3 cách phòng ngừa viêm đường tiết niệu ở phụ nữ mang thai

Viêm đường tiết niệu (UTI) là một trong những vấn đề sức khỏe phổ biến, đặc biệt ảnh hưởng đến phụ nữ do đặc điểm giải phẫu.

Đối với phụ nữ mang thai, viêm đường tiết niệu không chỉ gây khó chịu mà còn tiềm ẩn nguy cơ biến chứng nghiêm trọng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, có thể ảnh hưởng đến cả sức khỏe của mẹ và thai nhi. Việc nhận biết sớm các yếu tố nguy cơ và áp dụng các biện pháp phòng ngừa giúp bà mẹ mang thai bảo vệ sức khỏe đường tiết niệu trong suốt thai kỳ.

1. 4 nguyên nhân khiến mẹ bầu dễ mắc viêm đường tiết niệu

Phụ nữ mang thai có nguy cơ mắc viêm tiết niệu cao hơn đáng kể so với người bình thường do sự thay đổi sinh lý và nội tiết tố trong cơ thể. Các yếu tố nguy cơ chính bao gồm:

1.1. Thay đổi giải phẫu và cơ học dễ gây viêm đường tiết niệu

Khi thai nhi lớn dần, tử cung cũng mở rộng và chèn ép lên bàng quang và niệu quản. Sự chèn ép này làm chậm dòng chảy của nước tiểu gây tình trạng ứ trệ nước tiểu và có thể gây trào ngược nước tiểu từ bàng quang lên niệu quản. Môi trường ứ đọng này tạo điều kiện lý tưởng cho vi khuẩn phát triển và nhân lên, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng, thậm chí là nhiễm trùng thận (viêm đài bể thận).

1.2. Thay đổi nội tiết tố thai kỳ

Trong thai kỳ, nồng độ progesterone và các hormone khác tăng có tác dụng làm giãn cơ trơn khắp cơ thể, bao gồm cả cơ của đường tiết niệu (niệu quản và bàng quang). Sự giãn nở này khiến giảm nhu động ruột, dẫn đến tình trạng táo bón và nước tiểu lưu lại lâu hơn, tạo điều kiện cho vi khuẩn dễ dàng xâm nhập, phát triển và gây viêm đường tiết niệu.

1.3. Thay đổi thành phần nước tiểu khi mang thai

Trong thời kỳ mang thai, nồng độ các acid amin, vitamin và các chất dinh dưỡng khác trong nước tiểu tăng cao tạo điều kiện cho vi khuẩn dễ dàng sinh trưởng nhanh chóng, đặc biệt là vi khuẩn E.coli - tác nhân gây viêm tiết niệu phổ biến nhất.

1.4. Yếu tố giải phẫu nữ giới cơ bản

Giống như phụ nữ không mang thai, do cấu tạo phức tạp của cơ quan sinh dục nên mẹ bầu có nguy cơ viêm nhiễm cao hơn. Do vị trí gần nhau giữa âm đạo và hậu môn, vi khuẩn từ hậu môn dễ dàng lây lan sang âm đạo. Niệu đạo ngắn và gần hậu môn khiến vi khuẩn từ vùng hậu môn dễ dàng lây lan và xâm nhập vào niệu đạo, bàng quang.

2. Các biện pháp đơn giản phòng ngừa viêm đường tiết niệu cho mẹ bầu

Để giảm thiểu nguy cơ mắc viêm đường tiết niệu, mẹ bầu nên áp dụng các chiến lược vệ sinh và lối sống lành mạnh sau:

2.1. Uống đủ nước và đi tiểu thường xuyên

Đây là nguyên tắc đầu tiên và quan trọng nhất. Mẹ bầu cần uống nhiều nước hơn bình thường (khoảng 2,5 - 3 lít nước mỗi ngày, tùy theo khuyến nghị của bác sĩ theo dõi thai kỳ) để giữ cho nước tiểu luôn loãng và kích thích việc đi tiểu thường xuyên. Dòng chảy mạnh của nước tiểu sẽ giúp "tống" vi khuẩn ra khỏi đường tiết niệu trước khi chúng có thể gây nhiễm trùng.

Khi mang thai, áp lực lên bàng quang lớn hơn nên mẹ bầu cảm thấy muốn đi tiểu thường xuyên. Tuyệt đối không nhịn tiểu quá lâu. Đi tiểu ngay khi có nhu cầu và cố gắng làm rỗng hoàn toàn bàng quang mỗi lần đi. Việc đi tiểu thường xuyên sẽ ngăn ngừa sự phát triển của vi khuẩn trong bàng quang, hạn chế nguy cơ nhiễm trùng.

2.2. Chăm sóc vùng sinh dục đúng cách

Thực hiện quy tắc vệ sinh cơ bản nhưng vô cùng quan trọng đối với phụ nữ là luôn lau từ trước ra sau (từ âm đạo đến hậu môn) sau mỗi lần đi vệ sinh. Mỗi khi tiểu tiện hay khi đại tiện cần lau từ trước ra sau để tránh lây lan vi khuẩn từ hậu môn lên âm đạo, niệu đạo. Đi tiểu và vệ sinh đúng cách sau mỗi lần quan hệ tình dục.

Nên chọn đồ lót bằng cotton và tránh mặc quần áo bó sát hoặc ẩm ướt trong thời gian dài. Mặc quần áo với chất liệu cotton giúp vùng sinh dục luôn khô ráo, thoáng khí, từ đó hạn chế môi trường ẩm ướt mà vi khuẩn ưa thích để phát triển.

Mẹ bầu nên tránh sử dụng các sản phẩm vệ sinh phụ nữ có mùi thơm mạnh như thuốc xịt, phấn rôm, thuốc thụt rửa hoặc bồn tắm tạo bọt. Những hóa chất này có thể gây kích ứng niêm mạc niệu đạo và âm đạo, làm phá vỡ sự cân bằng vi khuẩn tự nhiên, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng âm đạo và viêm đường tiết niệu.

2.3. Khám thai định kỳ

Mẹ bầu cần tuân thủ lịch khám thai định kỳ. Các bác sĩ thường thực hiện xét nghiệm nước tiểu (tổng phân tích nước tiểu và cấy nước tiểu) trong thai kỳ để sàng lọc sớm tình trạng viêm đường tiết niệu không triệu chứng (ASB - Asymptomatic Bacteriuria). Phát hiện và điều trị ASB kịp thời là cực kỳ quan trọng vì nó có thể tiến triển thành nhiễm trùng thận, gây ra các biến chứng nguy hiểm như sinh non hoặc nhẹ cân.