Vì sao thời tiết chuyển lạnh, người cao tuổi dễ bị đau nhức xương khớp?

Để phòng ngừa đau nhức xương khớp ở NCT khi trời chuyển lạnh, cần giữ ấm cơ thể và tập thể dục nhẹ nhàng. Ảnh: TL

8 trên 10 NCT bị đau nhức xương khớp khi trời lạnh

Theo nghiên cứu của các bác sĩ Bệnh viện Lão khoa Trung ương, ở những NCT, do hậu quả của quá trình lão hóa tự nhiên nên dễ mắc phải nhiều bệnh, trong đó có các bệnh về xương khớp và loãng xương. Bên cạnh đó, cũng do nhiều yếu tố tác động gây ra tình trạng loãng xương ở NCT như: Mắc bệnh nội tiết, mắc bệnh thận nặng, dùng thuốc điều trị các bệnh đái tháo đường, thuốc chống động kinh, mắc các bệnh xương khớp mạn tính…

Nhóm tuổi được xác định mắc các bệnh liên quan đến xương khớp nhiều nhất là sau tuổi 40, nhóm bệnh viêm khớp tăng cao nhất trong các bệnh lý của con người, hơn cả tim mạch và ung thư. Đặc biệt, thoái hóa khớp chiếm đến 50% trong nhóm bệnh viêm khớp. Tại Việt Nam, tỷ lệ người thoái hóa khớp trên 35 tuổi là 30%, trên 65 tuổi là 60% và trên 80 tuổi lên đến 85%. Theo kết quả một cuộc thăm dò đối với 1.000 NCT gặp vấn đề chung về bệnh tật lúc giao mùa cho thấy, cứ 10 người được hỏi thì có tới 8 người trả lời thời tiết lạnh hoặc ẩm ướt làm cho các khớp xương của họ bị đau nhức. Với tỷ lệ này, Việt Nam đang là một trong những quốc gia có tỷ lệ người mắc bệnh khớp cao của khu vực và thế giới.

Thông thường, khi thời tiết chuyển mùa, nhất là mưa nhiều, lạnh giá, những NCT có vấn đề về xương khớp sẽ gặp tình trạng đau nhức, tê buốt, có cảm giác khó chịu ở các khớp xương, đau dai dẳng ám ảnh, nhất là về đêm. Theo PGS.TS Bùi Khắc Hậu, nguyên Trưởng khoa Nội tổng hợp (ĐH Y Hà Nội), sở dĩ NCT hay tái phát đau nhức xương khớp vào mùa lạnh là do không khí lạnh thâm nhập vào cơ thể qua đường da bởi các lỗ chân lông, làm cho mạch máu tại các vùng da đó co lại, máu đến các khớp xương bị hạn chế hoặc rất ít nên thiếu máu nuôi dưỡng khớp, các màng hoạt dịch và sụn khớp bị kích thích, gây nên đau nhức.

Trong khi đó, ở NCT các mạch máu dễ bị lão hóa không co bóp chuyển động nhịp nhàng như lúc còn trẻ làm cho lượng máu đến khớp có thể bị ít đi. Vì vậy, vào mùa lạnh, rét, nếu NCT mặc không đủ ấm, nhà ở không kín gió để gió lùa, chăn, đệm không đủ ấm chứng đau nhức khớp xương càng dễ tái phát. Ngoài ra, ở một số NCT bị loãng xương cũng gây nên đau nhức xương khớp hoặc ở người thừa cân, béo phì cũng tác động xấu đến các khớp chịu lực. Các hiện tượng đó nếu không được khắc phục, sẽ dần dần dẫn đến thoái hóa khớp, nhất là khớp chịu lực nhiều như khớp cột sống thắt lưng, khớp gối, khớp cổ chân.

Phòng ngừa tình trạng đau nhức xương khớp cho NCT

Theo PGS.TS Bùi Khắc Hậu, khi bị đau nhức khớp, nhất là vào mùa lạnh, những NCT nên đi khám bệnh, tốt nhất là khám chuyên khoa khớp để được xác định nguyên nhân và có chỉ định điều trị sớm. NCT không nên chủ quan, xem thường và càng không nên tự chẩn đoán bệnh cho mình. NCT khi sử dụng thuốc cần tham khảo ý kiến bác sĩ để đảm bảo đúng liều lượng, phù hợp với tình trạng bệnh để đạt hiệu điều trị tốt nhất; không nên tự ý sử dụng thuốc để tránh gây nguy hiểm và tác dụng phụ.

Để khắc phục và điều trị đau nhức xương khớp ở NCT, các chuyên gia khuyến cáo, cần kết hợp thực hiện nhiều phương pháp gồm sử dụng thuốc điều trị kết hợp với thực hiện chế độ sinh hoạt khoa học, hợp lý sẽ thúc đẩy hiệu quả chữa bệnh nhanh chóng. Cụ thể, nếu đã có tiền sử bị đau nhức xương khớp, NCT cần đặc biệt chú ý vấn đề giữ ấm cơ thể, nhất là các khớp khi thời tiết chuyển lạnh. Theo đó, NCT cần mặc đủ ấm, cổ quàng khăn ấm, tay đi găng, chân đi tất. Khi ra khỏi nhà cần mặc ấm hơn không để cảm lạnh.

Bên cạnh đó, những NCT bị đau nhức xương khớp thường có các triệu chứng cứng khớp vào buổi sáng, nhất là các khớp nhỏ như ở bàn tay, bàn chân. Trước khi rời khỏi giường vào buổi sáng, khuyến cáo NCT nên tập co duỗi các ngón tay, chân, cũng như các khớp lớn để giảm bớt cảm giác tê cứng. Co duỗi còn giúp máu lưu thông tốt đến các khớp.

Một số NCT khi thấy trời lạnh là “ngại” vận động nên càng khiến các khớp bị tê cứng và bệnh càng nặng thêm. Vì vậy, khi trời lạnh hoặc bị đau khớp, NCT vẫn cần vận động một cách phù hợp. Có thể tập các bài thể dục nhẹ nhàng trong nhà, phù hợp với thể trạng của bản thân. Việc duy trì tập luyện, kể cả khi trời lạnh giúp duy trì sức mạnh của cơ, gân, dây chằng. Đây là những bộ phận giữ vững khớp, góp phần giảm tải sức nặng tác động lên mặt khớp, gây đau khớp.

Về mặt dinh dưỡng đối với NCT hay bị đau xương khớp, theo PGS.TS Nguyễn Vĩnh Ngọc (Khoa Khớp, Bệnh viện Bạch Mai), người bệnh có thể ăn thịt lợn, thịt gia cầm (gà, vịt), tôm, cua, đặc biệt là nên ăn cá nước lạnh như cá hồi, cá ngừ vì chúng chứa nhiều acid béo omega-3. Bên cạnh đó, NCT nên ăn đầy đủ các loại ngũ cốc, các loại đậu nành, rau xanh, hạt mầm có đặc tính chống bệnh tật, tăng cường hệ miễn dịch, kháng oxy hóa; tăng cường ăn đu đủ, dứa, chanh, bưởi vì các loại trái cây này là nguồn cung ứng men kháng viêm và sinh tố C, hai hoạt chất có tác dụng kháng viêm.

Ngoài ra, khuyến cáo người bệnh nên uống đủ nước mỗi ngày, bởi lẽ, khi cơ thể thiếu nước có thể gây hiện tượng cô đặc máu, làm giảm lưu thông máu đến nuôi dưỡng các khớp, nhất là các khớp ở xa (bàn tay, bàn chân). Khuyến khích dùng thức ăn, nước uống có nhiệt độ ấm vì sẽ bổ sung thêm nguồn nhiệt để làm ấm cơ thể. Đồng thời, hạn chế rượu bia, các chất kích thích vì có thể làm trầm trọng hơn tình trạng đau nhức xương khớp.

Mai Thùy