Cách phân biệt u nang buồng trứng lành tính và u nang bệnh lý

U nang buồng trứng là một khối chứa dịch lỏng hoặc chất đặc phát triển bất thường trên buồng trứng của nữ giới. Phần lớn chị em khi phát hiện bệnh đều rơi vào trạng thái hoang mang, lo sợ nguy cơ ung thư hoặc phải phẫu thuật.

Việc trang bị kiến thức để nhận diện sớm, phân biệt đúng bản chất từng loại u nang sẽ giúp chủ động bảo vệ sức khỏe và tâm lý an tâm hơn.

1. Dấu hiệu nhận biết u nang buồng trứng sinh lý và bệnh lý

Để xác định chính xác một khối u là dạng sinh lý bình thường hay bệnh lý nguy hiểm, cần dựa vào ba yếu tố cốt lõi bao gồm: bản chất, hình ảnh siêu âm và cách chúng tiến triển theo thời gian.

U nang chức năng, hay còn gọi là u nang cơ năng: Đây thực chất chỉ là một hiện tượng sinh lý bình thường của cơ thể, sinh ra do sự rối loạn nội tiết tố tạm thời trong chu kỳ kinh nguyệt . Loại u này lành tính với kích thước thường nhỏ dưới 5 cm.

Khi tiến hành siêu âm, bác sĩ sẽ thấy cấu trúc của nó rất đơn giản, phần vỏ mỏng và chỉ chứa dịch lỏng trong suốt bên trong. Điểm đặc trưng nhất của u nang chức năng là chúng có khả năng tự tiêu biến hoàn toàn sau 2 đến 3 chu kỳ kinh nguyệt mà người bệnh không cần phải uống thuốc hay can thiệp phẫu thuật, nguy cơ ung thư hóa là bằng không.

Ngược lại hoàn toàn là u nang thực thể, hay còn gọi là u nang phức tạp: Là một tình trạng bệnh lý thực sự, hình thành do các tế bào hoặc mô của buồng trứng bị biến đổi cấu trúc. Khối u này thường có kích thước lớn (trên 5 đến 10 cm) và sẽ to dần theo thời gian chứ không bao giờ tự mất đi.

Kết quả siêu âm của u nang phức tạp thường thể hiện cấu trúc rất đa dạng với phần vỏ dày, có thể chia nhiều vách ngăn, xuất hiện các phần đặc hoặc nụ sùi bám dính.

Thành phần bên trong nang cũng rất phức tạp, tùy loại u mà có thể chứa dịch nhầy đặc, máu, hoặc thậm chí là tóc, răng và bã nhờn. Do có nguy cơ gây biến chứng nguy hiểm hoặc tiến triển thành ung thư, loại u nang này bắt buộc phải có sự can thiệp của bác sĩ để phẫu thuật bóc tách hoặc cắt bỏ kịp thời.

2. Các loại u nang buồng trứng phức tạp có thể nguy hiểm và cần phẫu thuật

Khác với u nang chức năng lành tính chỉ chứa dịch lỏng sinh lý, khối u phức tạp bệnh lý được chia thành các dạng khác nhau dựa trên cấu trúc mô tế bào:

U nang nước: Đây là một túi chứa dịch lỏng bên trong, lớp vỏ mỏng. Tuy nhiên, nếu kết quả hình ảnh siêu âm thấy xuất hiện các nốt nhú ở mặt trong hoặc mặt ngoài vỏ u, hoặc có hiện tượng tăng sinh mạch máu, thì đây chính là dấu hiệu cảnh báo nguy cơ ung thư hóa rất cao.

U nang bì (U quái - Teratoma): Khối u này hình thành từ các tế bào mầm nguyên thủy bẩm sinh, bên trong chứa các tổ chức mô đặc trưởng thành như tóc, răng, xương và chất bã nhờn. Loại u này có trọng lượng khá nặng và phần cuống dài nên rất dễ bị biến chứng xoắn buồng trứng , gây hoại tử tế bào nếu không cấp cứu kịp.

U nang nhầy: Khối u có cấu trúc vách ngăn bên trong, chia thành nhiều thùy nhỏ chứa dịch nhầy đặc quánh. Loại u này thường âm thầm phát triển với kích thước rất lớn, đè nén các cơ quan và dễ dính vào các tạng xung quanh trong ổ bụng.

Nang lạc nội mạc tử cung: Các tế bào nội mạc tử cung đi lạc và phát triển ngay trên bề mặt buồng trứng, tạo thành nang chứa máu cũ màu sẫm như chocolate. Loại u này gây đau bụng dữ dội khi hành kinh, gây dính, tắc vòi trứng và là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến vô sinh.

3. Khi nào u nang buồng trứng bắt buộc phải phẫu thuật?

Bác sĩ chuyên khoa sản phụ khoa sẽ chỉ định can thiệp ngoại khoa bằng phương pháp mổ nội soi hoặc mổ mở đối với các khối u buồng trứng phức tạp trong các trường hợp cụ thể sau đây:

Kích thước khối u lớn: Khối u vượt quá kích thước 5 - 6 cm hoặc qua các lần thăm khám định kỳ thấy u phát triển quá nhanh trong vòng 2 - 3 tháng theo dõi.

Cấu trúc siêu âm bất thường: Hình ảnh siêu âm cho thấy thành nang dày lên rõ rệt, xuất hiện nhiều vách ngăn phức tạp hoặc có chồi nhú, nụ sùi bọc bên trong lòng u.

Xét nghiệm máu có chỉ số bất thường: Khi các chỉ số dấu ấn sinh học cảnh báo ung thư như CA 125, HE4 tăng cao vượt ngưỡng an toàn bình thường của cơ thể.

Phụ nữ đã bước vào giai đoạn sau mãn kinh : Mọi khối u nang buồng trứng mới xuất hiện hoặc tiếp tục tồn tại sau tuổi mãn kinh đều tiềm ẩn nguy cơ ác tính rất cao, bắt buộc phải phẫu thuật thăm dò và làm sinh thiết.

Dấu hiệu biến chứng cấp tính: Người bệnh đột ngột đau bụng hạ vị dữ dội, đau quặn thắt kèm theo buồn nôn, nôn mửa hoặc sốt cao. Đây là lời cảnh báo u nang bị xoắn trục, vỡ nang hoặc xuất huyết trong nang – một tình trạng cấp cứu ngoại khoa nguy hiểm trực tiếp đến tính mạng.