Bác Hồ từng đi bộ 1.000 cây số trong một tháng

 

Để nắm tình hình, giúp Ban chỉ huy chiến dịch và động viên tinh thần bộ đội, hạ tuần tháng 8/1950 Bác Hồ đi chiến dịch. Một kế hoạch bảo vệ Bác được xây dựng khẩn trương, do Thường vụ Trung ương Đảng trực tiếp chỉ đạo.

 

 

 

Lực lượng bảo vệ được Bác cho đi cùng khác với tất cả các lần đi trước. Trước chỉ có 2 lần này có tới 6 đồng chí. Ngoài 3 đồng chí Nhất, Định, Thắng còn 3 đồng chí nữa là Khởi, Lừ, Tô chiến sĩ thuộc Tiểu đội AD, đơn vị được thành lập từ tháng 5/1950 có nhiệm vụ bảo vệ vòng ngoài nơi Bác ở và làm việc.

 

Ngoài ra Trung ương còn cử bác sĩ Chánh đi chăm sóc sức khoẻ cho Bác và anh em trong đội. Đồng chí Định được Bác phân công làm Tiểu đội trưởng. Mọi người trước khi lên đường đã chuẩn bị khá cẩn thận và đầy đủ. Vũ khí, quân trang, lương thực, thực phẩm... đồng chí Trần Đăng Ninh trực tiếp kiểm tra việc chuẩn bị của đoàn và giao nhiệm vụ cụ thể.

 

Bác, cháu rời “Chủ tịch phủ” lên đường với bộ quân phục, đội mũ lá quai cột bằng chiếc khăn mặt bông, khi đội luôn che kín bộ râu, tay chống gậy, vai đeo túi dết quen thuộc. Mọi người trong đoàn cũng hóa trang như một đơn vị bộ đội đi công tác. Anh em đã làm sẵn và mang theo một chiếc cáng định bụng sẽ cáng Bác đôi đoạn. Gọi là “cáng” cho oai chứ thực ra chỉ là một tấm vải thô rộng, hai đầu cột vào đòn tre, biết ý định tốt bụng của các chiến sĩ Bác bảo: “Thôi các chú cất nó đi”.

 

Đội còn phân công đồng chí Nhất và đồng chí Thắng bí mật chuẩn bị ngựa dắt đi trước. Ra đến cửa rừng, đồng chí Thắng dắt ngựa lại mời Bác đi. Bác không đồng ý nói: “Chúng ta có 8 người, ngựa chỉ có một con, Bác cưỡi sao tiện?”. Đồng chí Định cố nài nỉ “Thưa Bác, chúng cháu còn trẻ, Bác đã nhiều tuổi, đường lại xa, công việc nhiều, xin Bác cứ lên ngựa cho”. Bác nói: “Ừ, các chú đều khoẻ, còn trẻ cả, để đi đường xem các chú có theo kịp Bác không? Thôi được các chú đã mang ngựa, hãy để nó chở ba lô, gạo muối, thức ăn. Trên đường đi ai mệt thì cưỡi. Bác mệt Bác cũng sẽ cưỡi ”. Anh em vâng lời dắt ngựa theo.

 

Ra khỏi thành Cóc, mọi người gặp con suối chảy về Chợ Chu. Đang cơn nước lũ, những gốc cây, những khúc gỗ mục lao băng băng... nước réo ầm ầm tưởng chừng như không có cách nào vượt qua được. Các chiến sĩ tiền trạm đã tìm chỗ nông lội thử, nhiều chỗ lội qua nước tới bả vai. Nếu chỉ có mấy anh em bảo vệ thì sức nước chảy mạnh cũng chẳng có gì là khó phải dừng lại bên này suối. Nhưng việc phải lo là làm sao đưa Bác vượt suối an toàn? Anh em phân công chia nhau men theo bờ suối xem có chiếc mảng nào thì chèo sang, hoặc có một cây nào thì chặt ngả tạm làm cầu, nhưng tìm khắp xung quanh chẳng thấy thứ gì cả.

 

Anh em đã đề nghị Bác nghỉ tạm chờ nước rút hãy đi. Bác nói: “Trời còn có thể mưa lâu, chờ thì đến bao giờ? Phải tìm mọi cách qua mới được”. Bác lại hỏi: “Các chú đã tìm hết lối sang suối chưa?” Đồng chí Định trả lời thay anh em: “Thưa Bác! Chúng cháu đã tìm hết rồi ạ!”. “Thế vừa rồi các chú chỉ tìm ở bờ suối thôi à?”. “Thưa Bác! Vâng ạ!”. Bác cười, anh em đều ngạc nhiên đổ dồn vào ánh mắt Bác. Bác đưa tay chỉ ra xa rồi ôn tồn: “Ở đây hai bên suối đều có ruộng nương. Chả nhẽ, vì ngày mưa lũ đồng bào lại không đi nương à? Các chú tìm lối sang suối mà chỉ tìm dọc bờ là không biết dựa vào dân”.

 

Lúc này, anh em mới để ý theo hướng tay Bác chỉ. Xa xa thấy ruộng nương tươi tốt hai bên bờ. Hai đồng chí chạy vội lên một bãi gần đó. Một lát hai người trở lại cho biết, cách nơi Bác đứng một đoạn, bờ bên kia có một chiếc mảng cột dưới gốc cây. Bác và mọi người rất mừng, cùng nhau đi tới đó. Tối hôm đó đoàn tới Chợ Chu, tính ra thì mới đi được 30 cây số. Để đảm bảo bí mật, mọi người đề nghị Bác cho nghỉ lại một ngôi đình giữa đồng.

 

 

 

4 giờ sáng hôm sau, đoàn  lên đường.Chặng đường rừng ngày thứ hai tương đối dễ đi. Bác luôn nhắc tất cả phải cố đi nhanh để bù lại ngày hôm qua. Chiều tối Bác và mọi  người nghỉ lại ở một gian nhà cũ bỏ không gần Chợ Mới. Bữa cơm hôm đó ngoài món “thịt hộp Việt Minh”, còn có thêm một ít rau tàu bay luộc. Bác nói đùa: “Rau tàu bay có khác, ăn vào nhẹ cả người, lại có cả mùi xăng”.

 

Tiểu đội trưởng Định còn nhớ một lần đi đêm, trời đã khuya, may sao gặp một cái quán làm bằng vài tấm tranh cột trên bốn chiếc cọc tre. Bác đặt ba lô làm gối, ngả lưng trên chiếc ghế dài làm bằng 2 cây gỗ cong queo nằm ngủ. Anh em bảo vệ cũng nằm xung quanh Bác. Trước lúc ngủ, Bác còn dặn: “Cắt gác nhớ cắt cho Bác một ca!”.

 

Đến đường số 4, đồng chí Võ Nguyên Giáp cho một chiếc xe Jeep ra đón, anh em mừng và khẽ bảo nhau: “Bây giờ khỏi cuốc bộ rồi!” không ngờ Bác nói với một cán bộ trên xe: “Đưa xe về chở đồ tiếp tế cho bộ đội. Bác đi bộ quen rồi!”. Thế là Bác cháu lại đi đường tắt về Lam Sơn. Gần nửa đêm mới đến địa điểm cơ quan lãnh đạo địa phương. Bác vào làm việc với tỉnh uỷ tỉnh Cao Bằng, Anh em phân công nhau lo chuẩn bị chỗ ngủ. Nhưng làm việc xong Bác lại đi tiếp tới Quảng Uyên. Lúc đó đã quá nửa đêm. Trước lúc lên đường, Bác họp đội lại “đả thông tư tưởng” và phổ biến tình hình.

 

Anh em lại cùng Bác theo đường tắt đi tiếp. Nửa đêm hôm sau bỗng xảy ra một việc: Khi Bác và mọi người đang vượt qua một đèo nhỏ, đột nhiên có tiếng súng trên đèo bắn xuống, đạn rít chéo ngay trên đầu. Đồng chí Định hô lớn: “Trung đội một vòng phải, Trung đội hai vòng trái, Trung đội ba theo tôi xung phong!”. Các chiến sĩ trong đội đều thét lớn: “Xung phong!”. Hò hét nghi binh vậy chứ gì có 3 trung đội lúc bấy giờ. Sau đó anh em để 3 đồng chí ở lại yểm trợ, số còn lại đưa Bác lánh vào rừng. Bỗng những tiếng kêu ầm ĩ vang lên: “Đừng bắn! Đừng bắn! Người nhà thôi!...”. Nghe vậy đồng chí Định và các đồng chí tiền trạm lén lên phía trước thăm dò, hoá ra du kích ta.

 

Khi Bác về tới Quảng Uyên thì trời đã sáng. Anh em liên lạc với Ban chỉ huy chiến dịch. Trong bài nói chuyện, Bác nhấn mạnh tầm quan trọng  của chiến dịch: “Chiến dịch này rất quan trọng, các chú chỉ được thắng mà không được thua. Phải có quyết tâm cao và tinh thần dũng cảm trăm phần trăm”.

 

Đúng 6 giờ ngày 16/9/1950 tiếng súng  mở màn chiến dịch đã nổ. Trong lúc bộ binh tiến đánh các đồn Phìa Khoá, Yên Ngựa, Cam Phấy thì pháo binh của ta bắn vào đồn chính để dập hoả lực và phá huỷ công sự của địch. Máy bay địch lồng lộn trút từng đợt bom xuống những nơi nghi có quân ta. Đài quan sát rất gần trận địa. Anh em bảo vệ ai cũng lo ngại cho Bác. Nhưng Bác như không để ý gì đến máy bay, Người ngồi, quần xắn cao vừa chăm chú nhìn xuống cứ điểm giặc vừa đối chiếu với tấm bản đồ tham mưu. Bác nghe một cán bộ của Ban chỉ huy chiến dịch báo cáo tình hình. Hình ảnh này của Bác đã được nhà nhiếp ảnh Nguyễn An Ninh chụp.

 

Đến trung tuần tháng 10/1950, ta giải phóng hoàn toàn Cao Bằng, Lạng Sơn và chiến dịch Biên giới kết thúc thắng lợi. Bác đi thăm các đơn vị quân đội và các đoàn dân công tham gia chiến dịch rồi trở lại Tân Trào. Sau hơn một tháng các chiến sĩ cận vệ bảo vệ Bác trở lại “Chủ tịch phủ”. Vậy là Bác đã đi bộ cả tháng trên 1.000 cây số. Đối với Bác ở tuổi sáu mươi quả là một chuyện thần kỳ.