Bức mật điện và thời điểm quyết định tên gọi “Chiến dịch Hồ Chí Minh”

Bốn người lính của Quân đoàn 2 tại Dinh Độc Lập trưa 30/4/1975. Ảnh: TL

Toàn văn bức điện viết:

Gửi Anh Tám Thành1, anh Bảy Cường2, anh Tuấn3

“Ngày 14/4/1975 Bộ Chính trị đã họp nghe Quân ủy Trung ương báo cáo về tình hình mặt trận và các phương hướng, chủ trương mà các anh đã điện ra. Bộ Chính trị nhất trí với các phương hướng, chủ trương ấy. Mong các anh tranh thủ thời gian chuẩn bị thật tốt để giành thắng lợi thật to lớn. Bộ Chính trị đồng ý chiến dịch giải phóng Sài Gòn - Gia Định lấy tên là “Chiến dịch Hồ Chí Minh”

Chúc các anh khỏe”4 .

BA.

Như vậy tính từ thời khắc ngày 14/4/1975, với bức điện mật số 37/K của Bộ Chính trị gửi cho các tướng lĩnh đang lãnh đạo Chiến dịch giải phóng Sài Gòn - Gia Định, thì chiến dịch đã chính thức được mang tên “Chiến dịch Hồ Chí Minh”.

Quyết định này đã được Trung ương Cục miền Nam cho phổ biến nhanh đến các mặt trận, các cánh quân đang áp sát Sài Gòn, nhằm đáp ứng nguyện vọng tha thiết của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta đối với vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc, đồng thời khẳng định ý chí quyết chiến quyết thắng của các cánh quân trong trận quyết chiến chiến lược cuối cùng để giải phóng thành phố lớn nhất miền Nam, mang tên nơi Người đã ra đi tìm đường cứu nước - Chiến dịch Hồ Chí Minh.

Hòa chung với khí thế các đoàn quân ta đang áp sát và chiến thắng khắp các mặt trận, ngày 14/4, Sư đoàn 3 (Quân khu 5) và Trung đoàn 25 (Mặt trận Tây Nguyên) tiến công đột phá tuyến phòng thủ Phan Rang của quân ngụy Sài Gòn, như vậy ở phía Bắc của Sài Gòn - Gia Định đã bị ta phong tỏa từ giữa tháng 4/1975.

Trên hướng Bắc nằm tuyến đường số I, Sư đoàn 3 tập kích các vị trí án ngữ ngoại vi thị xã, chiếm quận lỵ Du Long và các điểm cao 105, 300, Ba Râu, Suối Vàng, Suối Đá, cảng Ninh Chữ, chặn đường địch rút chạy ra biển.

Trên hướng đường 11, Trung đoàn 25 đánh bại các đợt phản kích của Lữ đoàn dù quân đội Sài Gòn, áp sát sân bay Thành Sơn, làm chủ toàn bộ dải phòng ngự vòng ngoài thị xã Phan Rang (nay là tỉnh Ninh Thuận). Trên hướng Nam đường số I, lực lượng vũ trang của Quân khu 6 cùng hợp tác chặt chẽ tiến công các vị trí của địch tại vùng ven, chia cắt Phan Rang với Bình Thuận.

Dinh Độc Lập ngày nay.

Như vậy, toàn bộ các hướng tiến công và bao vây đô thị Sài Gòn - Gia Định rộng lớn đã bị khép chặt từ 5 hướng. Vòng thép lửa này của Quân giải phóng miền Nam, đã làm cho Mỹ - ngụy Sài Gòn không còn có thể có lối thoát (trừ hướng đi đường hàng không, ta chưa khống chế sân bay Tân Sơn Nhất).

Cùng với thời điểm này, sáng ngày 14/4 tại Sài Gòn, Thủ tướng ngụy quyền Sài Gòn Nguyễn Bá Cẩn (vừa mới thay) lập nội các mới. Tổng thống ngụy quyền Sài Gòn Nguyễn Văn Thiệu lúc đó, từng tuyên bố: “Đây là chính phủ chiến đấu, thương lượng nhưng không đầu hàng”.

Tuy nhiên, trưa ngày 30/4/1975 Tổng thống ngụy quyền Dương Văn Minh (người thay Tổng thống Trần Văn Hương) đã phải tuyên bố đầu hàng vô điều kiện quân giải phóng. Như vậy tại Dinh Độc Lập, nơi chứng kiến từ sự kiện năm 1861 người Pháp chiếm thành Sài Gòn, và nay cũng một sáng mùa Xuân 1975 - hơn 115 năm sau, đế quốc Mỹ và ngụy quyền Sài Gòn đã chấp nhận đầu hàng, để cho Nhân dân miền Nam sống trong hòa bình, tự do.

Vào lúc 11h30 sáng 30/4, hai chiếc xe tăng đầu tiên của Quân giải phóng (thuộc Quân đoàn 2) đã hất tung cánh cổng chính và cổng phụ (phía đường Nguyễn Du ngày nay) của Dinh Độc Lập, kết thúc cuộc chiến đấu ngoan cường, anh dũng, bất khuất và hy sinh của dân tộc Việt Nam để giải phóng thành phố Sài Gòn - Gia Định, giải phóng hoàn toàn miền Nam thân yêu.

Th.S Phạm Bá Nhiễu