4 nhóm thực phẩm mà WHO cảnh báo dễ chứa độc tố botulinum nguy hiểm
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết bào tử do vi khuẩn Clostridium botulinum sinh ra chịu nhiệt và tồn tại rộng rãi trong môi trường. Chúng xuất hiện trong điều kiện thiếu oxy, phát triển rồi bài tiết độc tố.
Nhiều vụ ngộ độc botulinum dẫn đến chết người
Vài năm gần đây, số vụ ngộ độc do độc tố botulinum tăng cao. Trong đó gần nhất là trường hợp 10 người tại tỉnh Quảng Nam nhập viện cấp cứu sau khi ăn món cá chép muối ủ chua, 1 người trong đó đã tử vong. Theo TS Lê Quốc Hùng (trưởng khoa bệnh nhiệt đới, Bệnh viện Chợ Rẫy, TP.HCM), các bệnh nhân này đều bị ngộ độc botulinum.
Một bệnh nhân trong vụ ngộ độc do ăn món cá chép muối ủ chua tại tỉnh Quảng Nam. (Nguồn ảnh: Báo Thanh Niên).
Trước đó, sự việc ngộ độc "pate Minh Chay" vào tháng 7/2020 cũng khiến nhiều người quan tâm. Thời điểm đó, trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai liên tiếp tiếp nhận các trường hợp đến khám sức khỏe sau khi ăn Pate Minh Chay với biểu hiện mỏi, yếu cơ. Sau khi kiểm tra, cơ quan chức năng phát hiện một số sản phẩm "Pate Minh Chay" ở các lô khác nhau bị nhiễm Clostridium botulinum type B.
PGS-TS Trần Hồng Côn, Khoa Hóa - Trường Đại học Khoa học Tự Nhiên (Đại học Quốc gia Hà Nội) cho biết: "Vi khuẩn Clostridium botulinum là vi khuẩn kỵ khí tuyệt đối, tức là môi trường không có không khí. Vi khuẩn này độc lực mạnh, đe dọa nặng nề đến sức khỏe và có thể gây tử vong. Thói quen ủ chua các loại thực phẩm như ủ muối, làm mắm, muối dưa rau, củ... nếu không đảm bảo vệ sinh sạch sẽ, không được thanh trùng cộng với việc được đậy, bọc kín chính là yếu tố thuận lợi để vi khuẩn Clostridium botulinum phát sinh và tiết ra độc tố botulinum".
Vi khuẩn Clostridium botulinum độc lực mạnh, đe dọa nặng nề đến sức khỏe và có thể gây tử vong.
WHO đưa ra cảnh báo những thực phẩm dễ chứa độc tố chết người botulinum
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết bào tử do vi khuẩn Clostridium botulinum sinh ra chịu nhiệt và tồn tại rộng rãi trong môi trường. Chúng xuất hiện trong điều kiện thiếu oxy, phát triển rồi bài tiết độc tố.
Có 7 dạng độc tố botulinum khác nhau, từ A–G. Bốn trong số này loại A, B, E và hiếm khi là F gây ngộ độc ở người. Loại C, D và E gây bệnh cho các loài động vật có vú, chim và cá...
Con người thường bị nhiễm độc botulinum do ăn phải thực phẩm chế biến không đúng cách, khiến cho vi khuẩn hoặc bào tử sinh sôi và tạo ra độc tố. Ngoài ra, ngộ độc botulinum cũng có thể xuất hiện do hít phải khí hoặc do nhiễm trùng vết thương.
WHO khuyến cáo, độc tố botulinum thường được tìm thấy trong 4 loại thực phẩm, bao gồm:
1. Các loại rau được bảo quản bằng cách lên men. Chẳng hạn như đậu xanh, rau bina, nấm và củ cải đường.
2. Cá chế biến sẵn, bao gồm cá ngừ đóng hộp, cá lên men, muối và hun khói.
3. Các sản phẩm thịt chế biến sẵn, chẳng hạn như giăm bông và xúc xích.
4. Thực phẩm đóng hộp tại nhà chưa được chế biến kỹ lưỡng.
Độc tố botulinum là chất độc thần kinh và do đó ảnh hưởng đến hệ thần kinh. Ngộ độc do loại độc tố này thường gây tê liệt, gây suy hô hấp. Các triệu chứng ban đầu bao gồm mệt mỏi rõ rệt, suy nhược và chóng mặt. Sau đó là mờ mắt, khô miệng, khó nuốt và khó nói. Nôn mửa, tiêu chảy, táo bón và sưng bụng cũng có thể xảy ra. Bệnh có thể tiến triển thành suy yếu ở cổ và cánh tay, sau đó các cơ hô hấp và cơ của phần dưới cơ thể bị ảnh hưởng.
Các triệu chứng không phải do vi khuẩn gây ra mà do độc tố do vi khuẩn tạo ra. Các triệu chứng thường xuất hiện trong vòng 12 đến 36 giờ (trong phạm vi tối thiểu và tối đa từ 4 giờ đến 8 ngày) sau khi tiếp xúc. Tỷ lệ ngộ độc thịt thấp, nhưng tỷ lệ tử vong cao nếu không được chẩn đoán kịp thời và điều trị thích hợp, ngay lập tức (dùng thuốc kháng độc sớm và chăm sóc hô hấp tích cực). Bệnh có thể gây tử vong trong 5 đến 10% trường hợp.
Khuyến cáo của Bộ Y tế cho thấy các loại thực phẩm phổ biến dễ gây ngộ độc botulinum là các thực phẩm chế biến, đóng gói thủ công, sản xuất nhỏ lẻ, hộ gia đình hoặc điều kiện sản xuất không đảm bảo. Có thể gặp các trường hợp ngộ độc với sản phẩm sản xuất công nghiệp và ăn tại các nhà hàng.
Để phòng chống ngộ độc do botulinum, Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) khuyến cáo chỉ sử dụng các sản phẩm thực phẩm, nguyên liệu thực phẩm có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng, tuyệt đối không sử dụng các sản phẩm đóng hộp đã hết hạn sử dụng, bị phồng, bẹp, biến dạng, hoen gỉ, không còn nguyên vẹn hoặc có mùi vị, màu sắc thay đổi khác thường.
Khuyến cáo mọi người không nên tự đóng gói kín các thực phẩm và để kéo dài trong điều kiện không phải đông đá. Với các thực phẩm lên men, đóng gói hoặc che đậy kín theo cách truyền thống (như dưa muối, măng, cà muối...) cần đảm bảo phải chua, mặn. Khi thực phẩm hết chua thì không nên ăn.
Nên ăn 5 loại thực phẩm giàu vitamin D này trước khi dùng thuốc
Sống khỏe - 49 phút trướcVitamin D đóng vai trò quan trọng trong hấp thu canxi, bảo vệ xương, tăng cường miễn dịch và giảm nguy cơ nhiều bệnh mạn tính. Bên cạnh ánh nắng mặt trời, một số thực phẩm tự nhiên cũng cung cấp nguồn vitamin D đáng kể, giúp duy trì sức khỏe lâu dài.
Mùa đông cứ hở ra là sổ mũi, nghẹt mũi: Đừng vội đổ lỗi cho cảm lạnh, đây mới là thủ phạm chính!
Bệnh thường gặp - 1 giờ trướcGĐXH - Tình trạng "cứ gặp gió lạnh là phát bệnh" viêm mũi, nghẹt mũi thực chất rất có thể không phải cảm lạnh, mà là một thủ phạm khác.
Tế bào ung thư hình thành thế nào trong cơ thể? Người Việt cần hiểu đúng để ngăn ngừa từ sớm
Sống khỏe - 4 giờ trướcGĐXH - Tế bào ung thư không xuất hiện đột ngột mà hình thành âm thầm từ những biến đổi nhỏ trong cơ thể.
Suy thận độ 1 - Nhận biết thế nào, cải thiện ra sao?
Sống khỏe - 5 giờ trướcSuy thận độ 1 là giai đoạn sớm của bệnh suy thận mạn, khi chỉ một phần nhỏ tế bào thận bị tổn thương và chức năng thận mới giảm nhẹ. Vậy làm thế nào để nhận biết suy thận độ 1 và cách cải thiện ra sao?
Vì sao nhiều người được khuyên ăn yến mạch vào buổi sáng? 4 lợi ích tốt cho huyết áp và tim mạch
Sống khỏe - 5 giờ trướcGĐXH - Không chỉ là món ăn quen thuộc trong thực đơn giảm cân, yến mạch còn được đánh giá cao về lợi ích tim mạch nếu ăn đúng thời điểm. Đặc biệt vào buổi sáng, loại ngũ cốc này có thể hỗ trợ ổn định huyết áp và bảo vệ trái tim theo cách đơn giản nhưng hiệu quả.
Tại sao đầu giường không nên để giấy vệ sinh?: Biết lý do này bạn sẽ bỏ chúng đi ngay lập tức
Sống khỏe - 8 giờ trướcGĐXH - Thực tế, việc để giấy vệ sinh ở đầu giường nhiều người thấy thuận tiện và nghĩ là sạch sẽ nhưng không hề vô hại như chúng ta tưởng. Có rất nhiều yếu tố gây hại cho sức khỏe mà mọi người không thể nhìn bằng mắt thường được.
Thói quen âm thầm 'nuôi lớn' tế bào ung thư, nhiều người Việt đang mắc phải
Sống khỏe - 20 giờ trướcGĐXH - Bỏ thuốc lá và hạn chế rượu bia là cách giảm nguy cơ hình thành tế bào ung thư đơn giản nhưng và mang lại lợi ích lâu dài.
Đừng để thói quen ăn uống hại sức khoẻ: Chuyên gia dinh dưỡng tiết lộ 9 quy tắc 'vàng' giúp bạn khoẻ đẹp toàn diện
Sống khỏe - 21 giờ trướcGĐXH - Dinh dưỡng không chỉ là ăn để no mà là nền tảng cốt lõi của sức khỏe bền vững. Theo PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hưng – Viện Dinh dưỡng Quốc gia, việc tuân thủ 9 lời khuyên dựa trên Hướng dẫn chế độ ăn uống giai đoạn 2025-2030 sẽ giúp chúng ta phòng tránh bệnh tật và duy trì cơ thể dẻo dai.
Người gầy vẫn gan nhiễm mỡ: Hóa ra 'thủ phạm' không phải do ăn nhiều hay béo phì
Bệnh thường gặp - 23 giờ trướcGĐXH - Dù sở hữu thân hình mảnh khảnh, thậm chí ăn uống kiêng khem khắt khe, nhiều người trẻ vẫn ngỡ ngàng khi nhận kết quả chẩn đoán gan nhiễm mỡ độ 2, độ 3.
Tuổi thọ dài hay ngắn, chỉ cần nhìn cách ăn là biết?: 6 đặc điểm ở những người có tuổi thọ thấp
Sống khỏe - 1 ngày trướcGĐXH - Cách bạn ăn phản ánh khả năng điều tiết dinh dưỡng và sức chịu đựng của hệ tiêu hóa. Đừng để những thói quen tùy tiện hằng ngày trở thành "kẻ sát nhân thầm lặng" rút ngắn đi hàng chục năm tuổi thọ của chính mình.
Tuổi thọ dài hay ngắn, chỉ cần nhìn cách ăn là biết?: 6 đặc điểm ở những người có tuổi thọ thấp
Sống khỏeGĐXH - Cách bạn ăn phản ánh khả năng điều tiết dinh dưỡng và sức chịu đựng của hệ tiêu hóa. Đừng để những thói quen tùy tiện hằng ngày trở thành "kẻ sát nhân thầm lặng" rút ngắn đi hàng chục năm tuổi thọ của chính mình.
