Cách làm mới, đánh bóng các loại đồ đồng trên bàn thờ

Dịch vụ đánh bóng lư đồng ngày Tết được nhiều gia đình chọn. Ảnh: H.M

Thuê dịch vụ với giá từ 100 - 400.000 đồng

Trong mỗi gia đình Việt, bàn thờ tổ tiên luôn được coi trọng. Từ xưa tại các gia đình, bàn thờ có sự bài trí khác nhau song đều có bát hương, bài vị và ống hương, đèn nến… Ngày nay, các gia chủ chú trọng hơn tới sự bề thế của bàn thờ và chọn đồ thờ bằng đồng để bày biện. Một bàn thờ bề thế cần có: Bộ đỉnh tam sự có một đỉnh đồng (lư hương), hai chân nến, nếu thêm đôi hạc thì gọi là bộ ngũ sự, không thể thiếu bát nhang và thêm mâm hoa quả, đài nước.

Đồ thờ cúng thiết kế bằng đồng vừa bền, đẹp cũng khiến cho bàn thờ thêm sang trọng. Tuy vậy, khí hậu nước ta nhiệt đới nóng ẩm, kim loại đồng dễ bị ôxy hóa nên thường bị xuống màu sau vài năm sử dụng. Trong việc tân trang bàn thờ ngày Tết, nhiều gia đình rất quan tâm đến việc đánh bóng, lau chùi những món đồ thờ cúng. Cũng chính vì vậy mà dịp này, dịch vụ đánh bóng lư đồng ngày Tết trở nên nhộn nhịp hơn.

Anh Trần Văn Ánh (SN 1981, ở Hưng Yên) đã nhiều năm nay làm thợ đánh bóng, mạ vàng trên phố Hàng Gà cho biết: “Bình thường tôi vẫn đi đánh bóng, mạ vàng đồng hồ, vành xe, bật lửa, dây chuyền… nhưng vào những ngày giáp Tết, tôi thường xuyên nhận các đơn hàng đánh bóng lư hương đồng. Ngày trước, người ta hay chà lư, đèn bằng phương pháp thủ công, nhưng ngày nay các gia đình thường tìm đến dịch vụ đánh lư hương đồng vừa nhanh, vừa sạch sáng bóng như mới”.

Để đánh được một bộ lư hương đồng vừa đẹp vừa bóng, phải trải qua nhiều công đoạn. Tùy theo kết cấu của đồ vật, người thợ sẽ dùng chất tẩy công nghiệp hoặc axít nhằm tẩy lớp ôxy hóa trên mặt đồng. Sau đó dùng giấy nhám đánh bay các lớp mảng bám trên bề mặt sản phẩm. Sản phẩm được làm sạch qua nước rồi lau khô đưa vào máy để chùi lư hương.

Trong các công đoạn làm mới đồ đồng, công đoạn khó nhất là làm bóng, đòi hỏi người thợ phải có kinh nghiệm, tay nghề cao và phải tỉ mỉ, chỉ cần chút sơ suất cũng có thể làm xấu vật dụng. “Muốn đồ đồng sáng bóng, phải ngâm lư hương đồng khoảng 5 phút trong dung dịch hữu cơ theo bí quyết của từng thợ. Khi đánh cũng phải cẩn thận để tránh làm đồ đồng biến dạng, xây xước. Lư hương đồng đánh xong được lau lại bằng bột và vải sạch”, anh Ánh cho hay.

Vài năm gần đây, dịch vụ đánh bóng lư hương đồng tận nhà cũng được nhiều người lựa chọn. Không phải mang lư hương đồng đi đánh mà chỉ cần một cuộc điện thoại, sẽ có người đến tận nhà lấy lư hương đồng để mang về. Sau một vài tiếng, bộ lư hương cũ đã đẹp, bóng sáng được chuyển lại cho gia chủ.

Theo những thợ đánh bóng như anh Ánh, lư hương đồng có đến hàng trăm loại, dễ đánh nhất là loại lư tròn, ít hoa văn. Khó nhất là loại lư trúc, vì loại này có nhiều hoa văn chạm trổ với những chi tiết nhỏ. Được biết, giá cả làm mới một bộ lư hương đồng tùy theo kích cỡ to nhỏ, độ khó. Có bộ to, bộ nhỏ, như bộ tam sự gồm một lư và hai chân nến hay ngũ sự gồm một lư, hai chân nến và hai chiếc bình… có giá dao động từ 100.000 đến 400.000 đồng/bộ.

Tự làm mới đồ bằng nguyên liệu sẵn có

Để làm mới đồ đồng, các hộ gia đình cũng có thể sử dụng những vật liệu sẵn có trong gian bếp nhà mình như chanh, giấm, muối. Đồng để lâu ngày sẽ phản ứng với môi trường bên ngoài tạo thành lớp đồng ôxít. Muối ăn chứa NaCl, giấm ăn chứa axit HCl. Các chất hóa học này khi gặp nhau sẽ phản ứng giải phóng ra đồng, làm cho bề mặt đồ đồng sáng bóng.

Theo tư vấn của nhân viên tại cửa hàng đồ đồng Hoàng Gia (phố Nguyễn Xiển, Hà Nội), đầu tiên cần làm sạch đồ vật bằng cách dùng cọ nhỏ hoặc bàn chải mềm làm sạch toàn bộ lớp bụi bẩn. Vật dụng từ bộ lư hương nếu bị bám các giọt nến khô thì nên xử lý sạch bằng cách dùng máy lửa, đèn nhằm gia nhiệt để hóa lỏng nến rồi lau sạch bằng khăn. Không nên dùng vật sắc nhọn hay kim loại để cạo, dễ làm trầy xước bề mặt dẫn đến làm xấu đồ cần đánh bóng.

Trường hợp đồng xỉn màu nhẹ khi vết xỉn nhỏ, ít lốm đốm, có thể dùng một ít muối ăn pha vào nước ấm cộng với một chút giấm ăn hoặc chanh, dùng giẻ mềm nhúng vào dung dịch đã pha chà mạnh lên bề mặt vật dụng bằng đồng.

Nếu đồ đồng xỉn màu nặng, cần pha dung dịch này đậm đặc hơn, nước pha cũng nóng hơn và chà mạnh để tăng quá trình xúc tác, tăng tốc độ phản ứng hóa học để đánh bay các vết xỉn, vết đồng ôxy hóa. Mọi người cũng có thể ngâm đồ cần đánh bóng trong dung dịch trên khoảng 10 - 15 phút trước khi đem ra lau chùi sẽ dễ và nhanh hơn.

Với vật dụng xuất hiện gỉ đồng màu xanh, có thể dùng ít nước cốt trái chanh hòa chung ít muối để chùi cho bóng trở lại. Cuối cùng dùng mật ong thoa lên vật dụng và dùng vải đánh sạch.

Để chống đồ đồng bị xỉn màu, bạn có thể mua một lon Cana và một lọ RP7. Xịt RP7 lên bề mặt đồ đồng rồi lau khô bề mặt, tiếp đó lau qua bằng một ít sáp Cana rồi chờ cho khô lại. Đồ thờ bằng đồng sẽ được sáng bóng và màu sắc được bền.

Hà My - Hà Dương