Ứng phó với tình trạng mức sinh rất thấp và già hóa dân số nhanh của Hàn Quốc: Kinh nghiệm quý cho Việt Nam

Tài liệu truyền thông DS-KHHGĐ về với nông dân huyện Kim Bảng, Hà Nam. Ảnh: D.Ngọc.

GS Youngtae Cho cho biết, thời điểm 1983, khi Hàn Quốc đạt mức sinh thay thế (TFR – số con trung bình của một người phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ - đạt 2 con), nước này vẫn tiếp tục duy trì công tác giảm sinh/kế hoạch hóa gia đình. Chính điều đó đã khiến mức sinh của Hàn Quốc giảm xuống quá thấp.

“Hai mươi năm qua, tốc độ giảm sinh diễn ra quá nhanh so với dự báo, bao nhiêu tiền của đổ vào để nâng mức sinh lên nhưng đến nay kết quả vẫn không như ý muốn” – ông chia sẻ. Theo đó, đến năm 2002, mức sinh đột ngột giảm xuống 1,3 con, năm 2005 tổng tỷ suất sinh giảm xuống thấp nhất 0,8 con. Cho đến nay, mức sinh đã tăng dần nhưng đến năm 2013 nó vẫn ở mức thấp, khoảng 1,3 con. Mức sinh thấp cùng với tỉ lệ người cao tuổi tăng lên đã ảnh hưởng rất lớn đến an sinh xã hội và sự phát triển kinh tế - xã hội của Hàn Quốc.

GS Youngtae Cho cho biết, nguyên nhân của tình trạng này là do Hàn Quốc thời điểm đó không chú ý tới xu hướng của mức sinh, xã hội ít quan tâm đến vấn đề dân số. Hiệp hội Dân số Hàn Quốc bị thu nhỏ quy mô, phương tiện truyền thông ít quan tâm và đặc biệt là không có cơ quan chính phủ phụ trách lĩnh vực dân số. Người dân thì cho rằng mức sinh thấp không phải là việc của họ, càng ít người càng tốt mà không nghĩ rằng trong vòng 30 năm sau đó chính là vấn đề của họ. Mức sinh thấp ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển của kinh tế - xã hội mà theo GS Youngtae Cho thì dự báo đến năm 2022, tức là còn khoảng 9 năm nữa, nền kinh tế của Hàn Quốc sẽ bị tụt hậu bởi hệ lụy mức sinh giảm quá thấp.

Nhận thức được những tác động lớn của dân số đối với sự phát triển của đất nước, kể từ năm 2002, Hàn Quốc bắt đầu nâng cao nhận thức toàn dân về mức sinh thấp và năm 2006 chuẩn bị đưa ra luật đặc biệt nhằm ứng phó với mức sinh thấp và quá trình già hóa dân số nhanh. Năm 2008, Ủy ban Ứng phó với mức sinh thấp và già hóa dân số được thành lập, do Tổng thống làm Chủ tịch. Ủy ban có 30 giáo sư là  chuyên gia hàng đầu về nhân khẩu học để tham mưu và giúp việc cho Tổng thống về các vấn đề này.

Cơ hội vàng để vượt qua thách thức

“Tôi rất ấn tượng với công tác DS-KHHGĐ của Việt Nam, nhất là trong Hội thảo “Đại biểu Quốc hội với chính sách, pháp luật về dân số trong giai đoạn mới” do Ủy ban về Các vấn đề xã hội của Quốc hội Việt Nam vừa tổ chức. Tại Hội thảo tôi thấy các đại biểu Quốc hội có nhận thức rất sâu sắc về lĩnh vực này. Điều này khiến tôi rất ấn tượng và ngưỡng mộ Việt Nam trong công tác DS-KHHGĐ” – GS Youngtae Cho nói.

Ông cho biết, hiện nay nhiều công ty lớn đã gặp ông để nhờ dự báo, tư vấn về khả năng sản xuất trên các cơ sở dữ liệu về dân số của những thị trường họ sẽ đầu tư. Ông chia sẻ là đã đưa ra lời khuyên với Giám đốc điều hành của Hãng sản xuất ôtô KIA nên chọn Việt Nam làm điểm đến đầu tư vì chính sách dân số của Việt Nam hiện nay khá lý tưởng trong quá trình chuyển đổi nhân khẩu học.

Trước những chia sẻ của GS Youngtae Cho, TS Dương Quốc Trọng – Tổng cục trưởng Tổng cục DS-KHHGĐ nhấn mạnh: “Kinh nghiệm của quốc tế có vai trò rất quan trọng với Việt Nam, nhất là trong giai đoạn chuyển đổi nhân khẩu học hiện nay. Các vấn đề về dân số của Hàn Quốc mà GS Youngtae Cho đã trình bày cho chúng ta bài học kinh nghiệm quý báu để làm công tác dân số trong thời gian tới. Là những người trực tiếp tham mưu cho Chính phủ, Quốc hội những định hướng về chính sách dân số trong thời gian tới nên tôi rất mong đây là cơ hội vàng để chúng ta tiếp cận được kinh nghiệm của các nước, cả ở những bài học thành công và bài học không thành công để tránh vấp phải những vấn đề thách thức trong tương lai”.

Trước những thách thức mới nảy sinh của công tác DS-KHHGĐ như tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh, tốc độ già hóa dân số nhanh, chất lượng dân số còn thấp… Chiến lược Dân số và Sức khỏe sinh sản giai đoạn 2011 – 2020 và Chương trình Mục tiêu quốc gia về DS-KHHGĐ giai đoạn 2012 – 2015 đã có những mục tiêu, chỉ tiêu hết sức cụ thể để ngành dân số thực hiện. Điều đó thể hiện rõ sự quan tâm và đầu tư mạnh mẽ của Đảng và Nhà nước đối với công tác DS-KHHGĐ, coi công tác DS-KHHGĐ là một bộ phận quan trọng của chiến lược phát triển đất nước, là một trong những vấn đề kinh tế - xã hội hàng đầu của nước ta.