Bệnh cúm vào mùa, dễ viêm phổi, tử vong bất ngờ

Một trường hợp cúm xoàng biến chứng viêm phổi phải nằm thở máy tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương. Ảnh: T.G

Virus tấn công sâu vào tế bào phổi, gây tử vong

Theo Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế), cúm A/H1N1 là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus cúm A/H1N1 gây nên. Bệnh có khả năng lây nhiễm rất cao và lây lan nhanh trong cộng đồng.

Bệnh thường dễ mắc và lây lan vào mùa đông xuân, thu đông nhưng khác với cúm mùa thông thường – chỉ tấn công vào các tế bào thuộc phần trên của hệ hô hấp, cúm A/H1N1 có khả năng tấn công sâu vào tế bào phổi, gây viêm phổi và thậm chí tử vong nếu không được điều trị kịp thời.

Mới đây nhất, vào cuối tháng 9, hàng trăm công nhân một nhà máy may tại Gò Quao, Kiên Giang bị sốt, ho, sổ mũi, đau họng. Có 34 người phải nhập viện để điều trị. Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh Kiên Giang cho biết, 5 mẫu bệnh phẩm lấy từ các công nhân này được Viện Pasteur TP HCM xét nghiệm cho kết quả dương tính với cúm A/H1N1.

Virus cúm A/H1N1 tồn tại khá lâu ngoài môi trường, có thể sống từ 24-48 giờ trên các bề mặt như: Bàn, ghế, tủ, tay vịn cầu thang...; tồn tại trong quần áo từ 8-12 giờ và duy trì được 5 phút trong lòng bàn tay. Loại virus này đặc biệt sống lâu trong môi trường nước; có thể sống được đến 4 ngày trong môi trường nước ở nhiệt độ khoảng 22oC và sống đến 30 ngày ở nhiệt độ 0oC. Do đó, các hồ bơi trong các khách sạn cũng có thể tạo ra môi trường cho virus phát triển, nhất là tiết trời mưa dầm, thiếu ánh nắng để diệt virus.

Bệnh lây truyền từ người sang người theo đường hô hấp, qua các giọt nước bọt hay dịch tiết mũi họng khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc lây qua tiếp xúc với một số đồ vật có chứa virus rồi qua bàn tay đưa lên mắt, mũi, miệng. Người mang virus cúm A/H1N1 có khả năng truyền virus cho những người xung quanh trong thời gian 1 ngày trước tới 7 ngày sau, kể từ khi có triệu chứng của bệnh. Bệnh lây lan càng mạnh, càng nhanh khi có sự tiếp xúc trực tiếp với người bệnh, đặc biệt ở nơi tập trung đông người như trường học, nhà trẻ...

PGS.TS Trần Đắc Phu, Cục trưởng Cục Y tế dự phòng cho biết, hiện có 3 loại virus cúm theo mùa A, B, C, trong đó cúm C xảy ra ít thường xuyên hơn so với A và B. Trong phân nhóm A, cúm A/H1N1 và H3N2 đang lưu hành ở người. Cúm xảy ra trên toàn cầu với tỷ lệ tấn công hàng năm ước tính khoảng 5% -10% ở người lớn và 20% -30% ở trẻ em. Trên thế giới, có khoảng 3 -5 triệu trường hợp bệnh nặng trong đó khoảng 250.000 - 500.000 trường hợp tử vong. Tại Việt Nam, chủ yếu là cúm A/H3N2 chiếm 44,4%, cúm B chiếm 43,4%, cúm A/H1N1 chiếm 12,2%.

Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc Tamiflu

Theo các chuyên gia về truyền nhiễm, nếu mắc cúm A/H1N1, những người khỏe mạnh sau vài ngày sẽ khỏi. Người có cơ địa yếu, người già, trẻ suy dinh dưỡng, tiểu đường… sẽ bị nặng, nhanh gây biến chứng viêm phổi. Trường hợp nặng có thể dẫn đến tử vong. Bất kỳ chủng cúm nào cũng là nguy hiểm vì nó đều có khả năng gây biến chứng viêm phổi.

Trước nay nhiều người vẫn nghĩ, cảm cúm là bệnh thông thường và khá chủ quan. Thực tế, không ít trường hợp rơi vào tình trạng bệnh nặng, tiến triển nhanh chóng, thậm chí tử vong vì đến viện muộn. Theo bác sĩ, các dấu hiệu của cúm rất dễ nhận ra, hắt hơi, sổ mũi, chảy nước mũi, đau mỏi người, đau đầu, sốt... Đa số trường hợp này đều là mắc cúm mùa thông thường (thuộc tuýp B) và chỉ cần 3-5 ngày hay kéo dài một tuần là khỏi. Tuy nhiên, không loại trừ một số trường hợp mắc các loại cúm dễ diễn biến nặng như cúm A/H1N1. Tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, từ đầu năm đến nay ghi nhận nhiều ca viêm phổi xác định nhiễm cúm A/H1N1.

Theo BS Nguyễn Trung Cấp, Khoa Cấp cứu (Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương), có một tỉ lệ nhất định virus cúm tấn công gây viêm phổi trầm trọng, đe dọa tính mạng bệnh nhân. Ngoài ra, virus cúm cũng có nguy cơ gây viêm cơ tim, nên ở các ca virus cúm tấn công phổi, tấn công cơ tim diễn biến bệnh nhân rất nặng. “Vì thế, khi có dấu hiệu cúm như sốt, đau nhức toàn thân, hắt hơi, chảy nước mũi... mọi người vẫn thường tự điều trị triệu chứng ở nhà, sau vài ba ngày là đỡ. Tuy nhiên, nếu cảm thấy mệt mỏi quá mức bình thường, bệnh nhân nên đến viện. Đặc biệt, khi thấy cơ thể sốt cao sau vài ngày sốt nhẹ, đau nhức người, kèm đau ngực, khó thở thì càng phải đến viện sớm”, BS Nguyễn Trung Cấp khuyến cáo.

Thời tiết mùa đông là thời điểm thuận lợi cho virus phát triển, Cục Y tế dự phòng cho biết, dự kiến số người mắc bệnh sẽ tăng cao vào mùa đông tới nên cần tăng cường các biện pháp phòng chống. Do đó, cần tăng cường vệ sinh cá nhân, thường xuyên rửa tay bằng xà phòng, che miệng và mũi khi ho, hắt hơi. Vệ sinh và mở cửa thoáng mát nơi ở, lớp học, phòng làm việc; lau chùi bề mặt, vật dụng bằng hóa chất sát khuẩn thông thường. Những người mắc bệnh mạn tính, phụ nữ mang thai, người già, trẻ em cần tránh tiếp xúc với người nghi ngờ mắc bệnh. Cần đeo khẩu trang y tế và giữ khoảng cách trên 1m nếu phải tiếp xúc với người bệnh.

Đặc biệt, Cục Y tế dự phòng lưu ý: “Không tự ý sử dụng thuốc đặc biệt là thuốc kháng virus như Tamiflu mà phải tuân theo hướng dẫn của thầy thuốc”.

Xuân Nhi