"Án tử hình" và những chuyện chưa biết

Ví dụ như vụ tử hình các "tên tuổi" từng gây xôn xao dư luận một thời như vụ án ma  tuý Vũ Xuân Trường, vụ giết 4 người tại tiệm vàng Kim Sinh (Hà Nội)... tại trường bắn Cầu Ngà, Hà Nội - nơi thi hành án nhiều tử tội.

Tâm sự của những người lính trẻ

> Chuyện chưa kể đằng sau những án tử hình

Họ phần lớn là những chiến sĩ trẻ, trải qua thời gian tôi luyện nên đã quen dần với công việc thường ngày là dẫn giải bị cáo ra tòa, dẫn giải bị cáo từ tòa về trại tạm giam. Cái khó khăn ở đây là vì nhiều người trong số đó đã từng áp giải bị cáo ra tòa, nên không lạ mặt kẻ tử tội và cuối cùng cũng chính họ lại là người phải thi hành cái nhiệm vụ nặng nề đó.

"Tôi từng áp giải tử tội Vũ Xuân Trường trong những ngày tòa xét xử. Sau này, tôi cũng được giao nhiệm vụ thi hành án tử tội này. Đây là đối tượng đã gây ra tội ác lớn khiến nhân dân hết sức căm phẫn, nhưng việc loại bỏ cũng đâu thể nhẹ lòng" - chiến sĩ Mạnh kể.

Mặc dù, nhắc lại vụ việc Vũ Xuân Trường và các bị án liên quan, những chiến sĩ thi hành án khác cho biết có cả những tử tù đến phút ra pháp trường còn nói rất tỉnh bơ: "Hôm nay ta đi, giá mà có cả "em út" đi cùng nhỉ". Tuy nhiên, đó vẫn chỉ là những câu nói cá biệt của những kẻ ngông cuồng hoặc cố tỏ ra mình ngông cuồng, còn lại hầu hết đều ủ rũ, hoảng loạn khi đối diện với giây phút cận kề cái chết.

Pháp trường Cầu Ngà cách trung tâm TP Hà Nội gần 30 km. Bình thường, trường bắn để hoang vu, chỉ cỏ mọc và lối đi lại yên ắng. Khi không diễn ra việc thi hành án, lực lượng Cảnh sát đến đây để thực hiện các bài bắn, từ bắn bia cố định 100m bằng súng AK đến bắn súng K59, K54 ở khoảng cách 25 m, bắn bia di động... Những người lính trẻ ở Phòng CSBV và HTTP Công an TP Hà Nội cũng quen với con đường độc đạo dẫn vào cổng pháp trường Cầu Ngà, nhiều người như chiến sĩ K, L... đã từng có mặt ở đây hàng chục năm nay.

Thượng sĩ Mạnh kể rằng; trước mỗi khi nhận lệnh thi hành án tử tội, anh em vẫn phải xốc lại tinh thần, chuẩn bị tư tưởng, tâm lý thật tốt, tránh các áp lực tâm lý. Việc chuẩn bị tâm lý này nhằm đảm bảo khi trực tiếp thi hành án không bị căng thẳng thần kinh, tâm lý phải ổn định để không xẩy ra việc bắn... lên trời.

Thường để chuẩn bị dẫn giải tử tội ra pháp trường trong rạng sáng ngày hôm sau thì đêm trước đó, anh em CSBV và HTTP cùng đội công binh mang dụng cụ ra pháp trường tiến hành rà mìn, đảm bảo an toàn khu vực bên trong và xung quanh trường bắn. Cũng từ lúc đó, các lực lượng bảo vệ phải cắt cử anh em canh gác cẩn mật, nhằm giữ an toàn tuyệt đối cho đến khi bản án được thi hành xong. Cụ thể là lực lượng Cảnh sát cơ động sẽ đảm nhiệm việc giữ gìn an ninh, trật tự xung quanh khu vực trường bắn, ngăn ngừa các hành vi xấu có thể đến từ bên ngoài. Đó cũng là một đêm mà anh em cảnh sát cực kỳ vất vả. Nhiều người nói rằng, cái đêm này dài đằng đẵng như cả tháng trời. Từ chỉ huy đến lính, trong cái "đêm trước" đó ai cũng lo lắng, ai cũng phải căng mình ra với nhiệm vụ để không có bất cứ điều sơ suất nào dù nhỏ nhất.

Vì sao phải thi hành án lúc rạng sáng?    

Tôi hỏi những người thi hành án tử hình, vì sao các bản án lại được thi hành vào lúc rạng sáng? Có quan niệm gì chăng? Câu trả lời về việc này cũng rất khác nhau. Tựu trung lại là chưa có một sự giải đáp khoa học, nhưng đây cũng là quan niệm dân gian khi cho rằng thời điểm rạng sáng, sự giao thoa giữa bóng tối và ánh sáng, kẻ tử tội ra đi vào lúc đó thì sang thế giới bên kia hy vọng sẽ rũ bỏ được tội ác mà mình mắc phải. "Xử" tử tội thời điểm này, dân gian cũng mong muốn các tội ác sẽ tan theo bóng đêm, nó sẽ không còn khi bình minh đến. Hai giờ sáng là thời điểm tử tù được đánh thức từ trại tạm giam để chuẩn bị "lên đường". Nói là "đánh thức" nhưng hầu như chuyện này chỉ là cái lệ, vì thông thường chẳng tử tù nào ngủ được trong đêm đó khi biết mình sắp phải lìa xa cuộc sống.

Tại Phòng CSBV và HTTP Công an Hà Nội, có những người đến nay đã có thâm niên trên 20 năm thi hành án tại pháp trường Cầu Ngà đều ghi nhận điều này. Thượng sĩ Khánh, chiến sĩ trực tiếp thi hành án tên Phạm Văn Châu - kẻ hung ác đã nổ súng cướp tiệm vàng Kim Sinh, gây ra cái chết cho 4 người cả già lẫn trẻ trong một gia đình - kể lại: Dạo đó, dư luận cực kỳ căm phẫn kẻ mất hết nhân tính, việc xét xử kẻ gây tội ác tầy trời này cũng được các cơ quan tố tụng thực hiện khẩn trương. Trước khi thực thi nhiệm vụ, có người còn gặp Thượng sĩ Khánh bảo rằng, ai chứ tên Châu thì "Nếu chú được giao đi bắn, cứ lắp đạn vào bắn nát thân nó ra cho hả giận". Người dân căm phẫn vậy, nhưng anh em khi thực hiện nhiệm vụ cũng không khỏi băn khoăn. Bởi "suy cho cùng, đó cũng là một con người dù đã mất hết nhân tính". Vậy nên, thời khắc giương súng ở pháp trường, không phải ai cũng đủ tự tin. Đã có chiến sĩ dù trước khi "vào trận" đã tự nhắc mình phải vững vàng, can đảm nhưng khi nhắm súng cũng có tác động tâm lý nên bắn chưa chuẩn dù khoảng cách bắn không quá xa.

Với anh em CSBV và HTTP thi hành án tử hình, những kẻ tội đồ trong vụ án đặc biệt nghiêm trọng, gây bức xúc dư luận suốt thời gian dài thì dấu ấn pháp trường cũng rất đáng nhớ. Thi hành án tử hình Năm Cam là ví dụ điển hình.

Còn nhớ, sau buổi thi hành án tử hình Năm Cam, ông Phan Tánh, Phó Chánh án TAND TP Hồ Chí Minh kể lại với một phóng viên rằng, buổi sáng trước khi ra pháp trường, Năm Cam nhận thức tội của mình gây ra và hý hoáy viết lá thư cuối cùng, với nội dung sám hối, xin lỗi muộn mằn sau chuỗi ngày gây tội ác. Lá thư này sau đó được tòa án chuyển lại cho cô con gái Năm Cam đang đi tu. Một kẻ tội đồ bị kết án tới 7 tội danh mà 2 trong số đó đã là "mức án tử" thì quả là đặc biệt. Ra pháp trường cùng với Năm Cam còn có 4 "đệ tử" là Châu Phát Lai Em, Nguyễn Hữu Thịnh, Nguyễn Việt Hưng, Phạm Văn Minh. Có lẽ các bị án hiểu rõ tội ác mình gây ra nên trong thời khắc ra pháp trường, cả 5 bị án đều không quá sốc trong những bước đi cuối cùng.

"Án tử" và những chuyện chưa biết

Kể chuyện thi hành án tử tội, tôi tò mò chia sẻ những người vợ của các chiến sĩ CSBV và HTTP xem cảm giác của họ ra sao. Vợ của anh Phác thì bảo, hồi đầu, thấy chồng khoác áo đi lúc nửa đêm, hỏi chỉ đáp rằng đi trực, đến trưa hôm sau mới về. Anh cứ giấu kín chuyện này, ban đầu chị cũng nghi ngại, tưởng đâu chồng mình có chuyện gì "mờ ám" chăng. Tuy nhiên, mãi sau này khi hiểu ra công việc của chồng chị càng thấy thương anh hơn. Dù rằng, "ban đầu tôi suy nghĩ nhiều, băn khoăn về cái nghề chồng mình làm và có những đêm nghĩ miên man không chợp mắt nổi. Nhưng về sau, tôi hiểu rằng đó là việc làm đặc biệt mà anh là người đại diên cho luật pháp nên cũng đỡ tâm lý phần nào" - chị nói. Những vụ xử tử kẻ mất nhân tính, giết người không ghê tay, chính những người vợ cũng dần trở thành hậu phương tâm lý cho chồng thực thi nhiệm vụ.

Xã hội phân công mỗi người một nghề, một việc. Một kẻ bị pháp luật tước bỏ quyền được sống thì người đảm nhận trực tiếp thi hành án tử với kẻ đó là đại diện cho nhân dân thực thi công lý, để tội ác được rũ bỏ, khơi dậy cái thiện trong cuộc sống con người. Vì vậy, việc làm của họ thật đáng trân trọng, chia sẻ.

Phan Hương Sơn