Vừa nuôi người, vừa nộp thuế?

Để siết chặt quant lý, người phụ thuộc sẽ được cấp mã số thuế Ảnh: C.Cường

Tăng đối tượng phụ thuộc

Từ 1/7 tới, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thuế Thu nhập cá nhân sẽ có hiệu lực thi hành. Quy định mới được đông đảo người dân quan tâm là việc tăng mức giảm trừ gia cảnh. Theo đó, mức giảm trừ gia cảnh đối với người nộp thuế là trên 9 triệu đồng/tháng, tăng 5 triệu đồng so với mức cũ. Cùng đó, mức giảm trừ đối với mỗi người phụ thuộc là 3,6 triệu đồng/tháng, mức này tăng 2 triệu đồng so với mức cũ. Như vậy, sắp tới thì toàn bộ người nộp thuế ở bậc 1 hiện nay sẽ không phải nộp thuế. 72% số người nộp thuế đang nộp ở bậc 2 sẽ được chuyển sang nộp thuế ở bậc 1 và ở tất cả các bậc còn lại đều được giảm.

Song hành với việc tăng mức giảm trừ gia cảnh thì từ 1/7 tới, không chỉ có người phải nộp thuế thu nhập cá nhân có mã số thuế mà cả người phụ thuộc cũng được cấp mã số thuế.

Lý giải cho quy định sẽ cấp mã số thuế cá nhân cho người phụ thuộc, đại diện Vụ Chính sách thuế (Bộ Tài chính) cho biết, một trong những nội dung liên quan đến quản lý thuế thu nhập là xác định số lượng đối tượng được giảm trừ gia cảnh và xác định đối tượng đó có thu nhập để trở thành người phụ thuộc hay không? Luật không hạn chế số lượng người phụ thuộc và hiện chỉ mới cấp mã số thuế cho người nộp thuế nên việc đối soát, xác định đối tượng giảm trừ gia cảnh còn phụ thuộc vào ý thức tự giác của người nộp thuế, dẫn đến nhiều trường hợp kê khai trùng đối tượng phụ thuộc. Quy định này sẽ giám sát được tính trung thực khi cá nhân nộp thuế điền kê khai người phụ thuộc.

 

Bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội Tư vấn thuế Việt Nam, nguyên Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Thuế cho biết, việc kiểm soát người phụ thuộc, từ trước tới nay hoàn toàn phụ thuộc vào sự trung thực của người nộp thuế. Tuy nhiên, trên thực tế, rất nhiều trường hợp hoặc do vô tình, hoặc do cố ý đã khai trùng người phụ thuộc để giảm trừ gia cảnh. Mỗi người phụ thuộc chỉ khai giảm trừ gia cảnh một lần. Nếu một người bố có 10 người con thì chỉ 1 người con được khai. Nhận định của bà Cúc là thực tiễn đang xảy ra tại không ít đơn vị hiện nay. Và số lượng người hiểu nhầm quy định người phụ thuộc đang diễn ra khá phổ biến.

Chị Đinh Thu Ngân (Nguyễn Khang, Cầu Giấy, Hà Nội) cho biết, chị là con út, mới đi làm được một năm, khi cơ quan yêu cầu cung cấp các văn bản chứng minh người phụ thuộc để giảm trừ gia cảnh, chị gọi điện về quê và hoàn thiện các thủ tục chứng minh bố mẹ là đối tượng phụ thuộc. Tết vừa rồi về quê, khi cả nhà tụ tập đông đủ thì mới biết cả 3 anh chị của chị đều cùng có đối tượng phụ thuộc giống chị. “Khi làm thì không ai biết là các đối tượng chỉ được giảm trừ một lần, nghe cơ quan thông báo về miễn trừ, miễn giảm thì ai nấy đều gọi về quê để xin và đều được xác thực”, chị Ngân nói.

Về quy định mỗi người chỉ được giảm trừ 1 lần theo ví dụ của bà Cúc là ông bố có 10 người con thì chỉ một người con được kê ông bố làm giảm trừ, chị Nguyễn Thị Bình (Hương Sơn, Hà Tĩnh) băn khoăn: “Nhà tôi có 2 anh em, bố mẹ đều già cả, phần lớn chi phí sinh hoạt đều do 2 anh em chúng tôi chia nhau chu cấp. Vì vậy, trên thực tế bố mẹ tôi đều phụ thuộc vào 2 anh em tôi. Như vậy, nếu chỉ mình anh tôi, hoặc tôi kê khai bố mẹ là người phụ thuộc thì khó thuyết phục. Không hiểu trong trường hợp như nhà tôi thì có cách nào để vừa thực thi đúng quy định của nhà nước, vừa đảm bảo cho người nộp thuế không bị thiệt thòi”.

Một vấn đề khác khiến không ít người băn khăn là thủ tục cấp mã số thuế cho người phụ thuộc. Thực tế, phần lớn người phụ thuộc đều ở quê, đều là đối tượng một là già cả, hai là còn nhỏ và nhóm người yếu thế, vậy thủ tục cấp mã số sẽ như thế nào. Theo quy định trong dự thảo thì chỉ những người nộp thuế phát sinh người phụ thuộc từ 1/7 thì mới làm các thủ tục để cấp mã số cho người phụ thuộc. Những người phụ thuộc trước đó thì vẫn chưa phải cấp. Ông Nguyễn Văn Phụng, Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách thuế cho biết, đối với người phụ thuộc không có điều kiện tự đăng ký mã số thuế như người già, trẻ em, người nộp thuế đăng ký người phụ thuộc nào sẽ mang hồ sơ, giấy tờ của người đó lên làm thủ tục. Khi đó, cơ quan thuế sẽ cấp mã số thuế cho người phụ thuộc, cùng với người nộp thuế.

 

“Phải cấp mã số thuế cho người phụ thuộc để tránh khai trùng, đảm bảo thu đủ, thu đúng tiền thuế phát sinh vào ngân sách nhà nước, quản lý, kiểm soát thu nhập và không để gây mất bình đẳng trong thực thi”. Bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội Tư vấn thuế Việt Nam