Bệnh không lây nhiễm (4): Phát hiện sớm và phòng bệnh ung thư

Mỗi năm tại Việt Nam có tối thiểu 126.000 trường hợp mới mắc và 94.000 trường hợp tử vong do căn bệnh ung thư. Điều trị ung thư đòi hỏi sự kết hợp của nhiều phương pháp, bao gồm phẫu thuật, hóa trị, xạ trị, chăm sóc giảm nhẹ. Chính vậy mà cuộc chiến chống ung thư đòi hỏi sự phối hợp của nhiều tổ chức, ban/ngành; đoàn thể trong xã hội.

Tại Việt Nam, trên 80% bệnh nhân đến khám và điều trị bệnh ung thư ở giai đoạn muộn và khó có thể chữa khỏi. Các loại bệnh ung thư hiện nay có tỷ lệ mắc và tử vong tùy thuộc vào giới tính.

Nếu được phát hiện kịp thời và điều trị sớm thì bệnh ung thư hoàn toàn có thể chữa thành công và chất lượng cuộc sống của bệnh nhân sẽ tăng lên rõ rệt.

Dấu hiệu có thể cảnh báo ung thư sớm

- Mệt mỏi: Tình trạng mệt mỏi kéo dài, không hồi phục dù đã nghỉ ngơi đầy đủ là một dấu hiệu của ung thư có thể bị bỏ qua. Khi thấy triệu chứng này, bạn có thể thử đánh giá tình trạng của mình, có thể gần đây bạn ngủ không ngon hay thay một loại thuốc mới. Nếu tất cả đều bình thường mà xuất hiện dấu hiệu này, bạn nên tới gặp bác sĩ để được khám tỉ mỉ.

- Ho kéo dài, ho có đờm: Nếu như bạn không bị bệnh có triệu chứng ho như: cám cúm, viêm phổi,... mà khi thức dậy vẫn bị ho nhiều, không dứt cơn, ho kéo dài trong khoảng 3 - 4 tuần không thuyên giảm kèm theo máu, rất có thể đây là dấu hiệu ung thư phổi, ung thư thực quản.

Ho kéo dài là một dấu hiệu cảnh báo bệnh ung thư. Ảnh minh họa

Vùng lồi trên da: Ung thư da đôi khi chỉ xuất hiện như một nốt ruồi nhỏ màu hồng. Khối u hắc tố ác tính là một trong những loại ung thư nguy hiểm nhất, nhưng lại có thể không màu và xuất hiện ở bất cứ nơi nào trên cơ thể, ngay cả dưới móng tay và móng chân. Một vết thương hở không lành lại cũng có thể là dấu hiệu của ung thư da. Do đó, bạn cần kiểm tra da thường xuyên.

- Nước tiểu lần đầu trong ngày: Nước tiểu bình thường có màu vàng nhạt, không đục. Màu sắc, lượng nước phụ thuộc vào thói quen ăn uống hàng ngày và lượng thức ăn tiêu thụ. Nếu nước tiểu ít, đậm đặc, vàng sậm cho thấy chị em uống quá ít nước, cần bổ sung thêm. Khi nước tiểu có kiến bâu, đó là dấu hiệu cảnh báo bệnh tiểu đường. Trường hợp đau bụng âm ỉ, đi tiểu liên tục thì có thể là triệu chứng của bệnh sỏi đường tiết niệu hoặc ung thư bàng quang, ung thư thận. Đặc biệt, nếu thấy máu tươi lẫn trong nước tiểu cần phải đến bệnh viện kiểm tra sớm nhất có thể.

- Giảm cân đột ngột: Nếu bạn đột nhiên giảm từ 5 kg trở lên mà không do cố ý, như ăn kiêng hay điều trị bệnh, bạn nên gọi ngay cho bác sĩ. Đây là dấu hiệu thường diễn ra ở bệnh ung thư tuyến tụy, dạ dày, thực quản hay phổi.

- Nhanh no và đầy bụng: Ung thư buồng trứng khó được phát hiện khi ở giai đoạn đầu. Một dấu hiệu có thể là bạn cảm thấy no sau khi ăn một lượng thức ăn nhỏ (trong khi không thay đổi chế độ ăn hay thuốc uống).

- Loét miệng: Đây có thể là biểu hiện của ung thư miệng, ung thư da và ung thư ảnh hưởng đến bộ phận sinh dục. Bạn nên đến thăm khám bác sĩ nếu có dấu hiệu trên. Đây là một trong những dấu hiệu cảnh báo ung thư hàng đầu.

- Tóc mọc không bình thường: Đây có thể là dấu hiệu cho thấy bạn bị ung thư. Cũng có nhiều trường hợp tóc mọc không bình thường nhưng không có điều bất thường gì xảy ra với cơ thể. Tuy nhiên, với biểu hiện tóc mọc không bình thường bạn có thể thăm khám bác sĩ để chắc chắn.

- Sốt: Thông thường thì sốt là dấu hiệu cho thấy ung thư đã lan sang một khu vực khác của cơ thể, nhưng cũng có thể là dấu hiệu sớm của bệnh ung thư máu như bệnh bạch cầu hay u bạch huyết.

Những cách đơn giản để ngăn ngừa ung thư

Đứng nhiều hơn và ngồi ít hơn

Các nghiên cứu mới cho thấy những người dành phần lớn thời gian trong ngày để ngồi có nguy cơ mắc ung thư ruột kết và nội mạc tử cung cao hơn 24% so với những người dành ít thời gian trên ghế.

Một nghiên cứu khác cho thấy những người dành nhiều thời gian trước TV có nguy cơ mắc ung thư ruột kết tăng 54% so với những người xem TV ít hơn, theo Reader.

Đi nhiều hơn ngồi để ngừa ung thư. Ảnh: ShutterStock

Không hút thuốc

Hầu như ai trong chúng ta cũng đều biết hút thuốc là có thể gây ra ung thư phổi. Tuy nhiên, đó không phải là tác hại duy nhất của thói quen xấu này. Hút thuốc lá còn có thể gây ra hàng loạt các căn bệnh ung thư khác như ung thư miệng, vòm họng, thanh quản, ruột, cổ tử cung, tuyến tụy và thận. Thậm chí việc hút thuốc thụ động cũng có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư phổi.

Do đó, không hút thuốc hay sử dụng các sản phẩm từ cây thuốc lá là một biện pháp ngăn ngừa ung thư quan trọng.

Ăn tỏi

Loại thảo mộc cay nồng này có chứa các hợp chất lưu huỳnh allyl có thể kích thích hệ miễn dịch bảo vệ tự nhiên chống lại ung thư, và có khả năng giúp cơ thể thoát khỏi các hóa chất gây ung thư và giúp tế bào ung thư chết tự nhiên, một quá trình gọi là apoptosis.

Nghiên cứu Sức khỏe Phụ nữ Iowa (Mỹ) cho thấy những phụ nữ tiêu thụ lượng tỏi cao nhất có nguy cơ mắc ung thư ruột kết thấp hơn 50% so với những phụ nữ ăn ít nhất.

Hạn chế rượu bia và các loại đồ uống có cồn

Những người tiêu thụ nhiều đồ uống có cồn có nguy cơ cao mắc các bệnh ung thư như ung thư vú, gan, ung thư não, trực tràng, cổ họng. Lượng đồ uống có cồn tiêu thụ càng nhiều, nguy cơ mắc các bệnh ung thư càng cao. Nguy cơ này còn cao hơn nữa khi vừa sử dụng đồ uống có cồn và hút thuốc.

Tiêu thụ đồ uống có cồn làm tăng nguy cơ ung thư. Ảnh: Thisisinsider.

Ăn atisô

Atisô là một nguồn chất chống ô xy hóa silymarin tuyệt vời có thể giúp ngăn ngừa ung thư da bằng cách làm chậm sự phát triển của tế bào ung thư.

Duy trì cân nặng phù hợp

Việc duy trì cân nặng phù hợp có rất nhiều lợi ích. Không chỉ khiến bạn có ngoại hình đẹp hơn, tự tin hơn, mà còn giúp làm giảm nguy cơ mắc một số bệnh ung thư vú, ung thư tuyến tiền liệt, ung thư phổi, ruột già và thận.

Hấp thu ánh nắng mặt trời mỗi ngày

Gần 90% cơ thể nhận vitamin D đến trực tiếp từ ánh sáng mặt trời không phải từ thực phẩm hoặc chất bổ sung.

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng sự thiếu hụt vitamin D có thể làm giảm sự giao tiếp giữa các tế bào, khiến chúng ngừng kết dính lại với nhau và cho phép các tế bào ung thư lây lan, theo Cancer.net, một trang web thông tin bệnh nhân từ Hiệp hội Ung thư lâm sàng Mỹ.

Vitamin D cũng có thể giúp thúc đẩy sự trưởng thành và sinh sản tế bào thích hợp, các quá trình này có thể dẫn đến tăng trưởng ung thư.

Thường xuyên rèn luyện thể lực

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc thường xuyên rèn luyện thể lực có thể làm giảm nguy cơ mắc các bệnh như ung thư vú và ruột già.

Tin vui là bạn không cần phải là một "con nghiện" phòng gym thì mới có thể thu được lợi ích từ việc tập luyện. Trung bình, người trưởng thành nên rèn luyện khoảng 150 phút/tuần với các bài tập ở mức độ vừa phải hoặc 75 phút/tuần với các bài tập cường độ nặng.

Để phòng ngủ tối

Nghiên cứu cho thấy tiếp xúc với ánh sáng vào ban đêm có thể làm tăng nguy cơ ung thư buồng trứng và vú ở phụ nữ. Ánh sáng màn hình ngăn chặn việc sản xuất melatonin bình thường, hóa chất trong não điều chỉnh chu kỳ đánh thức giấc ngủ của chúng ta, có thể làm tăng sự giải phóng ung thư do estrogen, theo Reader.

Lily (th)