chiêu dùng “mồi ngải cứu” của lương y dân tộc Sán Dìu giúp trị méo miệng không cần châm cứu

Lương y Phó Hữu Đức đang châm cứu bằng phương pháp "mồi giải cứu". Ảnh TG

 

Nhiều đời nay, người Sán Dìu ở chân núi Tam Đảo (Vĩnh Phúc) nổi tiếng với những bài thuốc Nam hiệu nghiệm. Lấy ngải cứu chữa méo miệng (liệt dây thần kinh số 7 ngoại biên) là một trong số đó. Chúng tôi tìm đến gặp lương y Phó Hữu Đức, người được “thừa kế” bài thuốc gia truyền của gia đình cũng như dân tộc Sán Dìu. Tại đây, chúng tôi được biết lương y đã chữa khỏi cho hàng ngàn bệnh nhân bị liệt dây thần kinh số 7 bằng “mồi ngải cứu”. Đặc biệt, “cái hay của phương pháp này là nhanh khỏi bệnh, không gây đau, không để lại di chứng. Chính vì thế, nó được coi là phương pháp tốt nhất chữa méo miệng cho trẻ vài tháng tuổi”, lương y Đức cho biết.

 

 

Lương y Phó Hữu Đức (Chủ tịch Hội Đông y quận Cầu Giấy, Hà Nội) vốn là người dân tộc Sán Dìu sinh ra ở Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc. Ông lớn lên trong một gia đình cả hai bên nội ngoại đều làm nghề bốc thuốc Nam lâu đời, được thừa hưởng nhiều bài thuốc và vị thuốc hiếm có của người dân tộc Sán Dìu. Ngay từ nhỏ, lương y Phó Hữu Đức đã yêu thích nghề thuốc và quyết tâm theo học. Ông đã tốt nghiệp trường đại học dự bị Dân tộc Trung ương, sau đó thi đỗ trường trung cấp Dược Hải Dương học xong ông lại học tiếp trường Y Dược Tuệ Tĩnh (nay là Học viện Y Dược học cổ truyền Việt Nam ).

Nói về nguyên nhân cũng như biểu hiện của căn bệnh này lương y Phó Hữu Đức cho biết: “Có 3 trường hợp mắc chứng liệt dây thần kinh số VII ngoại biên. Thứ nhất là sau khi gặp mưa, gió lạnh, hoặc ngủ đêm bị lạnh sáng dậy bỗng phát hiện mắt không nhắm lại được, miệng bị méo, khi cười nửa mặt bên co xếch lên, mặt hơi xệ xuống, toàn thân sợ lạnh. Đó là triệu chứng của liệt dây thần kinh số VII  Đông y cổ gọi là “Khẩu nhãn oa tà” do lạnh (tức phong hàn). Trường hợp thứ 2 “Khẩu nhãn oa tà” do nhiễm trùng (phong nhiệt) toàn thân có sốt, sợ gió, sợ nóng, thường sau khi sốt để lại di chứng liệt dây VII ngoại biên. Cuối cùng có trường hợp liệt dây VII do sang chấn (y học cổ truyền gọi là ứ huyết ở kinh lạc) mà nguyên nhân gây sang chấn có thể sau ngã, bị thương tích, do viêm xương chũm ở tai, hay sau khi mổ vùng hàm mặt.

 

Đây là căn bệnh thường gặp ở mọi lứa tuổi nhưng nếu phụ nữ đang mang thai và trẻ em không may bị liệt dây VII thì việc chữa trị khó khăn hơn. Lương y Đức lý giải: Trẻ em bị bệnh thường hay quấy khóc, không chịu ngồi yên để chữa. Trong khi đó, bà bầu thì sợ bị ảnh hưởng thai nhi. Phương pháp chữa bệnh bằng “mồi ngải cứu” của lương y Đức có thể giải quyết triệt để hai vấn đề khúc mắc này bởi nó không gây ra đau đớn hay tâm lí hoảng sợ cho trẻ. Trao đổi với chúng tôi, anh Đồng Ngọc Quyết (Đông Anh, Hà Nội) - bố bệnh nhi tên Hải - 8 tháng tuổi - cho biết: “Cuối tháng trước, hai vợ chồng tôi cho con đi chơi thì về thì bé bị trúng phong hàn. Miệng méo, mắt một bên nhắm, một bên mở, nước mắt liên tục chảy ra, bé khó chịu quấy khóc cả ngày. Đưa con đi bệnh viện huyện, tôi mới hay cháu bị liệt dây thần kinh số 7. Tuy nhiên, bệnh viện không dám nhận châm cứu vì cháu còn quá nhỏ và chỉ dặn về xoa bóp. Vợ chồng tôi lo sẽ để lại tật cho con sau này nên tìm mọi cách chạy chữa. Hơn 10 ngày tìm kiếm, vợ chồng tôi được mách về phương pháp trị “méo miệng” đặc biệt mà không cần châm cứu, bấm huyệt vẫn có thể khỏi bệnh. Sau 25 ngày điều trị, con tôi đã khỏi bệnh hoàn toàn”.

 

Anh Đào Mạnh Hà (Hải Phòng), bệnh nhân từng chữa khỏi bệnh ở đây cho hay: “Một buổi sáng thức dậy, tôi thấy một nửa bên mặt bị liệt, uống nước vãi, ăn sáng cũng vãi. Khi đi khám bác sĩ kết luận là liệt dây thần kinh số VII. Sau khi châm cứu 20 ngày dưới Hải Phòng không khỏi, tôi nghe người ta mách tìm đến lương y Phó Hữu Đức với phương pháp chữa bệnh an toàn, không gây đau đớn. Tại đây, sau khi điều trị 30 ngày tôi đã khỏi bệnh hoàn toàn mà không hề tái phát”.

 

Theo lương y Đức, cây ngải cứu rất tốt cho chữa méo miệng ở trẻ vài tháng tuổi.

 

 

Phương pháp chữa bệnh của lương y Phó Hữu Đức là dùng nguyên liệu từ cây ngải cứu, chế biến thành ngải cứu nhung, thành mồi ngải để cứu (hay còn gọi là viên ngải, điếu ngải). Ngải cứu có vị đắng, mùi thơm, tính ấm, có tác dụng điều hòa khí huyết trừ hàn thấp, ôn kinh, an thai cầm máu, tác dụng tốt đến can, tỳ, thần kinh. Kinh nghiệm của người Sán Dìu là cứu lấy tính nóng mà dẫn vào tạng phủ, để tiêu âm tà, thông khí huyết. Không hề che giấu bí quyết, lương y Phó Hữu Đức chia sẻ cách bào chế mồi ngải cứu như sau: “Theo kinh nghiệm lâu đời của người Sán Dìu, ngải cứu tốt nhất là thu hái vào 12 giờ trưa tết Đoan ngọ, đem phơi khô. Sau đó sẽ chế thành mồi ngải cứu (viên ngải nhung) tùy theo kích cỡ, cuộn thành điếu ngải và phải cuốn bằng giấy dó. Phương pháp bào chế mồi ngải cứu phải tuân thủ đúng như trên thì mới có được hiệu quả chính xác”.

 

Phương pháp chữa bệnh của lương y Phùng Hữu Đức rất khác biệt. Cách chữa của ông là cứu trực tiếp vào các huyệt bằng viên ngải nhung, dùng điếu ngải hơ trên da. Có trường hợp, ông cứu gián tiếp vào các huyệt trên da, dùng mồi ngải cứu gián tiếp qua lát gừng, tỏi, muối. Có trường hợp lương y Đức châm cứu, tức sau khi đã châm kim, cắm vào đốc một điếu ngải 2-3cm hoặc hơ điếu ngải ở đốc kim, sức nóng của ngải truyền qua thân kim vào huyệt vị đã châm. Tùy theo các thể trạng của mỗi người cũng như các chứng bệnh khác nhau mà ông có thể dùng phương pháp châm, hoặc cứ hoặc cũng có thể kết hợp cùng một lúc vừa châm, vừa cứu.

 

Sau khi thực hiện châm cứu như trên, Lương y Đức còn cho bệnh nhân có thêm những bài thuốc uống. Chữa liệt dây 7 do phong hàn cần khu phong, tán hàn, hoạt lạc (hành khí, hoạt huyết), dùng bài thuốc sau: Manh chấy (Ké đầu ngựa) 12g; méo lý lót (Ngưu tất) 12g; kỵ rang (Tang ký sinh) 12g; phí kin (Uất kim) 8g; quế phi (Quế chi) 8g; cảm phi chấy (Trần bì) 8g; hoét thanh (Kê huyết đằng) 8g; ngoi dep (Ngải cứu sao vàng) 12g; bạch chỉ 8g; hương phụ: 8g.

Lương y Phó Hữu Đức cho biết với mỗi bệnh nhân chữa bệnh thì cần một phương pháp chữa bệnh cụ thể, tỉ mỉ hơn rất nhiều. Ngoài việc nắm rõ bệnh tình của từng bệnh nhân, việc kết hợp cụ các phương pháp châm cứu cũng phải tính toán cho thật tỉ mỉ. Phải dựa vào kinh nghiệm của người thầy thuốc mà có cách điều trị cho phù hợp. 

 

Ông Nguyễn Hồng Xiêm - Chủ tịch hội đông y thành phố Hà Nội cho biết: “Hiện nay bệnh liệt dây thần kinh số VII ngoại biên là căn bệnh khá phổ biến ở tất cả mọi lứa tuổi. Phương pháp chữa bệnh bằng mồi ngải cứu cũng được người ta sử dụng khá nhiều. Tuy nhiên, phương pháp chữa của người Sán Dìu có những nét đặc biệt hơn so với các phương pháp trị liệu bằng Đông y cũng như Tây y khác. Đó là phương pháp chữa không gây đau đớn cho người bệnh”.