Vì sao trẻ phẫu thuật tim phải chờ lâu?

Nhiều thành tựu

Hồi năm 2004, BV Nhi Đồng 1 bắt đầu thực hiện phẫu thuật tim kín (thông tim) giúp giải quyết những bệnh lý đơn giản ở trẻ. Đến năm 2007, ê kíp phẫu thuật tim của BV này đã phẫu thuật tim hở thành công đúng ngày 1/6 (Quốc tế thiếu nhi), mở ra  ‘trang sử mới’ khi tiếp tục cứu sống hàng loạt ca mắc bệnh tim bẩm sinh phức tạp ở trẻ em lẫn trẻ sơ sinh.

Trong vòng 10 năm, tính đến cuối năm 2014, ê kíp phẫu thuật tim của BV Nhi Đồng 1 đã phẫu thuật điều trị tổng cộn 3.115 ca, trong đó có 645 ca tim bẩm sinh nặng, phức tạp và 125 bệnh nhi sơ sinh.

Theo PGS-TS Vũ Minh Phúc, Trưởng khoa Tim-mạch BV Nhi Đồng 1, người gắn với chương trình này từ những năm 2001 lúc BV còn đang làm quen với phẫu thuật tim, hiện ê kíp phẫu thuật tim của BV Nhi Đồng 1 có thể phẫu thuật tim hở cho trẻ sơ sinh chỉ nặng 2kg, phẫu thuật tim kín cho trẻ sơ sinh chỉ nặng 1,2 kg. Riêng tỷ lệ tử vong trong phẫu thuật tim tại BV giảm đáng mừng từ 7,7% (năm 2004) còn 1,1% (năm 2014).

Hiện chương trình phẫu thuật tim tại BV Nhi Đồng 1 luôn nhận được sự quan tâm, giúp đỡ thường xuyên, liên tục về chuyên môn từ các cơ sở y tế, trường đại học, chuyên gia liên quan đến tim mạch tại Hoa Kỳ, Singapore… Bên cạnh đó, một lực lượng hùng hậu gồm các cá nhân và tập thể đầy lòng hảo tâm cũng thường trực và sẵn sàng chia sẻ kinh phí phẫu thuật tim giúp các bệnh nhi có hoàn cảnh khó khăn. Sức mạnh không chỉ chuyên môn mà ở cả góc độ xã hội đã giúp chương trình phẫu thuật tim tại BV Nhi Đồng 1 gặt hái nhiều thành tựu trong 10 năm qua.

Lắm băn khoăn

Dịp này, PGS-TS Vũ Minh Phúc cũng nhắc lại bối cảnh ra đời của chương trình phẫu thuật tim ở BV Nhi Đồng 1 chỉ với mục tiêu cứu thêm nhiều bệnh nhi, đặc biệt là bệnh nhi mắc bệnh tim tử vong vì chờ phẫu thuật… lâu quá.

“Vào những năm 2001-2002, bệnh nhi mắc bệnh tim phải chuyển đến Viện Tim TP.HCM, nhưng dù Viện đã ưu tiên tối đa cho bệnh nhi nhưng thời gian chờ phẫu thuật vẫn kéo dài. Trước tình hình này, Ban giám đốc BV Nhi Đồng 1 quyết ‘phải làm cái gì đó’ để xoay chuyển. Vậy là một số bác sĩ được cử đến Viện Tim học tập, một số khác đi học ở nước ngoài. Nhờ vậy mà có chương trình phẫu thuật tim ở đây…”-PGS-TS Vũ Minh Phúc nhớ lại.

Điểm khởi đầu của chương trình phẫu thuật tim tại BV Nhi Đồng 1 là nhằm “hóa giải tình trạng chờ phẫu thuật lâu”, nhưng đến hôm nay BV này và ê kíp phẫu thuật tim phải đối mặt với tình trạng mà vì nó họ hình thành và phát triển: 1.300 trẻ đang chờ BV Nhi Đồng 1 phẫu thuật tim. Vì sao?

Theo TS-BS Nguyễn Thanh Hùng-Giám đốc BV Nhi Đồng 1, ê kíp phẫu thuật tim tại BV này hiện có thể xử lý hầu hết các bệnh tim ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, vì vậy chuyên môn không phải là “vấn đề”.

“Tuy nhiên, ngoài bệnh nhi thuộc danh sách chờ phẫu thuật tim, BV Nhi Đồng 1 còn bổn phận tiếp nhận cấp cứu các ca nhi mắc bệnh tim nặng từ các tỉnh lân cận. Vì vậy, chuyện thường xảy ra là ê kíp phẫu thuật tim đang chuẩn bị tiến hành phẫu thuật bệnh nhi theo danh sách, theo lịch hẹn thì thình lình nhận ca cấp cứu tim nặng, buộc phải mổ mới cứu được. Vậy là ca đáng lẽ sẽ mổ đành phải gác lại, ít nhất là trong 2 tuần nữa nếu không có ca cấp cứu sinh tử nào liên quan đến tim”-BS Hùng giải thích thêm.

Hiện mỗi tuần ê kíp phẫu thuật tim tại BV Nhi Đồng 1 phải thực hiện từ 5-7 ca theo ưu tiên “nặng trước nhẹ sau”. Theo BS Hùng, dù các phòng mỗ đã làm hết công suất, ê kíp phẫu thuật tim phải làm thêm giờ nhưng tình trạng chờ phẫu thuật tim đến thời điểm này vẫn còn đó.

Tại TP.HCM, ngoài Viện Tim hiện cũng có khá nhiều cơ sở y tế hoàn toàn thừa năng lực phẫu thuật tim đối với trẻ em, song danh sách chờ phẫu thuật tim tại BV Nhi Đồng 1 vẫn ngày càng dài là vì cơ sở y tế này có “sở trường” hồi sức trẻ em, trẻ sơ sinh mà không phải đơn vị nào cũng có. Theo PGS-TS Vũ Minh Phúc, chính “sở  trường” này đã giúp kéo giảm tỷ lệ tử vong phẫu thuật tim rất nhiều, như trên đã nêu từ 7,7% (năm 2004) còn 1,1% (năm 2014).

Đỗ Bá/Báo Gia đình & Xã hội