Bỏ rơi trẻ sơ sinh có phạm tội?

          Nguyễn Thị Hoa (Hà Nội)

Trả lời:

Bỏ rơi con cái dù bất cứ lý do gì là một hành động không chỉ vi phạm nghiêm trọng đạo đức truyền thống mà còn là hành vi vi phạm pháp luật, thậm chí trong một số tình huống cụ thể, người thực hiện hành vi có thể bị xử lý hình sự. Theo đó, tại các Điều 4, Điều 6 và Điều 7 (Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em năm 2004) quy định: “Trẻ em, không phân biệt gái, trai, con trong giá thú, con ngoài giá thú, con đẻ, con nuôi, con riêng, con chung... đều được bảo vệ, chăm sóc và giáo dục, được hưởng các quyền theo quy định của pháp luật; mọi hành vi vi phạm quyền của trẻ em, làm tổn hại đến sự phát triển bình thường của trẻ em đều bị nghiêm trị theo quy định của pháp luật”.

Về trách nhiệm Hình sự, Điều 94 (BLHS) quy định: “Người mẹ nào do ảnh hưởng nặng nề của tư tưởng lạc hậu hoặc trong hoàn cảnh khách quan đặc biệt mà giết con mới đẻ hoặc vứt bỏ đứa trẻ đó dẫn đến hậu quả đứa trẻ chết thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm”. Như vậy, trong trường hợp này, chủ thể của tội phạm phải là người mẹ vì ảnh hưởng nặng nề của tư tưởng lạc hậu hoặc trong hoàn cảnh túng quẫn hay khách quan đặc biệt mà vứt bỏ con do mình mới đẻ ra dẫn đến hậu quả đứa trẻ bị chết. Nếu trẻ chưa chết thì người bỏ rơi không bị xử lý hình sự mà chỉ bị xử phạt hành chính.

Pháp luật không quy định trẻ sơ sinh được bao nhiêu ngày được gọi là con mới đẻ. Tuy nhiên, thực tiễn xét xử tại Việt Nam cho thấy, trẻ bị bỏ rơi cho đến chết nếu dưới 7 ngày tuổi thì được coi là con mới đẻ; từ ngày thứ 8 trở đi, người thực hiện hành vi này sẽ bị truy cứu trách nhiệm tội danh khác với mức hình phạt cao hơn nhiều so với quy định tại Điều 94 (BLHS).

Ngoài chủ thể phạm tội là người mẹ, đối với những trường hợp khác mà bỏ rơi con mới đẻ đến chết thì sẽ không được coi là giết con mới đẻ. Theo đó, các chủ thể khác có thể coi là: Cha đẻ, cha đỡ đầu, mẹ đỡ đầu, cha nuôi, mẹ nuôi, người giám hộ của trẻ. Với những chủ thể trên, nếu thực hiện hành vi phạm tội này sẽ  không được áp dụng tội “giết con mới đẻ” mà bị xử lý theo một tội danh khác, tùy theo tính chất, mức độ phạm tội.

          Luật sư Nguyễn Phú Thắng (Đoàn Luật sư TP Hà Nội)