Bệnh không lây nhiễm (2): Phát hiện sớm và phòng bệnh tăng huyết áp

Hiện nay Việt Nam có khoảng 12 triệu người bị tăng huyết áp, tức là cứ trong 5 người trưởng thành thì có 1 người mắc bệnh. Đặc biệt, tăng huyết áp là nguyên nhân hàng đầu gây tai biến mạch máu não, nhồi máu cơ tim, suy tim làm cho hàng trăm nghìn người bị tử vong, liệt, tàn phế hoặc mất sức lao động mỗi năm.

Các biến chứng thường gặp nhất ở bệnh tăng huyết áp là: cơn đau thắt ngực, nhồi máu cơ tim, suy tim, xuất huyết não, nhũn não, mờ mắt, phình hoặc phình tách thành động mạch, các bệnh động mạch ngoại vi… Những biến chứng này có ảnh hưởng lớn đến người bệnh, gây tàn phế và trở thành gánh nặng về tinh thần cũng như vật chất đối với gia đình bệnh nhân và xã hội.

Phát hiện sớm bệnh tăng huyết áp

Tăng huyết áp có diễn biến thầm lặng, ít có những biểu hiện rõ ràng nhưng những biến chứng mà nó đem lại thì lại rất nặng nề. Nhiều người khi đi khám phát hiện tăng huyết áp nhưng trước đó không hề nhận thấy dấu hiệu nào. Bởi thế nên tăng huyết áp còn được gọi là "kẻ giết người thầm lặng".

Tuy nhiên, khi có những dấu hiệu dưới đây thì bạn nên đến gặp bác sĩ để được thăm khám cẩn thận: nhức đầu, chóng mặt, ù tai, mất ngủ mức độ nhẹ, hoa mắt, cảm giác "ruồi bay"... Tùy bệnh nhân mà các triệu chứng này có thể dữ dội hơn, có thể đau vùng tim, giảm thị lực, người bệnh thở gấp, mặt đỏ bừng tái xanh, nôn ói, hồi hộp, hốt hoảng. Những nhận biết này có thể giúp bệnh nhân phát hiện sớm bệnh cũng như đánh giá đúng mức độ, tình trạng bệnh của mình để khám và điều trị kịp thời.

Đo huyết áp thường xuyên là biện pháp đơn giản nhất và quan trọng nhất để phát hiện sớm tăng huyết áp. Ảnh minh họa

Phòng bệnh tăng huyết áp thế nào?

Có nhiều yếu tố nguy cơ dẫn đến bệnh tăng huyết áp như: tuổi cao, hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia, khẩu phần ăn không hợp lý (ăn mặn, ăn nhiều chất béo), ít hoạt động thể lực, béo phì, căng thẳng trong cuộc sống... Phần lớn những yếu tố nguy cơ này có thể kiểm soát được nếu có hiểu biết đúng và biết cách phòng tránh.

Giảm cân ở người thừa cân hoặc béo phì

Tăng cân trong thời gian dài là yếu tố nguy cơ làm tăng khả năng tăng huyết áp. Nguy cơ này tăng dần ở phụ nữ cao tuổi, sau mãn kinh. Những người béo phì, bụng to (với vòng thắt lưng >85cm ở nữ và >98cm ở nam) cũng có nhiều khả năng bị tăng huyết áp. Vì vậy, cần duy trì cân nặng ở mức hợp lý.

Tập thể dục thường xuyên

Tập thể dục thường xuyên, ít nhất là 30 phút hầu hết các ngày trong tuần có thể làm giảm HA của bạn từ 4-9mmHg. Nếu bạn có tiền tăng HA, tập thể dục có thể giúp bạn tránh bệnh tăng HA thực sự. Các môn tập thể dục tốt nhất để làm giảm HA bao gồm đi bộ, chạy bộ, đi xe đạp, bơi lội hoặc khiêu vũ. Nếu không có 30 phút liên tục để tập thể dục thì có thể tập 10-15 phút/lần, vài lần mỗi ngày.

Chú ý thực phẩm chế biến sẵn

Theo khuyến cáo của bác sĩ, người bị cao huyết áp chỉ nên cung cấp lượng muối trong khoảng 2.000 mg hoặc ít hơn trong một ngày. Trong khi đó, thực phẩm chế biến sẵn rất nhiều muối. Đó là lý do tại sao bạn cần gạch bỏ đồ ăn chế biến sẵn ra khỏi thực đơn hàng ngày.

Kiểm soát cân nặng, để giảm nguy cơ béo phì, có thể tác động đến việc huyết áp tăng cao. Ảnh minh họa

Bỏ thói quen xấu

- Ngưng hút thuốc là biện pháp hữu hiệu nhất để phòng bệnh tăng huyết áp và các bệnh tim mạch.

- Bớt uống rượu: uống nhiều rượu dễ làm tăng huyết áp.

- Không thức khuya, làm việc quá căng thẳng, ngủ ít nhất 7 giờ/ngày và đúng giờ. Nên tự tạo cho bản thân một cuộc sống hài hòa vui vẻ.

Ăn nhiều rau

Nhiều nghiên cứu cho thấy khẩu phần ăn chứa càng nhiều kali thì huyết áp càng thấp. Các chuyên gia sức khỏe khuyên nên ăn nhiều rau quả chứa hàm lượng lớn kali sẽ rất tốt cho sức khỏe.

Nói không với caffeine

Caffeine khiến huyết áp tăng cao đột ngột. Bạn không cần phải hoàn toàn từ bỏ thói quen nhâm nhi cà phê sáng ngay lập tức, nhưng phải cố gắng hạn chế lượng caffeine cung cấp cho cơ thể từ cà phê, trà, soda, nước uống thể thao và chocolate.

Ăn uống lành mạnh

Một chế độ ăn giàu ngũ cốc nguyên hạt, trái cây, rau quả và các sản phẩm từ sữa ít chất béo và chất béo bão hòa và cholesterol có thể làm giảm HA của bạn lên tới 14mmHg. Bổ sung thêm kali bằng cách ăn 3-5 trái chuối chín hàng ngày.

Giảm natri (muối) trong chế độ ăn uống: Chỉ cần giảm chút ít natri trong chế độ ăn uống của bạn có thể làm giảm HA từ 2-8mmHg. Hạn chế lượng muối dưới 2.300mg (tương đương 1 muỗng cà phê muối) mỗi ngày. Ít ăn thực phẩm chế biến và đóng hộp.

Bỏ hút thuốc lá

Hút thuốc lá có hại cho sức khỏe trong nhiều mặt, kể cả bệnh tăng huyết áp. Chỉ số huyết áp sẽ bị rối loạn ngay sau khi bạn hút một điếu thuốc. Lên kế hoạch cai thuốc lá và thực hiện nghiêm ngặt là điều cấp thiết bạn nên làm để bảo vệ sức khỏe của mình.

Ăn nhiều việt quất

Theo báo cáo trên Tạp chí PLOS One của Mỹ, quả việt quất có hiệu quả tích cực trong việc cải thiện chế độ ăn giàu chất béo, giảm ảnh hưởng tiêu cực đối với sức khỏe bệnh nhân cao huyết áp.

Lily (th)