Vị Tướng phòng không hạ 2 máy bay B-52 trong 10 phút

Trung tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Phiệt. Ảnh: Cao Tuân

Từng bị “trượt” nhập ngũ

Dù không hẹn trước nhưng chúng tôi vẫn được Trung tướng Nguyễn Văn Phiệt ân cần đón tiếp tại phòng khách ấm cúng của gia đình. Hình ảnh nổi bật trên tường là danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân do cố Chủ tịch nước Tôn Đức Thắng trao tặng cho ông năm 1973. Phía dưới là dòng chữ ghi nhận thành tích đặc biệt xuất sắc của ông trong chiến đấu và phục vụ chiến đấu, góp phần cùng toàn dân, toàn quân đưa sự nghiệp chống Mỹ, cứu nước đến thắng lợi vẻ vang.

Ông Phiệt sinh ra trong một gia đình nông dân lao động nghèo ở vùng quê đồng chiêm trũng thôn Vệ Dương, xã Tân Phúc, huyện Ân Thi, tỉnh Hưng Yên. Nguồn cội tổ tiên của ông là dòng họ Nguyễn làng Kim Đôi (xã Kim Chân, huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh) - một dòng họ có 18 tiến sĩ được vinh danh ở các triều đại trong lịch sử dân tộc. Trong số đó, có 2 vị làm tới chức quan Lễ bộ Thượng thư, 2 vị giữ chức Binh bộ Thượng thư, 2 vị làm Lại bộ Thượng thư và 2 vị làm Hộ bộ Thượng thư. Đây là một điều đặc biệt mà hiếm có của một dòng họ, tạo động lực giúp ông ngày đêm đèn sách để học tập, thi cử.

Thuở 18, khát vọng của chàng thanh niên dòng họ Nguyễn Kim Đôi là tiếp bước truyền thống cha anh và gia nhập hàng ngũ bộ đội Cụ Hồ. Thế nhưng, lên xã đội khám sức khỏe thì ông lại bị trượt. “Năm 1959, tôi đi khám bộ đội, bên y tế còn kết luận tôi có vấn đề về tim nên không nhận. Phải đến năm 1960 khi có đợt khám tuyển đi bộ đội, tôi tiếp tục đăng ký tham gia thì lần này mới đủ điều kiện”, ông nhớ lại.

Niềm vui nhập ngũ với ông như vỡ òa thì cũng là lúc ông phải đối mặt với áp lực từ phía gia đình. Cha mẹ và gia đình nhất quyết khuyên ông trước khi lên đường chiến trận phải… lấy vợ. Và rồi, một việc tưởng chừng phải tính toán kỹ đã được diễn ra một cách nhanh chóng. Khi đó, chàng thanh niên 22 tuổi đã quyết định kết hôn với một cô thôn nữ cùng quê mới vừa tròn 20 tên là Đào Thị Hoa.

Ông tâm sự: “Chúng tôi chỉ biết nhau từ hồi còn tham gia đội thiếu niên chứ đã có thời gian tìm hiểu yêu đương đâu. Được hai gia đình đồng ý, chúng tôi nên duyên vợ chồng. Thương người vợ trẻ nhưng trọng trách đất nước trên vai nên tôi cũng chỉ biết động viên vợ ở nhà cố gắng, chăm lo cho gia đình”.

Hạ thêm một máy bay bằng quả đạn cuối cùng

Xác máy bay B52 bị bắn rơi năm 1972, trưng bày tại Bảo tàng Phòng không - Không quân. Ảnh: Nhật Minh

Cuộc đời binh nghiệp hơn 40 năm của Trung tướng Nguyễn Văn Phiệt có vô vàn kỷ niệm đáng nhớ. Từ một chiến sĩ radar thuộc Đại đội 12, Trung đoàn radar 290, Bộ tư lệnh Phòng không đến năm 1965, ông được lựa chọn là số ít học viên đi học chuyển loại binh chủng tên lửa phòng không tại Liên Xô. Về nước năm 1966, ông được biên chế làm sĩ quan điều khiển, Tiểu đoàn 93, Trung đoàn 278, Quân chủng Phòng không - Không quân. Chiến công đầu tiên của ông và đơn vị chính là việc bắn hạ một máy bay F-105 của Mỹ trên bầu trời miền Bắc ngày 22/10/1966.

Đến tháng 7/1972, ông được phân công làm Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 57, Trung đoàn tên lửa 261, Sư đoàn phòng không 361, Quân chủng Phòng không - Không quân. Trận đánh mà ông không thể quên được đó là đêm 20, rạng sáng 21/12/1972, khi đạn dược thiếu thốn, ông cùng đồng đội đã mưu trí chiến đấu, dùng những quả đạn cuối cùng để tiêu diệt 2 máy bay B-52 của Mỹ trên bầu trời Hà Nội.

Trung tướng Nguyễn Văn Phiệt cùng vợ chụp hình kỷ niệm với lãnh đạo Trung đoàn không quân 935 tại sân bay Biên Hòa, Đồng Nai năm 2014 (ảnh nhân vật cung cấp).

Trong ký ức của người lính năm xưa, khi chiếc B-52 (số hiệu 318) lọt vào tầm ngắm của radar, bộ phận giải nhiễu lập tức bám sát theo đường chì trên tiêu đồ. Mục tiêu đã vào đến cự ly 32km, Tiểu đoàn trưởng Nguyễn Văn Phiệt lập tức lệnh cho sĩ quan điều khiển Nguyễn Đình Kiên phóng một quả đạn. Tuy nhiên, đạn không rời bệ phóng. Không để cho B-52 chạy thoát, ông tiếp tục lệnh bắn tiếp quả đạn thứ hai. Đạn rời bệ phóng và bắt được tín hiệu ở cự ly 28km. Kíp trắc thủ nhanh chóng bám sát và khôn khéo đưa đạn đến mục tiêu chính xác. Đạn nổ tiêu diệt mục tiêu ở hướng Tây Nam vào lúc 5h09.

Ngay sau đó, chưa đầy 10 phút, chiến sĩ tiêu đồ lại báo động tiếp tục xuất hiện chiếc B-52 ở cự ly 45km. Còn quả đạn cuối cùng, Tiểu đoàn quyết tâm đổi một quả đạn lấy một máy bay B-52 cho bằng được. Ông Phiệt ra lệnh phát sóng bắt mục tiêu ở cự ly 29km và bắn. Trên màn hiện sóng, 2 tín hiệu tiệm cận nhau và tiến sát. Đạn nổ, chiếc máy bay B-52 (số hiệu 532) rơi tại khu vực chợ Thá, gần núi Đôi lúc 5h19.

Với thành tích xuất sắc này, đơn vị của ông đạt kỷ lục về hiệu suất tiêu diệt B-52 trong toàn chiến dịch. Năm 1973, ông Phiệt được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Từ năm 1989 - 2000, ông liên tục giữ chức Chủ nhiệm chính trị, Phó Tư lệnh kiêm Bí thư Đảng ủy Quân chủng Phòng không - Không quân. Đến năm 2001, ông nhận quyết định nghỉ hưu.

C.Tuân – Đ.Tuệ/Báo Gia đình & Xã hội