Băn khoăn mang tên "Nhà ở cho người thu nhập thấp"

 

Rất nhiều người đang tìm hiểu xem mình có thuộc đối tượng được mua hay không và kèm với đó là băn khoăn về chất lượng của những căn nhà giá rẻ...

 

Có một căn hộ ở thành phố là mơ ước của nhiều người. Ảnh: Võ Hải

 

 

Theo TS Hoàng Xuân Nghĩa, Phó trưởng Phòng Nghiên cứu Kinh tế (Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Hà Nội), thì câu chuyện về chất lượng, cung cầu và sự minh bạch là những vấn đề cần bàn đối với loại nhà này.

 

Khi nhu cầu nhiều mà nguồn cung hạn chế sẽ dễ nảy sinh các tiêu cực, nghĩa là sẽ có chuyện vòng vo để có quyền được mua nhà. Không ít đối tượng không đúng tiêu chuẩn vẫn được mua nhà ở xã hội làm mất đi cơ hội cho những người đủ tiêu chuẩn và có nhu cầu thực sự. Bởi vậy, rất cần sự minh bạch để mỗi người dân có thể tự đối chiếu xem mình có được mua nhà không, mà không phải đi hỏi nơi này nơi kia.

 

Tiêu chuẩn đưa ra là những người chưa có nhà, hoặc có nhà nhưng chưa đủ 5m²/người thì được mua nhà giá thấp. Vậy nếu đã có gia đình nhưng ở chung nhà với cha mẹ thì có được coi là chưa có nhà không? Làm thế nào để tính được mức thu nhập để chỉ ra là thu nhập thấp? Quy chuẩn nào cho chất lượng loại nhà này? Giá nhà thì do chủ đầu tư đề xuất, vậy có đưa ra mức giá trần hay không? Cơ sở nào để tính giá nhà do chủ đầu tư đề xuất là hợp lý? Làm sao để hạn chế gian dối trong phân phối các khu nhà này?...

 

Chúng tôi đã rất mong muốn làm rõ những câu hỏi này, ngõ hầu minh bạch một chủ trương tốt của thành phố, nhưng tiếc rằng các cơ quan hữu quan đến nay chỉ cho rằng: “Đã có quyết định của thành phố thì không thể nói thêm”.

 

 

Nói về những lo lắng của người dân, TS Nghĩa tiếp tục: “Chất lượng các khu nhà ở xã hội (nhà tái định cư, nhà cho người nghèo) theo khảo sát của chúng tôi là rất đáng lo ngại”. Tiến độ xây dựng các khu nhà ở xã hội thường chậm, người dân phải mỏi mòn chờ đợi nhưng khi được nhận nhà thì “vỡ mộng” bởi chất lượng quá kém, phải bỏ ra một khoản chi phí không nhỏ để cải tạo lại.

 

Hơn thế, tại các khu nhà trên hạ tầng không đồng bộ, thiếu trường học, bệnh viện, sân chơi, khu sinh hoạt cộng đồng, có nơi giữa thành phố mà cứ như một ốc đảo vì không có lối vào... Tất cả những hiện trạng đó tạo nên một ấn tượng, suy nghĩ không tốt về những loại hình nhà có sự ưu đãi của nhà nước. “Nếu việc xây dựng nhà cho người thu nhập thấp không được giám sát chặt chẽ thì rất có thể lặp lại kịch bản tương tự như nhà tái định cư, nhà cho người nghèo” TS Nghĩa cảnh báo.

 

Còn về cách tính thu nhập bình quân, theo ông Nghĩa cũng là một vấn đề rất khó bởi thu nhập bình quân là một khái niệm mang tính biến động rất cao, thường xuyên thay đổi. TS Nghĩa đưa ra phân tích: “Một người năm nay thu nhập bình quân dưới mức trung bình, thuộc diện mua nhà thu nhập thấp và đã được mua. Nhưng năm sau, vì nhiều lý do mà thu nhập tăng cao, và thế lại trở thành “người giàu” ở trong khu “nhà nghèo”.

 

Không đồng tình với quan điểm nhà ở cho người có thu nhập thấp thì chất lượng sẽ thấp, ông Vũ Tuấn Định, Phó giám đốc Sở Quy hoạch Kiến trúc Hà Nội cho rằng, các chủ đầu tư đều phải tuân thủ các quy chuẩn của Bộ Xây dựng cho từng loại nhà, các khu nhà thu nhập thấp cũng được đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật đầy đủ. “Tất nhiên chúng ta cũng phải nói thẳng là không có chuyện loại nhà trên được sử dụng những vật liệu cao cấp để xây dựng vì như thế sẽ đẩy giá thành lên cao và lúc đó giá nhà sẽ nằm ngoài khả năng tài chính của những đối tượng được mua nhà thu nhập thấp”, ông Định thẳng thắn.

 

Ông Định cho biết, chủ trương của thành phố là xây dựng các khu nhà thu nhập thấp trong các khu đô thị lớn, quỹ nhà này sẽ do các chủ đầu tư khu đô thị hoàn trả lại thành phố khi xây dựng khu đô thị với tỷ lệ 20% diện tích đất khu đô thị họ được giao. Ngoài ra thành phố cũng quy hoạch các khu nhà thu nhập thấp theo nhu cầu sử dụng của từng vùng, đặc biệt là tập trung tại các đô thị lớn.

 

Dùng 10 năm, không nợ tiền thì được bán Người mua nhà thu nhập thấp không được cho thuê, cho thuê lại, thế chấp hoặc bán (chuyển nhượng) nhà ở trong thời hạn chưa trả hết tiền mua nhà (đối với trường hợp mua nhà trả chậm, trả dần). Chỉ được phép thực hiện các giao dịch nhà ở thu nhập thấp (bán, cho thuê, cho thuê mua) sau khi trả hết tiền cho chủ đầu tư và được cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở, nhưng phải đảm bảo thời gian tối thiểu là 10 năm kể từ thời điểm ký hợp đồng mua bán nhà.   Trong trường hợp đã thanh toán hết tiền mua nhà nhưng chưa đủ 10 năm kể từ thời điểm ký hợp đồng mua bán nhà ở thì người mua nhà thu nhập thấp chỉ được bán nhà đó cho Cơ quan quản lý nhà ở địa phương hoặc chủ đầu tư dự án để bán cho đối tượng được mua nhà ở thu nhập thấp với giá bán không vượt quá mức giá nhà ở thu nhập thấp cùng loại tại thời điểm bán.