Buôn lậu trên vùng biển Móng Cái: Khoảng lặng đáng ngờ?

Vụ việc một lần nữa cảnh báo tình trạng buôn lậu đang căng thẳng với những mặt hàng có nguồn gốc từ hoạt động tạm nhập tái xuất (TNTX) trên địa bàn.

Ghi nhận của phóng viên cho thấy, hoạt động buôn lậu trên vùng biển giáp ranh nước bạn ở Quảng Ninh đang diễn ra âm thầm nhưng không kém phần "quyết liệt".

“Sóng ngầm” trên biển lặng

Một trong những vấn đề hiện nay được chính quyền tại tỉnh Quảng Ninh hết sức quan tâm đó là làm thế nào để kiểm soát chặt chẽ hàng TNTX thẩm thấu vào thị trường Việt Nam.

Do lợi thế về đường biên trên biển, Móng Cái được các doanh nghiệp kinh doanh TNTX lựa chọn là đường đi gần nhất để tái xuất hàng sang Trung Quốc. Nhưng cũng lợi dụng vào chính sách này, lợi dụng sự sơ hở của cơ quan hữu trách chống buôn lậu mà hàng TNTX thẩm thấu ra thị trường nội địa. Các vụ việc đã bị phát hiện trong thời gian qua cho thấy, phần lớn các mặt hàng buôn lậu theo diện TNTX đều có chung một hành vi và thường diễn ra trên biển.

Theo quy định của pháp luật, hàng TNTX phải được chuyển sang một nước tiếp theo. Tuy nhiên, theo tìm hiểu của phóng viên, để thực hiện được hành vi buôn lậu, nhiều chủ hàng khi đến vùng biển giáp ranh giữa Việt Nam và Trung Quốc đã tìm cách chuyển hàng sang các xuồng cao tốc và lợi dụng đêm tối, địa hình phức tạp để vận chuyển về nội địa tiêu thụ.

Vì hoạt động buôn lậu theo kiểu này thường diễn ra trên biển nên Cửa khẩu Cảng Vạn Gia luôn là “điểm nóng” được các đối tượng buôn lậu tìm cách vượt qua. Từ Cảng Vạn Gia ra đến vùng biển quốc tế có hải trình ngắn,  vậy nên hàng hóa, trong đó có cả hàng lậu nếu lọt qua được cửa khẩu này coi như đã thoát hiểm một cách ngoạn mục.

Người dân tại Móng Cái cho rằng vì có vị trí quan trọng như vậy, nên nếu lực lượng hữu trách làm nhiệm vụ chống buôn lậu nếu có hành vi lơ là trong kiểm soát, hoặc thậm chí là bắt tay, thông đồng với đối tượng buôn lậu sẽ tạo ra những hệ lụy rất lớn. Ngoài tạo điều kiện cho buôn lậu, tăng lũy kế số vụ thì còn là thiệt hại rất lớn cho ngân sách Nhà nước.

Thoạt nhìn, cảng biển Vạn Gia khá "nên thơ", êm đềm, nhưng thực tế “sóng ngầm” buôn lậu, các mưu toan hòng che mắt, vượt qua lực lượng chức năng ở đây vẫn âm thầm diễn ra khi màn đêm buông xuống.

“Sóng ngầm” này được minh chứng khi rạng sáng ngày 9/5, Tổ công tác phòng Trinh sát Bộ Tư lệnh Cảnh sát biển kiểm tra tàu biển số hiệu QN 6688, do ông Bùi Đức Khanh (quê huyện Quảng Yên, Quảng Ninh) là đại diện tàu và phát hiện tới trên 82.000 bao thuốc lá 555 lậu giấu trong 165 thùng các tông, không hóa đơn, chứng từ cùng với 9 người trên tàu không có giấy tờ tùy thân.

Nguồn gốc số thuốc lá lậu trên được khai báo là nhận chở thuê từ một xuồng cao tốc không rõ số hiệu vào đất liền để tiêu thụ.

Trước vụ việc này, ngày 24/11/2014, Cục điều tra Chống buôn lậu Tổng cục Hải Quan phối hợp với Đội cảnh sát kinh tế Công an TP. Hạ Long cũng thu giữ 100.000 bao thuốc lá hiệu 555 TNTX sang Trung Quốc nhưng đến cảng Vạn Gia cũng lại quay đầu lại.

Trước đó nữa là rạng sáng ngày 18/1/22014, tại ven cảng Thành Đạt, phường Ninh Dương, TP. Móng Cái, Phòng cảnh sát Kinh tế Công an tỉnh Quảng Ninh cũng đã phát hiện và bắt giữ xe ô tô 12 chỗ chở hơn 4000 bao thuốc lá lậu. Đây cũng là hàng hóa thuộc diện TNTX trên địa bàn.

Sau vụ việc này, lực lượng Hải quan Quảng Ninh đã thắt chặt hơn về quản lý hàng hóa qua cửa khẩu. Tuy nhiên, sau những ồn ào, những vụ buôn lậu bị phá trên biển, những ngày này xuống với Vạn Gia chúng đã nghe những câu chuyện ngoài lề, khá “nóng” của người dân.

Theo người dân phản ánh thì tình trạng buôn lậu tại đây so với thời gian trước đã giảm, nhưng thực tế nó chưa chấm dứt mà vẫn ngấm ngầm hoạt động. “Trên vùng biển này đang tồn tại những đối tượng buôn lậu dùng thuyền công suất lớn để vượt biển ra khơi lấy hàng “quay đầu” lại đất liền”- một người dân ở phường Trà Cổ, Móng Cái cho biết.

Xuồng ba số và bản báo cáo “biết nói”

Ám chỉ những phương tiện hỗ trợ cho buôn lậu này, người dân dùng từ “tàu bay trên biển”, hay xuồng ba số. Đây là những phương tiện được gia cố, đóng và thiết kế với công suất lớn để cánh buôn lậu dùng chuyên chở hàng lậu, kể cả hàng TNTX thẩm lậu, nhiều nhất là thuốc lá vào đất liền để tiêu thụ. Vì công suất lớn nên khi chạy, có cảm giác như chúng… bay trên mặt biển. Mỗi “tàu bay”này có thể vận chuyển từ  300 đến 600 thùng thuốc lá nhãn hiệu 555 lậu, trị giá khoảng 3-6 tỷ đồng.

Được biết để có những “chiến thuyền” có thể “bay” trên mặt biển này, các đối tượng buôn lậu thường tìm đến cơ sở trên địa bàn hay tìm về Thành phố Móng Cái để đặt đóng. Khi “ăn hàng” những xuồng ba số này sẽ nhằm đất liền xé sóng lao vào. Với phương tiện được trang bị hiện đại của các lực lượng chức năng hiện nay, khó có tàu nào đạt công suất để truy đuổi được những nó.

Về tình trạng buôn lậu trên biển này, trong một báo cáo mới đây của Cục Hải Quan tỉnh Quảng Ninh cũng đã cảnh báo: “Gần đây xuất hiện trở lại thủ đoạn các đối tượng buôn lậu dùng xuồng cao tốc công suất lớn vận chuyển thuốc lá, rượu ngoại nhập lậu từ Trung Quốc về sâu trong nội địa”.

Ngày 19/5, làm việc với phóng viên báo chí, Chi cục Hải quan Cảng Vạn Gia cho biết là báo cáo về công tác này trong năm 2014 chỉ có 4 vụ với số tiền trên 1,7 tỷ đồng và không có sự xuất hiện của hai mặt hàng hay xẩy ra tình trạng buôn lậu là rượu và thuốc lá được phát hiện.

Sang năm 2015, tính đến hết tháng 3 thì công tác này còn "khiêm tốn" đến mức khó tin là đã không phát hiện được vụ nào.

Trao đổi về vấn đề buôn lậu và hàng TNTX với phóng viên báo chí, ông Nguyễn Bá Phiệt- Chi cục phó Chi cục Hải quan Cửa khẩu Cảng Vạn Gia cho biết: Hiện nay hàng TNTX qua khu vực này chỉ có 4 loại hàng chủ yếu là đông lạnh thủy sản, hàng xỉ than, Clanhke và ô tô.

Hiện tại, Cửa khẩu Cảng Vạn Gia chỉ là nơi lưu trú trong thời gian ngắn để các phương tiện làm thủ tục và vận chuyển hàng đi. Cửa khẩu chưa có cầu cảng và cũng chưa có kho ngoại quan.

Theo những số liệu báo cáo và chia sẻ của ông Phiệt đã thấy có những tín hiệu tích cực. Tuy nhiên, dư luận vẫn cho rằng chưa phản ánh đúng thực tế. Rất nhiều vụ việc liên quan đến hàng TNTX bị phanh phui xử lý thời gian qua trên địa bàn cho thấy, hoạt động này vẫn đang diễn ra rất phức tạp, tinh vi, tiềm ẩn nhiều nguy cơ vi phạm.

Vấn đề đặt ra là trách nhiệm của các lực lượng hữu trách làm công tác phòng, chống buôn lậu tại khu vực cảng biển Vạn Gia sẽ được xem xét như thế nào nếu để hàng lậu thẩm thấu vào nội địa. Cá nhân, tổ chức nào phải chịu trách nhiệm trước người dân về việc để hàng lậu thẩm thấu vào nội địa? Đó là những vấn đề cần được tỉnh Quảng Ninh lưu tâm, kiên quyết xử lý nếu phát hiện ra sai phạm.

Hà Châu/Báo Gia đình & Xã hội