Bí mật cung nữ cuối cùng của triều Nguyễn
GiadinhNet - Cung nữ cuối cùng có tên Trần Thị Vui chứa đựng sức hấp dẫn kì lạ.
Bà là nhân chứng sống duy nhất biết những "chuyện thâm cung" về đội ngũ cung nữ trong triều đình nhà Nguyễn xưa kia.
 Hoàng tộc nhà Nguyễn và các cung nữ. Ảnh: T.L |
Lỡ làng trong cung cấm
|
Được làm cung nữ trong triều với không ít phụ nữ thời bấy giờ là niềm mơ ước, vì ít ra họ được nhàn nhã mà lại có cái ăn, cái mặc.
Tuy nhiên theo ông Hồ Tấn Phan, cung nữ phải chịu nhiều áp lực từ vua, đến vợ vua, mẹ vua, thái giám và thậm chí cả những người cung nữ với nhau. Họ phải lao động phục vụ hoàng thân quốc thích với những yêu sách cầu kì mà nói như người Huế là đến 85 thứ ăn, thứ mặc, thứ uống... và phải chia ca kíp để phục vụ 24/24.
Cung nữ triều Nguyễn phải làm nhiều việc, từ hầu quạt, vấn tóc, rửa chân, bóp lưng, đổ ống nhổ, chuẩn bị xiêm áo, quét dọn, bưng bê thức ăn... Mỗi công việc thể hiện đẳng cấp của từng cung nữ. Người bóp lưng được xem thân cận và "sang trọng" hơn người bóp chân. Đặc biệt, cung nữ không được tiết lộ chuyện trong cung, phải tuân thủ nguyên tắc"câm như hến". |
Theo tài liệu mà nhà nghiên cứu văn hóa Huế Hồ Tấn Phan lưu giữ, việc bà Trần Thị Vui (SN 1926) vào làm cung nữ trong điện của bà Từ Cung- mẹ Vua Bảo Đại là cả một bí mật thuộc hàng "thâm cung bí sử". Bà Vui có mẹ là Tôn Nữ Thị Biên, cũng là một cung nữ và là người trong Hoàng tộc, thuộc dòng trưởng của chúa Nguyễn Phúc Tần, đời thứ năm.
Thời đó, họ Trần ở làng Liễu Cốc (xã Hương Xuân, Hương Trà- Thừa Thiên Huế) khá nổi tiếng do dòng họ này có một bà phi ở trong cung. Nhờ đó mà người cháu ruột của bà phi này may mắn được nhiều lần ra vào cung vua để thăm cô. Một lần, tình cờ người này gặp cung nữ Biên và hai người bén duyên nhau. Kết quả của mối nhân duyên này là bà Biên có thai. Người yêu họ Trần của bà Biên tức tốc về quê yêu cầu gia đình xin cưới, nhưng sau đó đành lỡ dở vì không "môn đăng, hộ đối".
Tôn Nữ Thị Biên ra khỏi cung, cắn răng làm mẹ một mình trong tủi nhục. Bà Biên sinh con gái và đặt tên là Trần Thị Vui, hy vọng đời con mình sẽ không còn phải chịu đắng cay, tủi nhục như mình. Bà Biên gửi con về quê cho gia đình (làng La Ỷ, huyện Phú Vang- tỉnh Thừa Thiên Huế) nuôi dưỡng rồi trở lại trông nom việc hương khói ở điện Phụng Tiên.
Quãng thời gian đẹp nhất của cô bé Vui bắt đầu từ năm 16 tuổi. Khi đó Vui được mẹ Biên xin cho vào làm cung nữ trong cung. Công việc hàng ngày của Vui là hầu hạ bà Từ Cung- mẹ vua Bảo Đại. Vui ở cùng phòng với mẹ Biên trong nội thành.
Vài tháng, cô được ra khỏi cung để về quê thăm ngoại. So với những cung nữ khác, Trần Thị Vui vào cung muộn nhưng nhờ có quen biết nên không phải làm những việc nặng nhọc. Hằng ngày cô chỉ phải làm một số công việc đơn giản như quạt hầu, đấm bóp cho bà Từ Cung. Bà Vui kể: "Nhiều lần tôi được gặp vua Bảo Đại và Hoàng hậu Nam Phương.
Có thể đó là ông vua phong kiến nhưng người ngoài không thể biết được phong cách của họ hiện đại chẳng khác gì thời nay". Theo lời bà Vui, hàng ngày, vua từ điện Kiến Trung trong Tử cấm thành, qua cung Diên Thọ để thỉnh an mẹ- tức bà Từ Cung. Lần nào vua đi cũng có Hoàng hậu Nam Phương đi theo. Thường là vua đi trước. Đến cửa chính cung Diên Thọ, ông luôn dừng bước chờ Hoàng hậu tiến ngang mình rồi ôm hôn vợ, sau đó xoay một vòng rồi hai người mới dắt tay nhau vào thăm mẹ.
 Lăng Khải Định (Huế). |
Trong kí ức của bà Vui, Bảo Đại là ông vua rất thích ăn vặt. Cũng chính vì sở thích của Ngài nên bếp thượng thiện luôn chuẩn bị sẵn những một món ăn phục vụ cho nhu cầu tức thời của nhà vua, thí dụ như các món bánh đặc trưng của Huế.
Với Hoàng Thái Hậu (Từ Cung), bà Vui cho biết, đấy là người phụ nữ nhân từ. Ai được hầu hạ bà là vinh hạnh lớn. Mặc dù mới nhập cung nhưng do là chỗ quen biết, lại nhẹ nhàng nên bà Vui được Hoàng Thái Hậu yêu quý. Theo trí nhớ của bà Vui, bà Từ Cung là người theo Phật giáo nên thi thoảng có ăn chay và thích món ăn truyền thống Huế như thích ăn mắm, cá kho, rau luộc...
Tuy nhiên, việc ăn uống của vua chúa kiểu cách hơn nghìn lần người thường. Thức ăn của Hoàng Thái Hậu do nữ quan nấu và phải có người nếm để thử độc trước khi mang lên. Mỗi đĩa thức ăn phải ba tầng, mỗi mâm thức ăn cho bà Từ Cung đầy như mâm chầu nhưng bà chỉ đụng đũa một tí rồi phẩy tay cho bê xuống.
Ngoài việc giúp Hoàng Thái Hậu ăn cơm, vấn tóc, trải chăn, dâng khăn, dâng nước, bê tráp trầu, ống nhổ, một số cung nữ quạt hầu hoặc ca Nam ai Nam bằng (một loại hình dân ca Huế) cho bà Từ Cung ngủ. Bà Vui cười bảo, nhiều hôm trời nắng, Hoàng Thái Hậu không nằm giường sơn son thiếp vàng mà trải nệm ra nền xi măng trên lầu để ngủ một cách giản dị.
Trong nội cung, các cung nữ không được cười đùa tự do. Mặc dù ở nội cung nhưng Hoàng Thái Hậu bước ra khỏi cửa là có xe rước. Hoàng hậu và Bảo Đại đi xe xanh. Bà Từ Cung đi xe đỏ.
 Các cung nữ thời xưa, bạn của bà Trần Thị Vui. Ảnh: TL |
Tháng ngày quên lãng
Ngày tháng thấm thoắt thoi đưa, mới ngày nào vào cung mà bây giờ Trần Thị Vui đã thành cô gái 22 tuổi. Thấy tuổi đã nhiều cung nữ Vui xin được xuất cung về quê lấy chồng. Chồng cô chỉ là một nông dân bình thường, hai người đã gặp nhau trong những lần cô từ cung điện về thăm nhà.
Ba năm sau, đôi vợ chồng trẻ Vui- Thái sinh được mụn con gái đầu lòng, nhưng được một tháng tuổi đứa bé đột ngột lên mắc chứng đau bụng rồi qua đời. Khi không thể sinh nở được nữa, năm năm sau, bà Vui cắn răng nhờ người mai mối, cưới vợ hai cho chồng.
 Người cung nữ cuối cùng Trần Thị Vui. |
Vợ hai của ông Thái sinh cho ông một lèo năm đứa con. Bà Vui nghĩ, mình phận gái không con nên tủi nhục đến đâu cũng nhẫn nhịn cho qua. Cứ thế, ông Thái cùng hai bà vợ và các con quây quần êm ấm. Cũng từ đó, bà chấp nhận ăn chay, niệm Phật, tu tại gia. Năm 1988, ông Thái mất, để lại căn nhà gỗ hai gian cho hai bà vợ và các con. Sinh thời ông Thái làm nghề đóng giày, đến giờ con cháu của ông bà cũng vẫn làm nghề này.
Người Huế có cách gọi tên vợ theo chồng nên cái tên Trần Thị Vui của bà hầu như cả xóm nghèo ấy đều quên lãng. Người ta thường gọi bà là bà Thái và không phải ai cũng biết đã có thời bà làm cung nữ. "Năm ngoái có một nhóm khách Nhật ghé thăm. Họ hỏi về triều đình nhà Nguyễn, về vua Bảo Đại, sở thích của nhà vua và công việc của cung nữ thực sự như thế nào. Nhưng năm nay, chẳng còn ai ghé thăm nữa!", bà Vui rầu rầu nói.
Tôi nhìn bà lão 84 tuổi, cố tìm và cố hình dung những dấu vết mỹ miều của người cung nữ năm nào. Quả thật, dù thời gian khắc nghiệt nhưng trên gương mặt già nua kia vẫn còn những nét thanh tú của một thời xuân sắc. Giờ đây, mỗi tháng bà Vui ăn chay 20 ngày và theo lệ, cứ 4 giờ sáng và 4 giờ chiều, bà lại dậy tụng kinh tròn một tiếng đồng hồ.
Chia tay người cung nữ cuối cùng của triều Nguyễn, tôi thấy day dứt trước hình ảnh một người phụ nữ bệnh tật, cô quạnh. Có lẽ nhà nghiên cứu văn hóa Huế, ông Nguyễn Đắc Xuân đã nói đúng, trước đây, cung nữ khi xuất cung lại càng bị xem thường hơn. Cung nữ Trần Thị Vui đang dần bị quên lãng.
Tôi chợt nhớ đến câu thơ trong Cung oán ngâm khúc: "Trăm năm còn có gì đâu/ Chẳng qua một nấm cỏ khâu xanh rì". Đúng là đời người, lầu cao, gác tía, cung vàng, điện ngọc rồi cuối cùng lại trở về hư vô...
Mỹ Hà
Bình luận (0)
Ý kiến của bạn
Nữ diễn viên là mẹ đơn thân ở tuổi 33: Kinh doanh 3 công ty, nhà 100m2 quận 7 và 4 phim trăm tỷ
Giải trí - 3 giờ trướcGĐXH - Ở tuổi 33, Diệp Bảo Ngọc là mẹ đơn thân nhưng sự nghiệp kinh doanh và nghệ thuật lại khiến nhiều người ngưỡng mộ.
MC Mai Ngọc 36 tuổi khoe con trai 1 tuổi và phát ngôn gây bão mạng xã hội
Giải trí - 6 giờ trướcGĐXH - MC Mai Ngọc chia sẻ khoảnh khắc bên con trai 1 tuổi, cùng câu nói hài hước về "29 năm nữa" khiến người hâm mộ thích thú.
Về quê 'làm màu', Hoa hậu Vi Minh bị bố đẻ bóc mẽ
Xem - nghe - đọc - 6 giờ trướcGĐXH - Trở về quê hương để xây dựng hình ảnh, Hoa hậu Vi Minh sớm vướng phải rào cản bởi bố của cô đã công khai không ủng hộ.
Gia đình tá hỏa trước tin đồn Mai và Trung 'qua đêm' với nhau
Xem - nghe - đọc - 7 giờ trướcGĐXH - Tin đồn Mai và Trung “qua đêm” với nhau khiến hai gia đình bất an, ông Phúc cũng nghiêm khắc nhắc nhở con gái cần dứt điểm với Trung.
Thái Hòa khiến khán giả nín thở trước những cảnh quay kịch tính trong 'Anh Hùng'
Giải trí - 9 giờ trướcGĐXH - Vai diễn của Thái Hòa trong phim Anh Hùng khiến khán giả nín thở, vỡ òa khi trải qua thử thách quá áp lực.
BTV VTV 'cháy kịch bản', gặp sự cố bếp núc khi một mình trông cặp song sinh
Giải trí - 9 giờ trướcGĐXH - Trong chương trình "Mẹ vắng nhà, ba là siêu nhân", BTV Mạnh Cường “cháy kịch bản” khi chơi cùng con, cháy cả nồi nấu ăn vì… quên chưa tắt bếp.
Tuổi hưu sống độc thân của nam NSND - người quyền lực nhất trong 'Táo quân'
Giải trí - 12 giờ trướcGĐXH - NSND Quốc Khánh ở tuổi trung niên, đã nghỉ hưu nhưng vẫn không chịu lập gia đình, hài lòng với cuôc sống độc thân bình yên.
Mãng xà tinh của 'Tây du ký': Sự nghiệp rực rỡ, sáng lập cả học viện điện ảnh
Thế giới showbiz - 16 giờ trướcMãng xà tinh - yêu quái từng khiến nhiều khán giả ám ảnh trong "Tây du ký" được thể hiện bởi một mỹ nhân, có sự nghiệp nghệ thuật đáng ngưỡng mộ.
Hồ Ngọc Hà khoe thần thái sang chảnh bên Hương Giang, Lan Khuê
Thế giới showbiz - 1 ngày trướcGĐXH - Hồ Ngọc Hà được khen sang chảnh và cách lựa chọn trang phục, phụ kiện trang sức vô cùng tinh tế, giúp cô khoe được thần thái nổi bật khi đọ sắc cùng Hương Giang, Lan Khuê.
Hoa hậu Kỳ Duyên tậu xe điện Porsche gần 5 tỷ đồng
Thế giới showbiz - 1 ngày trướcGĐXH - Hoa hậu Kỳ Duyên mạnh tay chi gần 5 tỷ đồng để sắm chiếc siêu xe màu hồng chạy điện của Porsche.
Thân thế Á hậu Việt sống ở Mỹ, 39 tuổi vẫn casting Victoria's Secret
Thế giới showbizGĐXH - Trương Tri Trúc Diễm xác nhận tham gia casting Victoria's Secret và đang tích cực rèn luyện thể lực để chinh phục cơ hội mới. Sự trở lại của người đẹp đã thu hút được nhiều sự chú ý.
