Bất lực với giá sữa?

Theo đó, doanh nghiệp "phải thực hiện lập Biểu mẫu đăng ký giá gửi cơ quan nhà nước có thẩm quyền" trước khi áp dụng mức giá bán mới. Cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận đăng ký giá ở đây là Sở Tài chính các tỉnh, thành phố hoặc Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính) tuỳ theo đối tượng. Thông tư này có hiệu lực từ ngày 1/10/2010.

Tháng 12/2011, các hãng sữa ngoại nhập đồng loạt công bố tăng giá sữa lên từ 2-19%. Cục Quản lý giá lập tức vào cuộc rà soát, kiểm tra, yêu cầu giải trình. Trong khi chưa thấy cơ quan chức năng công bố kết quả "rà soát, kiểm tra" thì ngày 23/1/2012 tức mùng 1 Tết đã có hãng sữa công bố áp mức giá sữa mới tăng từ 5-7%. Dư luận lập tức tỏ ý lo ngại về một làn sóng tăng giá sữa mới từ phía các hãng sữa ngoại nhập. Theo thông lệ, mỗi lần giá sữa tăng, các lý do được viện dẫn là: Giá nguyên liệu nhập khẩu tăng, giá sữa thu mua tăng, giá nhân công tăng…

 

Thực tế, rất khó bắt bẻ được các hãng sữa với các lý do này. Bằng chứng là nhiều lần giá sữa tăng trong năm 2011, cơ quan quản lý đã công bố kế hoạch "rà soát, kiểm tra" và yêu cầu giải trình nhưng không một hãng sữa nào bị xử phạt vì tội tăng giá bất hợp lý. Theo Thông tư 122, các hãng sữa phải "chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính đúng đắn đối với các mức giá đã kê khai". Trường hợp phát hiện vi phạm, nhẹ thì doanh nghiệp buộc phải kê khai lại giá, xử phạt hành chính; Nặng thì có thể bị thu phần chênh lệch do tăng giá bất hợp lý, tước quyền kinh doanh, thậm chí có thể bị xử lý hình sự.

Có thể thấy quy định, chế tài không thiếu và cũng không thể nói là không đủ mạnh mẽ. Các hãng sữa có lẽ cũng không khai gian để tăng giá tuỳ tiện. Có lẽ không quá nếu liên hệ chuyện giá sữa với chuyện doanh nghiệp FDI chuyển giá, báo lỗ nhiều năm liên tiếp để lách thuế. Cũng như việc doanh nghiệp FDI chuyển giá, vấn đề với giá sữa là ở chỗ xem xét mức tăng đó hợp lý đến đâu và hiệu năng giám sát của cơ quan quản lý mạnh đến chừng nào. Về nguyên tắc, các doanh nghiệp đều hoạt động vì lợi nhuận, khi trong hệ thống quản lý có một khâu nào đó yếu kém, thì lập tức đó sẽ là mục tiêu để doanh nghiệp nhắm vào trục lợi. Với giá sữa, mắt xích tồi có thể nằm ở khâu kiểm tra, giám sát.