Vì sao tượng sáp Trịnh Công Sơn phải tạm “xếp kho”?

Ngoài ra, diễn viên hài Thúy Nga cũng chia sẻ, chị đã yêu cầu các nghệ nhân cất ngay tượng sáp của mình sau khi nhìn thấy. Để mở rộng góc nhìn về câu chuyện này, PV Báo Gia đình & Xã hội đã có cuộc trò chuyện với gia đình cố nhạc sĩ họ Trịnh và các nhà điêu khắc từng thành công khi tạc tượng Trịnh Công Sơn.

Vợ chồng ca sĩ Trịnh Vĩnh Trinh bên tượng Trịnh Công Sơn. Ảnh: TL

Không muốn câu chuyện đi quá xa!

Nhà trưng bày tượng sáp nghệ sĩ Việt khai trương vào ngày 11/4 tại Nhà hát Hòa Bình (TPHCM) đã nhận được sự quan tâm đặc biệt của dư luận bởi đây là lần đầu tiên tại Việt Nam có sự xuất hiện của quần thể tượng sáp. Bên cạnh những đánh giá cao về cống hiến của các nhà điêu khắc thì không ít ý kiến tỏ ra thất vọng, hụt hẫng khi so sánh giữa tượng sáp và người thật. Ca sĩ Trịnh Vĩnh Trinh - em gái nhạc sĩ Trịnh Công Sơn - nhận xét, tượng sáp cố nhạc sĩ hoàn toàn không giống ông. Cụ thể, những chi tiết khiến gia đình bà “phiền lòng” là bức tượng bị khòm lưng trong khi nhạc sĩ có dáng đi thẳng, phần tay khá thô, chiều cao tượng không chính xác, đặc biệt là đôi mắt chẳng giống anh trai mình mà giống nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường – bạn thân nhạc sĩ Trịnh Công Sơn.

Trao đổi với PV Báo Gia đình & Xã hội, ca sĩ Trịnh Vĩnh Trinh bày tỏ: “Dù rất lấy làm tiếc nhưng gia đình chúng tôi không muốn câu chuyện bị đẩy đi quá xa, bởi lúc sinh thời anh Sơn vẫn nói rằng cái gì qua thì hãy để cho nó qua đi. Ngay từ ban đầu, giữa đôi bên đã không có cuộc gặp gỡ, thảo luận về bức tượng nên sau khi bị chê, những người thực hiện tác phẩm, họ mang tượng đi cất hay chỉnh sửa, đó không phải việc của chúng tôi. Nếu để nói một điều gì đó, tôi nghĩ rằng, gia đình tôi luôn trân trọng những người có lòng với anh Sơn và giá như có sự trao đổi, tham khảo có thể mọi điều đã ổn thỏa hơn, không ai phải buồn”.

Chúng tôi hỏi ca sĩ Trịnh Vĩnh Trinh: “Ngoài bức tượng sáp, trong rất nhiều công trình, tác phẩm về cố nhạc sĩ, đã bao giờ gia đình bà phiền lòng?”. Em gái nhạc sĩ Trịnh Công Sơn nói: “Chưa bao giờ! Tôi còn nhớ, ở TPHCM, có một nghệ sĩ làm tượng của anh Sơn và tìm đến gia đình tôi xin đóng góp ý kiến. Chúng tôi đón nhận, khuyến khích em, sau này những bức tượng ấy rất đẹp, gia đình tôi cũng mua một số tượng để tặng cho người hâm mộ nhạc Trịnh, có một bức đặt trên bàn thờ anh Sơn tại nhà riêng. Hình ảnh bức tượng còn in trong sách giáo khoa của học sinh”.

Ca sĩ Trịnh Vĩnh Trinh tiết lộ thêm, bức tượng lớn trong khuôn viên tưởng niệm nhạc sĩ Trịnh Công Sơn là tác phẩm được khắc bởi một gia đình nhiều đời làm nghề tạc tượng ở Ngũ Hành Sơn, nghệ sĩ này tên là Sánh. Suốt quá trình làm việc, anh đã trao đổi rất nhiều với gia đình cố nhạc sĩ, đặc biệt là những người em gái ông. Theo đó, nhiều chi tiết dù rất nhỏ vẫn phải sửa đi sửa lại đến vài tháng mới hoàn tất. Ngoài đôi mắt tạc sao cho có “hồn” thì ca sĩ Trịnh Vĩnh Trinh cho rằng, môi của anh trai mình cũng là chi tiết đặc biệt, rất dễ sai lệch.

Về chuyện những người làm tượng không trao đổi với gia đình cố nhạc sĩ từ ban đầu cho tới khi xảy ra “sự cố”, ca sĩ Trịnh Vĩnh Trinh nhận định, điều đó cũng không sao vì về lý, chẳng có quy định chỉ rõ rằng muốn làm tượng phải xin phép gia đình người đã khuất, chưa kể xét về tình, trước tấm lòng mến mộ công chúng dành cho anh trai mình, gia đình bà luôn cảm kích, sẵn sàng hỗ trợ nếu nhận được lời đề nghị.

Tượng sáp có “hồn” là điều vô cùng khó!

Bức tượng sáp gây tranh cãi.

Qua kết nối từ gia đình cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn, chúng tôi đã có cuộc trò chuyện với những họa sĩ, nhà điêu khắc thành công trong việc tạc tượng nhạc sĩ Trịnh Công Sơn khiến gia đình ông hài lòng. Bày tỏ về câu chuyện đang gây tranh cãi, nhà điêu khắc Trần Việt Tiến (TPHCM) chia sẻ: “Tôi từng làm tượng nhiều nghệ sĩ mình mến mộ như nhạc sĩ Trịnh Công Sơn, Văn Cao cùng các bức tượng lịch sử. Công việc này, mỗi người sẽ có một cảm nhận và sự đầu tư khác nhau, riêng tôi, đã làm đều muốn làm cho tới nơi tới chốn chứ không phải chỉ để cho xong. Một bức tượng đạt yêu cầu phải hài hòa hai yếu tố: Thẩm mỹ và cảm xúc. Riêng bức tượng nhạc sĩ Trịnh Công Sơn, không phải mình tôi thực hiện mà có sự phối hợp của nhiều người trong xưởng. Trước khi bắt tay thực hiện, tôi có nghiên cứu kỹ về mặt tư liệu, hòa nhập về cảm xúc để làm sao đó mình “phiêu” được. Có một điều không thể phủ nhận là tượng chúng tôi làm bằng đất sáp sẽ dễ hơn các vật liệu khác, nếu chưa ưng ý cũng dễ hơn so với đá hay gỗ. Nhìn bức tượng sáp của nhạc sĩ họ Trịnh, tôi thấy tác phẩm chưa được đầu tư kĩ lắm”.

Cũng như anh Trần Việt Tiến, họa sĩ Hà Minh Tuấn (Hà Nội) - một trong những nghệ sĩ được gia đình nhạc sĩ Trịnh Công Sơn và giới chuyên môn, công chúng đánh giá cao - cho biết : “Với quan sát, cảm nhận của tôi, xét về tổng thể, ngôn ngữ tạo hình thì tượng sáp này gần đạt yêu cầu, mọi người nhìn có thể nhận ra đó là tượng nhạc sĩ Trịnh Công Sơn dù hơi “cưỡng”. Xét kỹ lưỡng hơn, tỉ lệ toàn thân tượng chưa giống người thật lắm vì nhạc sĩ thanh mảnh hơn. Đôi mắt tượng cũng hơi nhỏ, hàm hơi căng, tóm lại tinh thần tác phẩm chưa sống động. Với tượng người, ngoài việc tả chân cho giống thì thần thái rất quan trọng. Đôi khi, có những chi tiết không được giống người thật nhưng nếu bức tượng “có hồn” thì vẫn được chấp nhận. Chẳng hạn, ở trường hợp này, đôi mắt của bức tượng hơi nhỏ nhưng nếu toát lên vẻ sáng, sâu là được”.

Dù chưa thật ưng ý tượng sáp nhạc sĩ Trịnh Công Sơn nhưng họa sĩ Hà Minh Tuấn nhấn mạnh: “Tôi tin chuyên môn của các nhà điêu khắc thực hiện tác phẩm này đều ở mức khá. Công chúng cũng nên nhìn nhận thêm, xu hướng tượng sáp mới xuất hiện trên thế giới có đặc thù về chất liệu khác hẳn chất liệu cổ điển trong chế tác tượng như: đất, đồng, đá, gỗ… Chất liệu này khó để đẹp. Nếu có cố gắng tả cho giống thật thì trông vẫn như búp bê. Ở các nước phương Tây, tượng sáp được thiết kế 3D, chuẩn đến từng centimet, cấy cả lông mi thật mà vẫn chỉ đạt ở mức giải trí đại chúng chứ khó vươn đến tầm nghệ thuật. Từ góc nhìn này, cá nhân tôi cho rằng tượng sáp của Trịnh Công Sơn là chấp nhận được. Thậm chí, nó còn giống nhạc sĩ Trịnh Công Sơn hơn nhiều bức tượng khác. Nếu để hài hòa hơn, những người thực hiện nên ghi nhận, tôn trọng ý kiến của gia đình cố nhạc sĩ, sửa đi một vài chi tiết. Dù vậy, có sửa thêm thì tượng sáp vẫn là tượng sáp, ít tinh thần nghệ thuật và cảm xúc".

Thành Nam