Bí quyết chăm con khỏe mạnh, thông minh trong giai đoạn vàng

Giai đoạn trẻ phát triển tầm vóc và trí tuệ nhanh nhất cuộc đời

Trong 3 năm đầu sau sinh, cân nặng của trẻ thường tăng gấp đôi sau mỗi 6 tháng, gấp ba sau ngày sinh nhật đầu tiên. 1000 ngày đầu đời còn là giai đoạn trẻ tăng trưởng chiều cao nhanh chóng nhất.Trẻ có thể tăng 25cm trong năm đầu tiên, 10cm mỗi năm trong 2 năm tiếp theo. Theo nghiên cứu INCAP Oriente của Viện Dinh dưỡng Trung Mỹ và Panama (Mỹ) cho thấy, chiều cao lúc 3 tuổi quyết định tầm vóc sau này. Trẻ phát triển bình thường, cao 94,5 cm lúc 3 tuổi, khi trưởng thành sẽ có vóc dáng 1m71. Còn trẻ thấp còi chỉ đạt được chiều cao tối đa 1m58.

Não bộ của trẻ cũng phát triển vượt bậc trong giai đoạn 0-3 tuổi. Khi mới sinh ra, não trẻ chứa khoảng 100 tỷ nơron thần kinh, nặng bằng 25% trọng lượng não người trưởng thành. Đầy một tuổi, não nhanh chóng tăng gấp đôi trọng lượng so với lúc mới sinh, do các nơron phát triển cả về kích thước và khối lượng. Đến 3 tuổi, não trẻ hoàn thiện 80% cấu trúc chức năng so với người trưởng thành. Vì vậy, thời kỳ 0-3 tuổi được các chuyên gia gọi là “giai đoạn vàng” phát triển trí lực và thể lực của trẻ.

Đến 3 tuổi, não trẻ hoàn thiện 80% cấu trúc chức năng so với người trưởng thành.

Phương pháp nuôi dưỡng giúp trẻ phát triển tối ưu

Dinh dưỡng đóng vai trò là nền tảng quan trọng giúp trẻ phát triển toàn diện, khỏe mạnh và thông minh ngay từ những năm đầu đời. Đó là lý do cha mẹ cần bổ sung đầy đủ và cân đối những nhóm dinh dưỡng quan trọng là đạm, đường bột, béo, vi chất (bao gồm vitamin và khoáng chất) trong mỗi bữa ăn của trẻ.

Chất đạm: Giới chuyên gia gọi chất đạm (protein) là “chất sinh trưởng” đối với trẻ nhỏ 0-3 tuổi. Theo Viện Dinh dưỡng Quốc gia, trẻ 0-3 tuổi cần dung nạp 1,63g protein trên mỗi kg trọng lượng cơ thể, tức là gấp đôi nhu cầu của người trưởng thành (0,85g).

Chất béo: Chất béo có 4 lợi ích quan trọng mà cha mẹ nào cũng nên biết. Đó là cung cấp năng lượng ở dạng đậm đặc nhất (1g chất béo cung cấp 9kcal); cung cấp 3 nhóm acid béo gồm chất béo bão hòa (SFA), chất béo không bão hòa đơn (MUFA) và chất béo không bão hòa nhiều nối đôi (PUFA); hòa tan các vitamin A, D, E, K cần thiết cho cơ thể; đặc biệt đóng vai trò quyết định trong quá trình phát triển cũa não bộ. Chất béo vừa là thành phần chủ yếu cấu thành vật chất não cứng; vừa tham gia cấu tạo các tế bào não và là nền tảng sản sinh nguồn năng lượng lý tưởng cho não hoạt động ổn định Vì thế mỗi ngày, nếu người lớn chỉ cần 15% năng lượng từ chất béo, nhưng trẻ 0-3 tuổi cần đến 40%. Tuy nhiên, rất nhiều cha mẹ cho rằng chất béo khó tiêu, gây béo phì nên thường hạn chế cho trẻ dùng chất béo. Đây là một quan niệm sai lầm, có thể dẫn tới nguy cơ suy dinh dưỡng và kém thông minh ở trẻ nhỏ.

Đường bột: Cung cấp nguồn năng lượng chính (1g tinh bột cung cấp 4kcal); tham gia cấu tạo nên tế bào và các mô, phát triển hệ thần kinh.

Vi chất: Cơ thể trẻ cần trên 20 loại vitamin và hơn 20 loại khoáng chất. Canxi xây dựng bộ xương và răng; sắt tạo máu và vận chuyển oxy khắp cơ thể; kẽm tăng miễn dịch; iốt phòng bệnh bướu cổ và thiểu năng trí tuệ.

Bữa ăn lý tưởng cho trẻ từ 0-3 tuổi

Khi trẻ mới bắt đầu ăn dặm, cha mẹ nên cho bé ăn bột lỏng nhưng vẫn đầy đủ 4 nhóm chất trên. Với trẻ 1-2 tuổi, mỗi bữa cháo cần 25-30g tinh bột; 25-30g đạm (thịt, cá trứng, nõn tôm...); 20-25g rau củ; 5-10g chất béo

Tuy nhiên, cha mẹ thường có thói quen chú trọng bồi bổ đạm, song lại bỏ quên hoặc không biết cách bổ sung chất béo thế nào là hợp lý trong khẩu phần ăn hàng ngày cho con, lầm tưởng trong thịt, cá đã có đủ chất béo… Theo Phó Giáo sư Lê Bạch Mai - Nguyên Phó viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia, với tốc độ tăng trưởng của não bộ trẻ trong giai đoạn 0-3 tuổi, cha mẹ cần trang bị kiến thức về các loại acid béo, biết cách lựa chọn thực phẩm, bổ sung chất béo đúng cách, giúp con thông minh và phát triển thể chất toàn diện.

Chuyên gia cũng đặc biệt nhấn mạnh, cha mẹ nên ưu tiên các thực phẩm giàu acid béo hỗ trợ trí thông minh như Omega 3, 6, 9, DHA, EPA và các loại vitamin A, E.

Trong đó DHA là dưỡng chất quý giá không thể thiếu giúp trẻ phát triển trí thông minh. DHA chiếm 25% trọng lượng khô của não, tập trung chủ yếu ở phần não trán, nơi điều khiển chức năng kiểm soát, quản lý, ghi nhớ, tập trung chú ý... và kết nối, truyền dẫn thông tin. Theo khuyến cáo của FAO/WHO, trẻ cần được bổ sung 17mg/100 kcal DHA để phát triển não bộ.

Là dưỡng chất quan trọng, song cơ thể trẻ không tự tổng hợp được DHA mà cần dung nạp qua thực phẩm. DHA, EPA, omega 3 (tiền chất DHA) có nhiều nhất trong các loại cá nước lạnh như cá hồi, hạt ôliu...

Các chuyên gia dinh dưỡng khuyên rằng: cháo, bột kết hợp thịt, cá, hải sản trộn rau củ, bổ sung 1 muỗng dầu ăn đặc chế riêng cho trẻ là “bữa ăn” điển hình đầy đủ dinh dưỡng cho trẻ từ 0-3 tuổi

Theo các chuyên gia dinh dưỡng, ngoài việc bổ sung đơn lẻ từng loại acid béo từ thực phẩm, cha mẹ có thể bổ sung 2 muỗng dầu ăn dinh dưỡng (mỗi muỗng 5ml cho mỗi bữa ăn) trong khẩu phần ăn hằng ngày của con. Với trẻ lớn hơn, có thể cho dầu vào canh, trộn vào cơm, hoặc trộn trực tiếp vào salad rau củ…

PV