Bút tích cuối của anh hùng Vũ Xuân Thiều

> Cuốn sách hạ gục “ngáo ộp” B.52/ Vạch nhiễu B.52 bằng radar hỏng/ Sự im lặng đáng sợ trước “cơn bão”/ Nhật ký Tiểu đoàn 57

Đại tá Vũ Xuân Thăng kể về người em trai phi công anh hùng Vũ Xuân Thiều.

“Hãy quên những chiếc F4”

Đại tá Vũ Xuân Thăng, người anh trai lớn trong gia đình 10 anh em của phi công Vũ Xuân Thiều (con thứ 7), 40 năm nay vẫn âm thầm gìn giữ cẩn thận những kỷ vật của em mình. Căn nhà 21 phố Đặng Dung - Hà Nội, nơi anh em Đại tá Thăng khôn lớn, có riêng một căn phòng trang trọng để thờ và lưu giữ những kỷ vật. Ông Thăng kể cho chúng tôi nhiều kỷ niệm về người em đã hy sinh, có những ký ức về Vũ Xuân Thiều đến giờ ông mới tâm sự.

Đại tá Vũ Xuân Thăng kể: “Rất ít thời gian tôi được sống với em trai, vì khi Thiều lớn thì tôi đã vào quân ngũ. Thuở nhỏ, Thiều đã thích máy bay, thích làm phi công. Em tôi không chơi khăng, chơi đáo như những đứa trẻ khác. Trong trí nhớ của tôi, Thiều chỉ chơi đá bóng và mô hình máy bay mà thôi. Khi học năm thứ 3, Khoa Vô tuyến điện, ĐH Bách Khoa tôi nhận được tin Thiều trúng tuyển khóa học phi công ở Liên Xô. Sau này, đứa em tôi là Vũ Thị Kim Bình kể rằng, Thiều phải đợi đến đợt tuyển lần thứ hai mới đỗ. Lần thứ nhất Thiều trượt vì bị nôn trong bài tập quay tròn. Từ đó, hễ đi học về là Thiều lại lên gác tập quay tròn. Thiều kể lại với Bình là lần thi thứ hai cũng bị nôn nhưng ban giám khảo không biết. Nhờ vậy mà em tôi đậu”.

Trong ký ức của Đại tá Thăng, em trai mình có ngoại hình cao ráo, mảnh khảnh, sức khỏe cũng không thuộc loại tốt. Ông kể: “Thiều đi học từ tháng 6/1965 đến năm 1968 về nước. Trong khóa học, Thiều đạt loại khá. Tôi còn được biết, trong một lần bay biểu diễn máy bay của Thiều đã bị tai nạn, rất may em tôi thoát được”.

Những năm sau khi về nước, Vũ Xuân Thiều rất ít khi được về nhà. Mãi cuối những năm 1971, Đại tá Thăng mới biết em mình thuộc phi đội bay đêm Trung đoàn 921 sau này chuyển sang Trung đoàn 927 đã vào Khu 4 để quan sát thăm dò và đối đầu với B.52. Tình hình chiến sự ngày càng nóng, mà thông tin về Thiều lại rất hạn chế. Sau một thời gian “im hơi lặng tiếng”, ngày 22/5/1972, gia đình nhận được một lá thư của Thiều. Đại tá Thăng mở lá thư cũ đọc lại: “Mỹ hủy diệt các thành phố của ta, những chiếc B.52 sẽ được dùng vào đêm nhiều hơn. Và đó sẽ là thời cơ của chúng con. Cấp trên báo với chúng con rằng đừng nghĩ đến những chiếc F4 mà hãy nghĩ đến những chiếc B.52”. Lúc đó cả nhà mới biết Thiều trong phi đội bay đêm trong Chiến dịch 12 ngày đêm “Điện Biên Phủ trên không”.

Bút tích cuối cùng

Đại tá Vũ Xuân Thăng kể rằng, đêm 28/12/1972, mẹ ông không tài nào ngủ được, ruột gan cồn cào. “Mẹ tôi đứng ngồi không yên. Nhìn lên bầu trời thấy chớp lòa, tiếng bom rền, tiếng đạn réo. Cảnh tượng như những ngày trước đó, nhưng lần này bà linh cảm có chuyện chẳng lành”.

Linh cảm của người mẹ ấy quả không sai. 21 giờ 41 phút, Sở chỉ huy lệnh cho Vũ Xuân Thiều cất cánh. Chiếc MIG 21 gầm lên, chạy đà rồi nhanh chóng vút lên không trung từ sân bay dã chiến Cẩm Thủy, Thanh Hóa. Phi công Vũ Xuân Thiều được Sở chỉ huy dẫn bay về phía biên giới Việt - Lào, sau đó giữ đường bay gần song song với đường bay của B.52 đang từ hướng Thanh Hóa bay ra vùng Tây Bắc. Lúc 21h56', Vũ Xuân Thiều được dẫn bay qua biên giới Việt - Lào, hướng về vùng trời Yên Châu. Một phút sau, phát hiện được mục tiêu nhưng anh đã ở quá gần. Không thể bay vượt qua rồi mới vòng lại công kích, bởi như vậy đối phương sẽ phát hiện ra và kịp thời đối phó. Mặc dù ở cự ly gần, chàng phi công trẻ vẫn xin công kích. Quả tên lửa thứ nhất rồi quả thứ hai phóng đi về hướng chiếc B.52. Chiếc máy bay B.52 bị thương lạng đi nhưng vẫn cố lao về phía mục tiêu thực hiện ý đồ trút bom xuống Hà Nội. Không một giây chần chừ, Vũ Xuân Thiều liền tăng tốc lao thẳng chiếc MIG 21 vào chiếc B.52 còn đầy bom chưa kịp trút xuống. Một tiếng nổ long trời lở đất, hai quầng lửa bùng lên sáng rực bầu trời rồi rơi xuống biên giới Việt-Lào.

Sáng ngày 29/12/1972, ở đơn vị, ông Thăng nhận được một thông báo vắn tắt: “Đêm qua, một phi công của ta đã hy sinh”! “Trong chiến dịch, đó là thông báo bình thường. Không rõ phi công ở đơn vị nào? Bay ngày hay đêm? Khó lòng phán đoán. Hai ngày sau, theo một thông tin không chính thức báo cho tôi, Thiều đã hy sinh. Tôi cùng với một số người bạn đến hầm ngủ của Trung đoàn 927 ở sau sân bay Nội Bài bây giờ, đơn vị của Thiều để xác nhận thông tin. Thật bàng hoàng khi đồng đội Thiều thông báo đó là sự thật. Trở về, tôi thông báo tin buồn với bố tôi. Ông vô cùng đau đớn nhưng rồi động viên lại chúng tôi, chiến tranh hy sinh là chuyện thường. Ông rất tự hào về tinh thần cảm tử của Thiều”, Đại tá Thăng nhớ lại.

Sau này, khi đồng đội gửi về cho gia đình chiếc valy của Thiều. Trong rất nhiều di vật, có một bức thư viết dở dang. Ông Thăng mở lá thư cũ đọc cho chúng tôi nghe: “…Trải qua hai đêm nặng nề, cái nặng nề của Hà Nội phải hứng chịu lửa bom hết đợt này đến đợt khác. Rồi sẽ còn chồng chất những tội ác nào nữa? Đó là điều ai cũng lo lắng. Con nghĩ lúc này không phải là lúc lo lắng cho ngôi nhà thân yêu của mình cùng với…”. “Viết đến đây không thấy Thiều viết tiếp. Cùng với việc lá thư chưa kịp gửi, tôi hiểu đây là lá thư dở dang, là bút tích của Thiều trước lúc hy sinh”, Đại tá Thăng ngậm ngùi.