Các công tác cải tiến khám, chữa bệnh: Những bất cập cần gỡ nút thắt trong phân tuyến bệnh viện

Nhiều bất cập, nghịch lý

PGS.TS Lương Ngọc Khuê, Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh (Bộ Y tế) cho biết, cả nước hiện có 1.451 cơ sở y tế. Từ trước đến nay, quy định phân tuyến được phân chia theo đơn vị quản lý hành chính gồm: Tuyến Trung ương, tuyến tỉnh, tuyến huyện, tuyến xã. Phân cấp theo năng lực chuyên môn (phân tuyến kỹ thuật) và phân cấp theo khả năng cung ứng dịch vụ y tế (phân hạng bệnh viện: Hạng Đặc biệt (như Bệnh viện Bạch Mai, Việt Đức, Chợ Rẫy ...). Hạng 1, 2, 3, 4 và không phân hạng.

Tuy nhiên, đại diện Cục Quản lý Khám chữa bệnh cho rằng việc phân hạng, phân tuyến như hiện nay tồn tại nhiều bất cập, nghịch lý. Theo ông Nguyễn Trọng Khoa - Phó Cục trưởng Cục Quản lý khám chữa bệnh, sự bất cập này thể hiện ở chỗ nhiều bệnh viện tuyến huyện có năng lực, kỹ thuật cao, thực hiện nhiều kỹ thuật vượt tuyến nhưng không được xếp ở mức cao hơn và ngược lại.

Thông tin thêm, ông Nguyễn Trọng Khoa thẳng thắn: Việc phân cấp, phân hạng bệnh viện hiện nay bộc lộ những bất cập như chưa đánh giá sát với năng lực của các bệnh viện; thiếu sự kết nối hoặc kết nối lỏng lẻo giữa các tuyến kỹ thuật (do tự chủ tài chính) trong hệ thống chuyển tuyến khám, chữa bệnh. Quy định cho phép thông tuyến khám, chữa bệnh ở tuyến huyện làm giảm số lượng người bệnh đến khám và điều trị tại trạm y tế xã. Bệnh viện tuyến huyện có năng lực kỹ thuật cao, thực hiện nhiều kỹ thuật vượt tuyến nhưng không được xếp mức cao hơn. “Bệnh viện tuyến tỉnh (đặc biệt các viện chuyên khoa) năng lực kỹ thuật thấp hơn (có thể viện tuyến huyện), nhưng vẫn là nơi viện tuyến huyện phải chuyển người bệnh lên theo quy định tại Thông tư 40/2015/TT-BYT quy định đăng ký khám, chữa bệnh BHYT ban đầu và chuyển tuyến khám BHYT”, ông Nguyễn Trọng Khoa nói.

Theo ông Nguyễn Trọng Khoa, việc phân hạng theo một nội dung tiêu chí đánh giá và xếp mức chung cho tất cả các tuyến kỹ thuật bệnh viện là không phù hợp, vì mỗi tuyến bệnh viện có chức năng và phân tuyến kỹ thuật khác nhau. Do đó, việc phân hạng bệnh viện để làm căn cứ xác định mức giá khám bệnh, ngày giường điều trị cũng không hợp lý, thiếu sự công bằng với các bệnh viện tuyến cao hơn, thực hiện những kỹ thuật cao hơn nhưng ở hạng thấp hơn.

BS Trịnh Hữu Thọ, Sở Y tế tỉnh An Giang cho rằng: Phân hạng bệnh viện như hiện nay chủ yếu dựa vào các tiêu chí về cơ sở vật chất và trình độ chuyên môn, không thể hiện về chất lượng hoạt động của bệnh viện, không phù hợp với hướng dẫn xếp loại bệnh viện theo Bộ tiêu chí quản lý chất lượng bệnh viện.

Chia sẻ về những khó khăn khi thực hiện phân tuyến như hiện nay, đặc biệt bất cập trong việc đăng ký khám, chữa bệnh ban đầu, đại diện Bệnh viện đa khoa (BVĐK) huyện Nga Sơn (Thanh Hoá) cho hay, đây là bệnh viện hạng II, tuyến huyện. Bệnh viện đăng ký gần 7.000 kỹ thuật y tế, có nhiều kỹ thuật vượt tuyến. Nga Sơn hiện nay có 1 bệnh viện huyện, 2 phòng khám tư nhân, 1 trung tâm y tế huyện. Tuy nhiên, hiện nay BVĐK Nga Sơn được đăng ký khám, chữa bệnh ban đầu như là tuyến huyện (tuyến 3), tương tự với 2 phòng khám tư nhân .“Trong trường hợp, theo các tiêu chí của Thông tư 43/2013/TT-BYT thì bệnh viện hạng II thuộc Sở Y tế phải thuộc tuyến 2, đồng nghĩa với việc BVĐK Nga Sơn chỉ có thể có bệnh nhân khi các cơ sở khám bệnh tuyến 3 (là các phòng khám tư nhân) chuyển đến. Các phòng khám tư nhân, cùng tuyến với Bệnh viện, nhưng năng lực và nhân lực chưa có khả năng điều trị nội trú, lại có quyền chuyển bệnh nhân lên tuyến tỉnh điều trị, bỏ qua bệnh viện huyện. Đây là điều bất hợp lý, là nguyên nhân góp phần tăng chi phí khám chữa bệnh BHYT”, đại diện BVĐK Nga Sơn nói.

Ngoài ra, BVĐK Nga Sơn cũng cho rằng phân tuyến góp phần làm cho các bệnh viện tuyến dưới thiệt thòi hơn khi triển khai các kỹ thuật mới. Bởi như hiện nay, cũng một case mổ nội soi tiết niệu, vật tư – thiết bị - con người như nhau, kết quả điều trị như nhau, nhưng các bệnh viện hạng dưới sẽ được thanh toán ít hơn các bệnh viện hạng trên, dù phải rất vất vả mới có thể triển khai những kỹ thuật này.

Phân tuyến lại có gỡ được nút thắt cho các bệnh viện?

Đại diện Cục Quản lý Khám chữa bệnh cho rằng, đã đến lúc việc phân tuyến khám, chữa bệnh phải là cơ sở để chuyển giao kỹ thuật chuyên môn, xác định về chuyển tuyến. Trong mỗi tuyến, dựa vào năng lực kỹ thuật và chất lượng dịch vụ khám, chữa bệnh sẽ xếp các bệnh viện trong mỗi tuyến thành 2-3 mức khác nhau. Mức chất lượng sẽ là căn cứ để tính viện phí của bệnh viện.

Việc phân tuyến được Cục Quản lý Khám chữa bệnh đề xuất chia thành 3 cấp gồm theo chuyên môn kỹ thuật, không còn theo hành chính: Tuyến 1 là những cơ sở y tế khám, chữa bệnh ban đầu, điều trị ngoại trú; tuyến 2 là những cơ sở y tế điều trị đa khoa được chia làm 2 mức là: Đa khoa cơ bản và Đa khoa nâng cao - các mức này được xác định dựa trên số lượng chuyên khoa của bệnh viện; tuyến 3 là tuyến điều trị chuyên khoa, chuyên sâu được chia làm 3 mức gồm: Chuyên khoa, Chuyên khoa kỹ thuật cao và Chuyên khoa kỹ thuật sâu.

Với cách phân tuyến này, Bộ Y tế kỳ vọng việc phân tuyến, phân hạng, phân tuyến kỹ thuật như trên sẽ giải quyết những bất cập, đảm bảo tính công bằng, có thể áp dụng cho cả y tế công lập và tư nhân, nâng cao niềm tin của người dân, phù hợp mô hình hiện nay ở các nước tiên tiến.

Trao đổi với báo chí về việc phân tuyến mới có ý nghĩa ra sao với các bệnh viện hạng Đặc biệt, hạng 1 như hiện nay ra sao, ông Lương Ngọc Khuê cho hay: Cục Quản lý Khám chữa bệnh cho rằng việc này sẽ làm thay đổi hoạt động chung của các bệnh viện. Các viện sẽ nỗ lực từng bước để đảm bảo thực hiện các quy chế chuyên môn và nâng cao chất lượng, giúp người dân được tiếp cận chăm sóc sức khỏe đúng với mức độ bệnh tật.

Theo quy hoạch của Nghị quyết 20 của BCH Trung ương Đảng, Bộ Y tế sẽ không quản lý nhiều bệnh viện như hiện nay mà chỉ quản một số rất ít bệnh viện đầu ngành. “Bệnh viện cũng theo lộ trình tự chủ, dự kiến Chính phủ sẽ có Nghị quyết trước mắt thí điểm 4 bệnh viện đặc biệt lớn nhất Việt Nam là Việt Đức, Bạch Mai, K và Chợ Rẫy được tự chủ hoàn toàn như doanh nghiệp công ích, phát triển theo năng lực của mình, tự quyết định, huy động nguồn lực đầu tư của xã hội”, ông Lương Ngọc Khuê nói. Về cơ chế thanh toán BHYT sẽ được thực hiện ra sao khi chuyển sang hướng mới, theo ông Lương Ngọc Khuê nói, người dân vẫn được BHYT thanh toán bình thường.

Tại Hội thảo, đa số đại biểu cho rằng việc ra đời Thông tư phân tuyến chuyên môn kỹ thuật là cần thiết và ủng hộ với phương án do Bộ Y tế đề xuất. Thông tư cũng gỡ nút thắt cho các bệnh viện tự chủ tài chính trong việc thanh toán với BHYT. Tuy nhiên, theo các đại biểu, ngoài việc thống nhất các khái niệm, xếp các mức tại tuyến 3 thì tuyến 3 cần giải thích rõ và đưa ra những tiêu chí đối với chuyên khoa, chuyên khoa kỹ thuật cao và chuyên khoa kỹ thuật sâu.

Võ Thu