Vì sao sân khấu kịch phía Nam bị “thất sủng”?

Cảnh trong “Chuyện tình Bangkok”, vở kịch hiếm hoi khán giả phải đặt vé trước một tuần. Ảnh: TL

Tại ải, tại ai?

Thời gian trước, một trong những lý do khiến sân khấu kịch phía Nam luôn sôi nổi là nhờ sự đóng góp của các sân khấu xã hội hóa. Bên cạnh những sân khấu đã tồn tại lâu năm, có thương hiệu như Idecaf, kịch Phú Nhuận thì nhiều sân khấu mới nổi lên cũng được ghi nhận là: Hoàng Thái Thanh, Lê Hay, Sao Minh Béo… Xoay xở giữa một thị trường đa dạng bởi ca nhạc, điện ảnh... kịch phía Nam đã nắm bắt yếu tố thị trường để chiều lòng khán giả. Tuy nhiên, hiện nay, những sân khấu này đều lâm vào tình trạng ế khách. Vậy do khán giả đang thờ ơ với sân khấu, hay sân khấu không nắm bắt được nhu cầu của khán giả?

Vài chục năm trở về trước, khi các kênh thông tin, giải trí chưa bùng nổ, ngoài phim rạp, chỉ có phim truyền hình được chiếu khoảng 2 – 3 lần/tuần thì công chúng lựa chọn sân khấu như một nhu cầu tất yếu. Còn bây giờ, tất cả những thể loại kịch đều có, thậm chí nhiều vở kịch đương đại nổi tiếng của thế giới cũng được du nhập vào Việt Nam nhưng ghế ngồi vẫn trống. Như vậy cũng khó có thể kết luận chất lượng sân khấu bất ổn. Chỉ có một lý do rõ ràng là khán giả không thích. Vì không thích nên dù có mở cửa miễn phí họ cũng không đi xem.

Trao đổi với chúng tôi, NSND Hồng Vân cho biết: “Dù TPHCM là miếng đất màu mỡ cho văn hóa nghệ thuật phát triển và sân khấu xã hội hoá đang nuôi sống thị phần này nhưng sân khấu hiện nay cũng như con ngựa già nua có thể gục ngã bất cứ lúc nào. Khán giả sân khấu đang bị già nua đi, nếu không có kế hoạch để tìm khán giả tiềm năng, trong tương lai (sân khấu kịch) sẽ đi theo con đường sân khấu cải lương”. NSND Hồng Vân cũng khẳng định rằng, sau bao nhiêu năm làm “bầu” thì đối với chị, đây là khoảng thời gian gian nan nhất.

Không ngoại lệ, NSƯT Mỹ Uyên - Phó Giám đốc Nhà hát Sân khấu 5B, được biết đến là sân khấu được các nghệ sĩ trẻ hùn vốn làm kịch - cũng đang than thở chuyện bán vé ế ẩm đã kéo dài suốt thời gian qua. Nhà hát mini này có 240 ghế nhưng chỉ trông chờ nếu bán được chừng 70 vé (tức gần 1/3 số ghế) để có thể mở màn. Cũng có trường hợp khá nhiều vở diễn chỉ bán nhỏ giọt được vài chục vé, nhà hát không gánh nổi chi phí sân khấu, thù lao diễn viên nên buộc phải thông báo trả vé, hoàn tiền cho khán giả.

Khó khăn nhất có lẽ là sân khấu Hoàng Thái Thanh, kiên định với dòng kịch tâm lý, miệt mài dựng vở, chọn diễn viên nhưng khi buộc phải di chuyển đến một vị trí xa trung tâm để làm lại từ đầu thì việc chào mời những chiếc vé ở sân khấu mới trở nên nan giải với hai nghệ sĩ Thành Hội - Ái Như.

Tháo gỡ từ đâu?

Trong lúc chật vật để tồn tại, sân khấu kịch TPHCM cũng có le lói vài điểm sáng. Ông bầu Ngọc Hùng của Nhà hát Thế Giới Trẻ đi theo con đường cập nhật đời sống của người trẻ tuổi và các yếu tố kinh dị, giới tính... để đưa vào vở diễn với dàn diễn viên dù không nổi tiếng nhưng trẻ trung, chịu khó làm mới mình. Những vở “hot” của nhà hát này như: “Di chúc máu”, “Giếng oan hồn”, “Chuyện tình Bangkok”, “Thần tiên cũng nổi điên”... đều cháy vé. Bên cạnh đó, sân khấu khác như Idecaf lại tạo sức hút nhờ các ngôi sao như Thành Lộc, Hữu Châu, Lê Khánh, Ðại Nghĩa... và kịch thiếu nhi.

Nhiều ý kiến cho rằng, mỗi năm đều có các đoàn kịch từ phía Bắc vào Nam lưu diễn như Nhà hát kịch Việt Nam, Nhà hát kịch Hà Nội, Nhà hát kịch Tuổi Trẻ, Đoàn kịch Công an nhân dân, Kịch Hải Phòng... vậy tại sao sân khấu phía Nam không thử làm một cuộc Bắc tiến? Biết đâu luồng gió xã hội hóa từ phương Nam, sự giao thoa sân khấu hai miền có thể kích hoạt, làm thay đổi thói quen thưởng thức của khán giả.

Bàn về vấn đề này, NSND Hồng Vân tâm sự: “Thực ra từ mấy năm trước tôi và nghệ sĩ Xuân Hinh có bàn kế hoạch hợp tác đưa kịch ra đó diễn nhưng khổ nỗi khán giả Hà Nội dường như ít có thói quen ra rạp mua vé nữa mà phải có mạng lưới đi tiếp thị từng xí nghiệp, cơ quan, mình phải có chi phí cho người ta, khá phức tạp”.

Ông bầu Huỳnh Anh Tuấn ở sân khấu kịch Idecaf cũng đồng quan điểm trên: “Ngoài Bắc không thoải mái như TPHCM. Có quá nhiều thủ tục từ khâu duyệt lại kịch bản, chạy tìm rạp, xin giấy phép dán băng-rôn, quảng cáo, rồi những nhóm phát hành vé... khâu nào cũng mệt”.

Sân khấu từng được ví như một “thánh đường nghệ thuật” nhưng trong tình hình hiện nay, nhiều nghệ sĩ đang phải tạm xa “thánh đường” ấy để chạy sô đóng phim, kinh doanh... bởi xét cho cùng, như NSND Doãn Hoàng Giang từng nói, họ không thể cứ “hít không khí mà diễn” được. PGS.TS Phạm Duy Khuê cũng phân tích: “Nếu có được sự đầu tư hơn nữa cho các nghệ sĩ, để họ không phải chân trong chân ngoài có thêm thu nhập thì họ sẽ sang trọng hơn trong lòng khán giả và cũng toàn tâm, toàn ý hơn cho sáng tạo nghệ thuật”.

Lữ Mai