Cơ chế "trói" vận tải: "Vẽ đường cho hươu chạy!"

 

"Ai dám chi tiền khi biết xe không thể sinh lợi? Xe trong các HTX vận tải thì ai sẽ chịu thiệt để làm dự phòng? 10% là chuyện không tưởng. Ngay chính Thông tư đã tạo kẽ hở cho doanh nghiệp lách luật". Đây là những ý kiến thu nhận được từ các doanh nghiệp, HTX vận tải về quy định 10% xe dự phòng do Bộ GTVT ban hành.

 

Quy định "không tưởng"

 

Mỗi nhà 1 xe, ai sẽ chịu làm “dự phòng”? Ảnh: CT

 

Mục a, khoản 1, điều 4 của Thông tư này quy định doanh nghiệp phải đảm bảo thường xuyên có số ngày xe tốt tối thiểu bằng 110% số ngày xe vận doanh, tương đương phải có 10% xe dôi dư. Mục đích đưa ra là buộc doanh nghiệp phải đủ số xe để "tự lực cánh sinh", đảm bảo chất lượng phục vụ, giải tỏa khách trong mọi điều kiện như tai nạn, hỏng hóc, vi phạm pháp luật bị thu giữ phương tiện...

 

Về điều này, ông Hồ Quang Dũng, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần đầu tư Vinamoto, số 35, Nguyễn Huy Tưởng, Hà Nội khẳng định: "Quy định này khó khả thi, bản thân doanh nghiệp chỉ bố trí đủ xe để khai thác. Xe dự phòng là dùng để thay thế khi gặp sự cố. Tuy nhiên, không ít trường hợp, xe trên nhiều tuyến không gặp bất cứ sự cố nào trong năm thì việc bố trí xe dự phòng liệu có phù hợp?".

 

Vị Tổng Giám đốc này cũng đưa ra các ví dụ cụ thể để chứng minh điều vô lý của quy định này: "Như xe chạy tuyến Hà Nội - TP Hồ Chí Minh chẳng hạn. Khi vào đến Quảng Trị gặp sự cố thì hành khách phải đợi cả ngày để doanh nghiệp điều xe dự phòng từ Hà Nội vào à?" Thay vì điều xe dự phòng, lúc đó doanh nghiệp hoàn toàn có thể xuống tiền, thuê, hay chuyển khách cho một xe khác ngay tại địa phương vừa tiết kiệm thời gian, vừa tiết kiệm chi phí. Mặt khác, áp theo quy định mà "soi" thì nếu các doanh nghiệp lớn có hàng trăm đầu xe khai thác, liệu có "bói" ra đủ hàng chục xe dự phòng hay không?".

 

Ông Lê Xuân Trường, Công ty cổ phần vận tải hành khách Trường Vịnh (Hương Sơn, Hà Tĩnh) khai thác tuyến Hà Nội - Hà Tĩnh, một trong hàng nghìn doanh nghiệp vận tải hoạt động theo hình thức như HTX vận tải cho biết: "Không có doanh nghiệp nhỏ nào đủ điều kiện để có được cơ số xe dự phòng theo quy định. Phần lớn các doanh nghiệp vận tải tại Hà Tĩnh, Nghệ An đều hoạt động theo mô hình tương tự các HTX vận tải. Mỗi nhà có một vài đầu xe, 4-5 nhà gộp lại thành lập 1 công ty.

 

Hiện công ty Trường Vịnh có trên 10 đầu xe, theo quy định phải có tối thiểu 1 xe dự phòng nhưng doanh nghiệp không thể bố trí. 10 đầu xe đứng tên hoạt động trong công ty nhưng thực chất mỗi nhà quản một xe. Để chấp hành, ngày thường có thể quay vòng, mỗi ông nghỉ một ngày. Còn vào dịp lễ Tết, ai là người phải chịu thiệt, ai chịu ở nhà làm dự phòng? Chắc chắn không ai chịu". Điều vô lý này, liệu các nhà "làm luật" có biết?

 

"Mở cửa" cho... vi phạm!

 

Vừa không thể bỏ hàng tỷ, thậm chí hàng chục tỷ đồng để "tậu" xe mới cho đủ 10% xe dự phòng vừa tránh bị xử lý, tước giấy phép kinh doanh doanh nghiệp đã sử dụng nhiều biện pháp để "lách" luật. Ông Lưu Hồng Hoàng, Giám đốc Xí nghiệp xe khách Nam Hà Nội cho biết, bình thường hiệu suất khai thác của xe thường từ 25-26 ngày/tháng, số ngày còn lại dành cho việc kiểm tra, bảo dưỡng. Như vậy, để ngày nào cũng có xe chạy trên tuyến, doanh nghiệp đã phải có đủ cơ số xe dự phòng. Đối với các công ty tư nhân và hợp tác xã vận tải, do đặc thù góp vốn, việc bố trí xe dự phòng sẽ gặp khó.

 

Nếu chạy xe 30 ngày/tháng thì không có thời gian bảo dưỡng, kiểm tra. Nếu nghỉ để bảo dưỡng hoặc làm "xe dự phòng" thì buộc phải bỏ "lốt" (lượt xe - PV), mà bỏ là bị phạt, là mất doanh thu. Để tránh bị "chi tiền", "ăn phạt", các HTX, doanh nghiệp tư nhân sẽ phải viện tới cả trăm nguyên nhân "trời ơi" như xe hỏng, lái xe ốm... để ở nhà làm... "xe dự phòng"?!

 

Tinh vi hơn, chủ một HTX vận tải khi được hỏi liền "bật mí": "Ngay chính trong Thông tư cũng chỉ cho doanh nghiệp cách để "lách". Theo đó, khoản 3, điều 8 quy định, trong cùng một thời điểm mỗi xe chỉ được đăng ký khai thác tối đa 2 tuyến vận tải hành khách cố định. Với doanh nghiệp có 2 tuyến, mỗi tuyến có 20 xe, đồng nghĩa việc mỗi tuyến phải có thêm 2 xe dự phòng. Để "lách", doanh nghiệp sẽ "bê" vài xe từ tuyến này sang đăng ký vào tuyến kia và ngược lại. Làm như vậy, doanh nghiệp sẽ có đủ số xe dự phòng... "ảo" và trên lý thuyết họ hoàn toàn có thể đáp ứng tới 100% chứ không chỉ có 10% như quy định".

 

Để không vi phạm chuyện thiếu xe dự phòng, có doanh nghiệp còn nghĩ ra cách cực chẳng đã là chuyển các tuyến xe chạy tầm trung, bỏ các tuyến đường dài vốn khai thác không hiệu quả về chạy đường ngắn. Với cách này, doanh nghiệp phải đau đầu để cân đối nếu không muốn bị loại khỏi cuộc chơi.

 

Chất lượng chẳng thấy đâu, "trói" vận tải kiểu này, khác nào như dân gian thường bảo "vẽ đường cho hươu chạy"!

 

“Đầu tư ắt phải sinh lợi thường xuyên, bỏ vốn mà không thu lợi thì ai làm, trong khi tiền mua xe thường là tiền đi vay. Thực tế, không phải đợi nhà nước quy định, bản thân mỗi doanh nghiệp đứng ra kinh doanh đều có phương án kinh doanh cụ thể. Không đủ xe, xe gặp sự cố thì doanh nghiệp có nhiều phương án linh hoạt như thuê xe của doanh nghiệp khác ngay tại hiện trường chứ không nhất thiết phải bỏ tiền mua xe".   Ông Hồ Quang Dũng, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần đầu tư Vinamoto

 

(Còn tiếp)

Công Tâm