Bán hàng đa cấp: không nên vơ đũa cả nắm!

Kinh doanh kiểu “vàng thau lẫn lộn”

Theo thống kê của Hiệp hội bán hàng đa cấp Việt Nam, hiện nay trên quy mô toàn quốc có 62 doanh nghiệp tham gia bán hàng trực tiếp hay còn gọi là bán hàng đa cấp (BHĐC) với mạng lưới 1 triệu người tham gia bán hàng trực tiếp. Tuy nhiên nhận thức của xã hội về lĩnh vực này vẫn còn một số hạn chế nhất định, chủ yếu do một số doan nghiệp kinh doanh theo mô hình kim tự tháp và tự nhận mình là công ty kinh doanh trong mảng bán hàng trực tiếp.

Ngoài ra cũng còn một số doanh nghiệp trong lĩnh vực bán hàng trực tiếp không tuân thủ những quy chuẩn đạo đức kinh doanh gây ra ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống xã hội và đến toàn ngành bán hàng trực tiếp.

Việc thay đổi nhận thức của cộng đồng giúp họ hiểu rằng mô hình bán hàng trực tiếp là một ngành nghề kinh doanh có những phương thức tiếp thị độc đáo đóng góp tích cực cho nền kinh tế, cũng như giúp cho cộng đồng nhận thức rõ sự khác biệt giữa hai mô hình bán hàng trực tiếp và kim tự tháp. Đồng thời nâng cao nhận thức của người tham gia mô hình bán hàng trực tiếp, đẩy mạnh tầm quan trọng của việc tuân thủ các quy tắc đạo đức là việc làm mà các cơ quan quản lý, cơ quan truyền thông báo chí cũng như các đơn vị hoạt động chân chính trong ngành cần chung tay thực hiện.

Hiện nay, theo báo cáo của Hiệp hội Bán hàng đa cấp năm 2015, lĩnh vực hoạt động chủ yếu của các doanh nghiệp kinh doanh đa cấp là sản xuất, kinh doanh thực phẩm chức năng, mỹ phẩm, đồ gia dụng với quy mô trên 2000 sản phẩm (Thực phẩm chức năng: 14%, Mỹ phẩm: 71%, Đồ gia dụng: 6,5% và các mặt hàng khác: 8,5%. Số lượng người tham gia bán hàng đa cấp đến hết năm 2014 đã hơn 1 triệu người và tổng doanh số đạt hơn 6.000 tỷ đồng, đóng góp gần 600 tỉ đồng thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế thu nhập cá nhân vào ngân sách nhà nước

Mặc dù vậy, do loại hình kinh doanh này vẫn còn khá mới mẻ tại Việt Nam dẫn tới tình trạng “vàng thau lẫn lộn”, giữa các doanh nghiệp kinh doanh đa cấp. Cụ thể, một số doanh nghiệp không đăng ký tổ chức bán hàng đa cấp, nhưng lại áp dụng phương thức kinh doanh đa cấp trong lĩnh vực dịch vụ, kết hợp với hình thức thương mại điện tử, thông qua các website, như bán sim điện thoại, và dịch vụ nạp tiền điện thoại, kinh doanh dịch vụ du lịch, học ngoại ngữ, phổ biến kiến thức… đã gây bức xúc cho cộng động và gây mất uy tín, hình ảnh của các công ty kinh doanh đa cấp hợp pháp chân chính.

Bên cạnh đó, một số doanh nghiệp khác thì lại chưa quản lý, giám sát được toàn bộ hoạt động của những người tham gia hoạt động BHĐC. Do hoạt động kinh doanh đa cấp là loại hình kinh doanh tương đối đặc thù, phức tạp, đối tượng tham gia mạng lưới phân phối gồm nhiều thành phần, nhiều tầng lớp cư dân trong xã hội từ các cán bộ công chức, học sinh, sinh viên đến những người lao động nghèo, người dân tộc thiểu số thiếu hiểu biết, nhận thức hạn chế nên dễ bị lôi kéo, dụ dỗ. Xuất phát từ tính đặc thù này, một số người tham gia mạng lưới bán hàng đa cấp do sức ép về công việc, doanh số về lợi ích kinh tế nên đã thực hiện một số hành vi vi phạm pháp luật, phổ biến nhất là việc cung cấp các thông tin sai lệch, về lợi ích khi tham gia mạng lưới, và thông tin về công dụng của sản phẩm (đặc biệt là các sản phẩm thực phẩm chức năng).

Những việc làm sai trái nêu trên đã dẫn tới hệ quả là, tính đến thời điểm hiện tại, đã có 38 công ty kinh doanh đa cấp chấm dứt và tạm ngừng hoạt động, 5 công ty bị rút giấy phép đăng ký kinh doanh (theo báo cáo của Hiệp hội Bán hàng đa cấp năm 2015)

Cần tuân thủ Các quy tắc ứng xử trong kinh doanh

Để tồn tại và phát triển lành mạnh việc tuân thủ Các quy tắc ứng xử trong kinh doanh là kim chỉ nam bắt buộc trong hoạt động của các doanh nghiệp bán hàng trực tiếp chân chính. Theo bộ quy tắc đạo đức đã và đang được xây dựng bởi Hiệp hội bán hàng đa cấp Việt Nam cũng như Hội Doanh nghiệp Bán hàng trực tiếp trực thuộc Hiệp Hội Thương Mại Hoa Kỳ tại Việt Nam (Amcham Việt Nam), người tham gia hoạt động BHĐC không được quảng cáo sai lệch về sản phẩm, không lôi kéo người tham gia ngoài mục đích bán hàng; về phía doanh nghiệp BHĐC, không chỉ đào tạo về kỹ năng bán hàng mà còn phải truyền đạt về kiến thức pháp luật trong kinh doanh.

Với kim chỉ nam đó, Amway Việt Nam là một ví dụ điển hình cho doanh nhiệp BHĐC chân chính ở Việt Nam. Từ năm 2008 đến nay, với chiến lược phát triển lâu dài, bền vững tại Việt Nam, Amway luôn tuân thủ nghiêm ngặt các quy định, định hướng của cơ quan quản lý nhà nước; không ngừng đào tạo và giám sát việc tuân thủ những quy định, quy tắc đạo đức kinh doanh dành những người tham gia hoạt động BHĐC trong mạng lưới kinh doanh của mình nhằm tạo nên môi trường kinh doanh lành mạnh, mang lại lợi ích cho công ty, nhà phân phối và cộng đồng. Ông Leo Boon Wang - Tổng giám đốc Amway Việt Nam khẳng định: “Việc tuân thủ các Quy tắc ứng xử trong kinh doanh là kim chỉ nam trong hoạt động của tập đoàn Amway”.

Các Quy Tắc Ứng Xử của Amway gồm 13 Quy Tắc được xây dựng nhằm đảm bảo một sân chơi bình đẳng cho tất cả các Nhà Phân Phối thông qua hoạt động kinh doanh có đạo đức và trách nhiệm, Bảo vệ và xây dựng một môi trường thuận lợi cho hoạt động kinh doanh lâu dài và có lợi nhuận của Amway; Tăng cường sự đoàn kết và hòa hợp giữa các Nhà Phân Phối; Bảo đảm lợi ích công bằng cho tất cả các Nhà Phân Phối thông qua Chương Trình Trả Thưởng của Amway.

Amway tin tưởng rằng việc tuân thủ các quy định pháp luật cũng như tiến hành nhiều hoạt động đào tạo, phổ biến quy tắc ứng xử trong kinh doanh cho các nhà phân phối sẽ là nền tảng và động lực thúc đẩy Amway phát triển mạnh mẽ hơn trong thời gian tới.

PV/Báo Gia đình & Xã hội