"Vụ án" sương mù độc giết người hàng loạt

Nhưng trên thực tế chưa từng có trường hợp nào như thế này xảy ra trước đó được ghi nhận, cộng với sự hạn chế của khoa học lúc bấy giờ, đã khiến giải thuyết của Sigurdsson trở nên có quá nhiều sơ hở ở thời điểm đó.

Bởi vậy, các nhà khoa học cùng thời với ông đã bỏ qua giả thuyết đó. Ông đề nghị kiểm tra nồng độ CO₂ của các hồ khác trong vùng nhưng đã bị Chính phủ Cameroon từ chối.  Chính sai lầm này đã dẫn tới sự thiệt hại lớn là mạng sống của 2.000 người dân quanh vùng hồ Nyos hai năm sau đó.

Trở lại vụ án bí ẩn ở hồ Nyos, George Kling càng tin rằng giả thuyết của Sigurdsson là đúng. Ông đã độc lập tiến hành thử nghiệm nước trong hồ Nyos và nhận thấy có một lượng lớn khí CO₂ trong vùng nước sâu của hồ. Ông cho rằng chính loại khí tự nhiên này đã bốc lên thành một đám mây độc hại và đầu độc 3 ngôi làng ven hồ. Đám mây này không thể trông thấy bằng mắt thường, chúng di chuyển rất êm và không có mùi. 3 yếu tố đó hợp lại khiến nó trở thành một kẻ giết người hoàn hảo.

Giải thuyết này cũng khá phù hợp với những vết bỏng được phát hiện trên thi thể các nạn nhân. Nó được gây ra bởi khí CO₂ lạnh chứ không phải khí nóng từ núi lửa.

Kling cũng dẫn chứng những kết quả nghiên cứu của không quân Hoa Kỳ cho thấy, việc tiếp xúc với lượng lớn khí CO₂ có thể dẫn tới ảo giác, khiến họ tưởng tượng rằng chúng có mùi lưu huỳnh.

Chính từ giả thuyết này đã mở đường cho các nhà khoa học hiện đại vạch trần được bộ mặt thật của kẻ giết người bí ẩn.

Núi lửa tiếp tay cho kẻ giết người
 
Hồ Nyos và hồ Monoun đều là những hồ năm trên miệng núi lửa. Chúng được hình thành trong quá trình nguội đi của núi lửa và do tích tụ nước mưa.

Trong hầu hết các loại hồ này, các tầng nước luân chuyển từ trên mặt dưới đáy hồ và ngược lại theo một chu kỳ. Trong quá trình đó, các khí từ lòng đất xâm nhập vào đáy hồ cuối cùng sẽ được giải phóng ra bầu khí quyển.

Nhưng hồ Nyos, hồ Monoun và cả hồ Kivu ở Đông Phi lại không giống như vậy. Các lớp nước hồ không có sự luân chuyển trên dưới và vì vậy khí độc khi xâm nhập ở đáy hồ sẽ bị khóa chặt tại đây.

Khi xuất hiện một cơn bão hay một trận lở đất, địa chấn mạnh sẽ làm một lượng lớn nước trên bề mặt chìm xuống đáy và đồng thời đẩy nước từ dưới đáy lên trên. Khí độc từ trạng thái hòa tan sẽ thoát ra ngoài giống như các bọt khí nổi lên từ một chai nước bị mở nắp.

Theo tính toán của các nhà khoa học, trong sự kiện hồ Nyos năm 1986, khí và nước đã bốc lên thành cột cao khoảng 80 m, di chuyển với tốc độ 45 dặm mỗi giờ và lan đến những ngôi làng cách đó 12 dặm. Ước tính, hồ đã nhả ra khoảng 1 km3 khí CO₂ đủ để lấp đầy 10 sân bóng đá. Tại hồ Monoun, đám mây khí này nhỏ hơn nhưng cũng đủ làm 37 người thiệt mạng.

Khống chế sự phát tán đám sương mù khí độc

Trên thực tế, lượng khí độc trong hồ Nyos và Monoun hiện nay còn lớn hơn cả trước đợt phun trào năm 1986, khiến những người dân sống quanh khu vực này không khỏi lo lắng.

Đầu năm 2010, một nhóm các nhà khoa học người Mỹ đã bắt đầu tiến hành tháo gỡ  tình trạng “ngòi nổ” cho hồ Nyos bằng cách đặt một ống polyethylene xuống sâu dưới đáy hồ, làm cho nước giầu khí CO₂ dưới đó sủi bọt lên và giải phóng bớt khí CO₂ vào khí quyển. Nhờ vậy, áp suất ở đáy hồ sẽ giảm, hạ thấp nguy cơ phun trào.

Ngoài việc đặt hệ thống đường ống khử khí độc, các nhà khoa học còn lắp một hệ thống cảnh báo sớm trên mỗi hồ. Khi nồng độ CO₂ tăng cao, còi báo và ánh sáng nhấp nháy sẽ hoạt động, báo động cho người dân sống trong vùng có thể chạy thoát.