Cơ chế "trói" vận tải: “Rộng cửa” cho... tiêu cực

 

Sự xuất hiện của mớ bòng bong này liệu có tạo mầm cho tiêu cực nảy sinh?

 

Giao thông sẽ hỗn loạn

 

Doanh nghiệp, HTX vận tải đang lo lắng liệu phù hiệu có trở thành một “giấy phép con”. Ảnh: Công Tâm

 

Liên quan đến các quy định của Bộ GTVT với ngành vận tải trong thời gian qua, dự kiến Phòng Thương mại & Công nghiệp Việt Nam sẽ tổ chức hội nghị đối thoại giữa doanh nghiệp với Bộ GTVT. Nội dung đối thoại xoay quanh những thủ tục cải cách hành chính, chuyển đổi giấy phép lái xe hạng FC cho lái xe đầu kéo, sơmirơmooc, tải trọng xe lưu thông trên đường, tình hình thực hiện nghị định 91/2009 và các thông tư về quản lý vận tải ô tô. Dự kiến cuộc đối thoại sẽ được tổ chức vào cuối tháng 8/2010.

Về những quy định trong Thông tư 14, ông Nguyễn Khánh Toàn, Phó tổng thư ký HHVT ô tô Việt Nam cho biết, Bộ GTVT đã giao quá nhiều nhiệm vụ lẽ ra là của Tổng cục Đường bộ Việt Nam (TCĐBVN) và của doanh nghiệp cho các Sở GTVT. "Việc phân cấp quản lý là đúng. Tuy nhiên, trong khi chuyên môn của các cơ quan thuộc Sở chưa đảm bảo thì phân cấp như thế tạo nên gánh nặng cho Sở, gây khó cho doanh nghiệp. Nhiều việc có thể giao cho doanh nghiệp thì cũng được giao lên cho Sở. Việc phân cấp trên chỉ làm rườm rà thêm các thủ tục hành chính mà thôi", ông Toàn nói.

 

Theo mục c, khoản 6, điều 9 Thông tư quy định: Đối với các tuyến cố định nội tỉnh, vận tải hành khách cố định từ 1.000 km trở xuống, doanh nghiệp, HTX nộp hồ sơ tới Sở GTVT. Sở xem xét, có văn bản chấp thuận... Thực tế mạng lưới giao thông nước ta, cung đường có độ dài dưới 1.000 km là phổ biến. Điều băn khoăn là khi các Sở GTVT thực hiện quy định này, không biết mạng lưới giao thông sẽ như thế nào?

 

Trước đây, TCĐBVN phải dựa trên tổng thể quy hoạch chung trên toàn quốc, dựa trên thực tiễn nhu cầu vận tải và nhiều yếu tố liên quan mới cho phép khai thác thử và công bố tuyến. Chiếu theo quy định mới hiện nay, Sở nào cũng có quyền công bố tuyến mới. Như thế, mạng lưới giao thông sẽ xảy ra tình trạng nơi thừa, nơi thiếu, hỗn loạn.

 

Quy định mở tuyến cũng thêm một lần nữa đẩy mạng lưới giao thông vào tình trạng trùng lặp tuyến. Trong khi mục 2, điều 9 nêu rõ tuyến mới là "tuyến không trùng với các tuyến đã công bố", mục 3 lại quy định "tuyến trùng dưới 70% với tuyến đã công bố thì phải khai thác thử", còn tuyến trùng trên 70% thì doanh nghiệp lại được lập hồ sơ đăng ký khai thác. "Trùng trên 70% có nghĩa có thể đến 99,9%, gần như là trùng toàn bộ. Ngay trong quy định khoản dưới đã "đá" khoản trên" - ông Nguyễn Khánh Toàn bức xúc.

 

Về nhận định các Sở GTVT phải "ôm" việc của doanh nghiệp cũng có thể thấy rõ qua các việc cụ thể như sổ nhật trình, biểu đồ chạy xe. Đó là việc doanh nghiệp hoàn toàn có thể làm được chứ không phải là việc của Sở.

 

Sau khi Thông tư có hiệu lực, HHVT cho biết đã nhận được nhiều phản hồi của doanh nghiệp, nhất là quy định chỉ được đón trả khách ở hai đầu bến. Các phản hồi này đều rất bức xúc và rất thực tế, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người dân. Ví dụ, khách đi xe tuyến Hà Nội - Ninh Bình nhưng qua TP Phủ Lý có việc đột xuất muốn xuống thì nhà xe xử lý thế nào? Theo quy định, phải buộc hành khách xuống tại bến Ninh Bình rồi bắt xe chạy lên Phủ Lý. Nếu chẳng may, xuống bến Ninh Bình mà chỉ có toàn xe đi Hà Nội, không có xe đi Phủ Lý thì hành khách lại phải bắt xe ôm?

 

"Biến" phù hiệu thành "giấy phép con"

 

Trong khi ngành vận tải hành khách đang phải vật lộn với đầy rẫy khó khăn của suy thoái kinh tế để tồn tại thì chuyện phát sinh thêm bất kỳ một thủ tục nào cũng khiến cho doanh nghiệp lao đao. Một trong những phát sinh "gây khó" cho doanh nghiệp trong Thông tư 14 đó chính là việc cấp đổi phù hiệu. Mục c, khoản 1, điều 41 quy định đối với trường hợp cấp lại phù hiệu, biển hiệu phải kèm thêm báo cáo việc thực hiện các quy định về trật tự, an toàn giao thông, chất lượng dịch vụ...

 

Lãnh đạo HHVT băn khoăn: "Tại sao phải bắt doanh nghiệp báo cáo? Khi doanh nghiệp báo cáo, ngành giao thông có đánh giá được tính chính xác của nội dung văn bản? Có doanh nghiệp nào tự đi nói xấu mình không? Như vậy, bản chất báo cáo không giải quyết được vấn đề gì, chỉ làm phát sinh thêm giấy tờ mà thôi. Theo đó, quy định trên đã "biến" phù hiệu thành các giấy phép con".

 

Cũng bức xúc chuyện phù hiệu, ông Nghiêm Quốc Thắng, Giám đốc công ty cổ phần xe khách Hà Nội cho biết, khi muốn đổi phù hiệu từ xe chạy tuyến cố định sang chạy hợp đồng, doanh nghiệp đã gặp không ít khó khăn. Với xe chạy hợp đồng, thông tư quy định xe chạy trên 100 km phải có danh sách hành khách đi kèm với đầy đủ nội dung như hợp đồng, tên tuổi, năm sinh, tổng số hành khách, có dấu, chữ ký của đơn vị kinh doanh và tổ chức cá nhân thuê vận tải. Các doanh nghiệp cho rằng doanh nghiệp khó thực hiện được quy định này bởi vì quãng đường đi chỉ là dự kiến, có khi ban đầu chỉ đi trong vòng 100 km nhưng trong quá trình đi phát sinh thêm thì doanh nghiệp có phải làm danh sách hay không?

 

Phân tích điều khoản này, ông Nguyễn Quốc Mạnh, Chủ tịch HĐQT, Tổng giám đốc công ty cổ phần vận tải Điện Biên (TP Điện Biên) nói: "Vẫn biết quy định trên góp phần chống xe dù nhưng số lượng, doanh thu của xe chạy hợp đồng chỉ chiếm chưa đến 10%, giờ phát sinh thêm các thủ tục mà doanh nghiệp khó thực hiện chỉ tạo điều kiện cho tiêu cực nảy sinh".

 

Ý kiến thẳng thắn này, có lẽ các nhà quản lý vận tải, những người soạn thảo và ban hành quy định nên nghe.

 

Công Tâm