Việt Nam sẽ kết thúc thời kỳ cơ cấu dân số "vàng" vào khoảng năm 2040

Hội nghị nhằm định hướng cho các cơ quan thông tấn báo chí ở Trung ương và một số địa phương về công tác dân số trong thời gian tới, góp phần chuẩn bị tổng kết 10 năm thực hiện Nghị quyết 47-NQ/TW của Bộ Chính trị về “Tiếp tục đẩy mạnh thực hiện chính sách dân số, kế hoạch hóa gia đình” vào năm 2015.

Ông Phạm Văn Linh - Phó trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương nhấn mạnh: Hội nghị có ý nghĩa quan trọng trong việc chuẩn bị tổng kết 10 năm thực hiện Nghị quyết 47-NQ/TW của Bộ Chính trị về “Tiếp tục đẩy mạnh thực hiện chính sách dân số, kế hoạch hóa gia đình” vào năm 2015. 

Theo ông Athur Erken, Trưởng Đại diện UNFPA tại Việt Nam, ở Việt Nam, số liệu từ các cuộc điều tra về dân số cho thấy, mức sinh đã giảm một cách vững chắc và đã xuống dưới mức sinh thay thế vào năm 2006. Đây là một thành tựu tuyệt vời của Chương trình Quốc gia về DS-KHHGĐ trong những thập kỷ vừa qua. Hiện nay, Việt Nam đang ở trong giai đoạn chuyển đổi nhân khẩu học quan trọng. Đây là cơ hội cho Việt Nam đưa ra những lựa chọn đúng đắn trong việc đầu tư phát triển kinh tế - xã hội, giúp cho quá trình phát triển bền vững của đất nước.

Tại Hội nghị, các đại biểu đã lắng nghe các diễn giả trình bày một số nội dung như: Những thay đổi trong dân số Việt Nam: Hàm ý chính sách dân số; Nhu cầu chuyển hướng từ DS-KHHGĐ sang dân số - phát triển; Tầm quan trọng của công tác lồng ghép dân số vào kế hoạch và chiến lược phát triển kinh tế - xã hội...; thảo luận về các vấn đề dân số nổi bật gần đây như: Già hóa dân số và bảo trợ xã hội cho người cao tuổi; Đầu tư cho sức khỏe sinh sản và tình dục cho thanh thiếu niên và vị thành niên; Mất cân bằng giới tính khi sinh...

Theo dự báo của Quỹ Dân số Liên hợp quốc (UNFPA), dân số Việt Nam đến năm 2040 sẽ đạt khoảng 104 triệu người. Đây là cũng thời điểm Việt Nam kết thúc thời kỳ “cơ cấu dân số vàng” và dân số bắt đầu già hóa nhanh. Chính vì vậy, Việt Nam phải nắm bắt lấy cơ hội xây dựng kế hoạch chuẩn bị cho thời kỳ chuyển đổi dân số.

Hiện nay, Việt Nam đang ở trong thời kỳ “cơ cấu dân số vàng” (số người trong độ tuổi lao động cao gấp đôi số người phụ thuộc). Số liệu năm 2012 cho thấy, số người trong độ tuổi lao động (từ 15-64 tuổi) chiếm tới 68,9%, trong khi số người trên 65 tuổi chỉ chiếm 7% dân số. Các chuyên gia cho rằng thời kỳ "cơ cấu dân số vàng" chỉ xảy ra duy nhất một lần trong lịch sử nhân khẩu học của mỗi quốc gia.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cảnh báo thời kỳ “cơ cấu dân số vàng” ở Việt Nam sẽ không kéo dài và quá trình già hóa dân số sẽ diễn ra nhanh chóng từ năm 2040 trở đi. Để có thể tận dụng được tối đa cơ hội từ thời kỳ “cơ cấu dân số vàng” thì theo các chuyên gia, Việt Nam phải đảm bảo tạo ra được cơ hội việc làm cho lực lượng lao động trẻ. Bên cạnh đó, dân số trong độ tuổi lao động phải được trang bị đầy đủ kỹ năng và kiến thức đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp.

Ông Arthur Erken, Trưởng đại diện UNFPAc tại Việt Nam nhấn mạnh, chỉ còn hơn 20 năm nữa là thời kỳ cơ cấu dân số "vàng" tại Việt Nam sẽ kết thúc. Vì vậy Việt Nam cần phải chú trọng đầu tư vào thế hệ trẻ ngay từ bây giờ. Lực lượng dân số trẻ phải được chăm sóc về sức khỏe và được đào tạo kỹ năng tốt để có thể đóng góp vào sự phát triển của kinh tế xã hội khi bước vào thời kỳ già hóa dân số đang đến gần.

Tại hội thảo, các chuyên gia đều cho rằng cần nâng cao ý thức tận dụng cơ hội “cơ cấu dân số vàng” thông qua chính sách khuyến khích đầu tư tạo việc làm, đầu tư vào giáo dục, đào tạo hướng nghiệp để đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động nhằm tận dụng số lượng lao động dồi dào một cách hiệu quả nhất.

Ông Phạm Văn Linh, Phó trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương cho rằng các chính sách phát triển của Việt Nam (lao động, việc làm, y tế, giáo dục, an sinh xã hội…) cần tính đến sự thay đổi nhanh của các nhóm dân số theo độ tuổi để có chính sách thích hợp. Nếu tạo đủ việc làm cho lao động, tăng năng suất lao động sẽ phát huy được cơ hội từ “dân số vàng” và tránh được “bẫy thu nhập trung bình”.

Q.An