Báo động rối loạn cảm xúc do áp lực học và thi

Một bệnh nhân trong lứa tuổi vị thành niên (giữa) điều trị rối loạn tâm thần tại Viện Sức khỏe tâm thần. Ảnh: TL

Từ “con ngoan, trò giỏi” trở thành “học sinh hư”

Một nghiên cứu xã hội học cho thấy có đến 15% số các học sinh có các biểu hiện rối loạn về cảm xúc cần được tư vấn và điều trị. Mới đây một nghiên cứu của các nhà tâm thần trên 5 trường học lớn tại Hà Nội, tỷ lệ trẻ có nguy cơ rối loạn cảm xúc là 5%, trong đó 2% số học sinh cần điều trị tại các cơ sở y tế. Đó là những con số đáng báo động về tình trạng rối loạn cảm xúc và loạn thần do áp lực thi cử tuổi thanh thiếu niên

Sinh ra trong một gia đình có truyền thống về học tập, em Trương Quang Đ (16 tuổi, ở Trần Phú, TTP Bắc Giang) có nhiền năm là học sinh giỏi và dẫn đầu trong lớp chọn của một trường tuyến tỉnh. Đ luôn là niềm tự hào và được lấy làm tấm gương sáng cho mọi người trong gia đình. Cuộc sống cứ thế trôi đi, nhưng không hiểu sao 2 năm trở lại đây, gia đình thấy em bỗng trở nên xa lánh mọi người, không muốn giao tiếp với mọi người xung quanh. Em thường khép nép khi mọi người nói chuyện về việc học tập của mình. Đ lơ là, không muốn và sợ đi học, mở sách ra là em thấy như bị áp lực đè lên người nên hay bị đau đầu, bố mẹ động viên thì em bực tức khóc lóc. Kết quả học tập của em giảm sút hẳn. Gia đình thấy em có nhiều sự thay đổi rõ rệt như ăn kém, cơ thể gầy đi, giấc ngủ hay có ác mộng. Đ. thường giật mình vào ban đêm, lúc tỉnh dậy em bàng hoàng như qua cơn ác mộng. Cảm xúc của em thay đổi, hay cáu giận vô cớ. Ban đầu, bố mẹ Đ cho đó là sự thay đổi của tuổi vị thành niên, nhưng đến khi thấy con không muốn đến trường nữa thì mới tá hỏa đưa con đến bệnh viện kiểm tra.

Tại Viện Sức khỏe tâm thần (Bệnh viện Bạch Mai), Đ được các bác sỹ chẩn đoán: Rối loạn cảm xúc của trẻ em cần phải điều trị. Theo TS.BSCKII Nguyễn Văn Dũng - Phó Viện trưởng Viện Sức khỏe tâm thần, ở trẻ em và người dưới 22 tuổi thì sự phát triển về cơ thể cũng như về tinh thần chưa được hoàn thiện đầy đủ. Các em rất dễ bị tác động về mặt tinh thần, nên cảm xúc và hành vi cũng thay đổi bởi các tác nhân gây nên các stress này. Đ là con một trong gia đình trí thức, nên từ nhỏ em đã được bố mẹ đặt rất nhiều kỳ vọng, và luôn cho rằng đó là động lực cho con mình cố gắng. Bố mẹ thường mong mỏi con mình phải học thật giỏi, đứng thứ hạng cao trong lớp. Không chỉ học ở trường, em còn phải học thêm nhiều kiến thức nâng cao khác ở ngoài, rồi khi về nhà là hàng tá bài tập đang chờ em giải quyết và hầu như không có thời gian vui chơi và nghỉ ngơi.

Hoàn toàn có thể chữa khỏi nếu phát hiện sớm

Theo TS.BSCKII Nguyễn Văn Dũng: Trong những năm gần đây, đặc biệt là vào thời điểm gần mùa thi, số lượng trẻ đến khám và điều trị về các rối loạn cảm xúc do áp lực học và thi có chiều hướng tăng lên. Việc phải chịu nhiều áp lực từ bố mẹ, từ thầy cô, từ điểm số và thành tích… dẫn tới nhiều ảnh hưởng khác nhau cho các em học sinh. Các em luôn trong trạng thái mệt mỏi, phải gồng mình lên để chống đỡ với những áp lực học và thi khiến các em có những biểu hiện rối loạn cảm xúc như: Ăn kém, ngủ ít; Cảm giác kiệt sức; Lo lắng căng thẳng quá mức; Đau đầu, hoa mắt chóng mặt; Đau dạ dày; Suy nhược cơ thể…

Có nhiều học sinh vì không chịu được áp lực quá nặng nề, thiếu sự hỗ trợ quan tâm từ phía gia đình đã phản ứng lại với áp lực bằng những cách tiêu cực như nản chí, không học nữa, hoặc bỏ nhà đi để trốn tránh áp lực. Một số em có biểu hiện rối loạn tâm thần, nặng nề nhất là học sinh có ý nghĩ hay hành vi tự sát. Cuối năm 2015, nữ sinh Thùy Trang (THPT Đồng Xoài, tỉnh Bình Phước) tự sát để lại 5 lá thư tuyệt mệnh khiến nhiều người đau xót. Nguyên nhân tự tử của Trang xuất phát từ sự buồn chán, thất vọng vì em chỉ đạt học lực trung bình. Kết quả học tập đó không đáp ứng được mong đợi của người thân.

Để điều trị cho những bệnh nhân này, theo TS.BSCKII Nguyễn Văn Dũng, việc đầu tiên là chúng ta phải tách các em khỏi những áp lực đó, có chế độ ăn uống và nghỉ ngơi hợp lý. Đối với cha mẹ, cần chú ý tới việc giáo dục nhân cách và nâng cao bản lĩnh cho con để vững vàng đối mặt với những khó khăn, áp lực trong cuộc sống. Trang bị cho con kỹ năng sống, giúp con thích ứng với stress. Cha mẹ cũng phải nhìn nhận đúng năng lực và sở trường của con em mình, từ đó động viên, khuyến khích các em học, tránh tạo áp lực căng thẳng, kỳ vọng quá mức với các em.

TS.BSCKII Nguyễn Văn Dũng khuyến cáo, rối loạn cảm xúc do áp lực thi hoàn toàn có thể chữa khỏi nếu chúng ta phát hiện sớm. Khi thấy con em mình có những biểu hiện bất thường, các bậc cha mẹ cần phải đưa con đến ngay bác sĩ chuyên khoa tâm thần để được khám, tư vấn và có hướng điều trị thích hợp. Tránh thái độ kỳ thị và tự ý mua thuốc bên ngoài để uống hoặc cúng bái, tin tưởng vào các đấng siêu nhiên.

Mai Thanh