Cải tạo, xây mới tập thể cũ tại Hà Nội: Vì sao dân chấp nhận “sống trong sợ hãi”?

Nhiều nhà tập thể cũ xuống cấp nghiêm trọng cần được xây mới. Ảnh: Lê Bảo

Quyết bám trụ dù nhà có thể sập

Tại Hà Nội, nhà tập thể cũ tập trung tại các quận như: Thanh Xuân, Hai Bà Trưng, Đống Đa, Hoàn Kiếm… Trong số hơn 1.500 nhà tập thể cũ thì có đến 42 nhà thuộc diện nguy hiểm, trong đó 2 nhà nguy hiểm cấp độ D (mức cực kỳ nguy hiểm), một nhà ở cấp độ B và 39 nhà ở cấp độ C. Đối với 2 nhà tập thể nguy hiểm ở cấp độ D cần phải di dời gấp được Hà Nội đánh giá gồm nhà G6A Thành Công và đơn nguyên 1 nhà A Ngọc Khánh.

Đơn nguyên 1 - nhà A Ngọc Khánh đã được UBND thành phố cắm biển thông báo nguy hiểm: "Đơn nguyên 1 – nhà A Ngọc khánh được cơ quan có thẩm quyền kiểm định, đánh giá tổng thể xác định mức độ nguy hiểm cấp D theo TCVN 9381:2012;TCVN:2737:1995; TCVN 5574:2012 không đáp ứng được yêu cầu bình thường, xuất hiện tình trạng nguy hiểm tổng thể. Để đảm bảo an toàn tính mạng và tài sản của công dân, phường đề nghị các hộ dân thực hiện di dời khẩn cấp; dừng mọi hoạt động kinh doanh, dịch vụ, để các phương tiện giao thông tại khu vực".

Ngoài ra, tại nhà G6A Thành Công cũng được UBND phường Thành Công thông báo với nội dung: "Nhà G6A được cấp có thẩm quyền kiểm định đánh giá chất lượng hiện trạng nhà; xác định mức độ nguy hiểm cấp D tại đơn nguyên 1 và 2, khả năng chịu lực của kết cấu chịu lực đã không thể đáp ứng được yêu cầu sử dụng bình thường. Nhà xuất hiện tình trạng nguy hiểm tổng thể, các hộ dân tại đơn nguyên 1, 2 chủ động di dời phần cơi nới trái phép làm ảnh hưởng đến chất lượng công trình".

Tại nhà G6A Thành Công, xuất hiện tình trạng nghiêng lún nghiêm trọng. Vết hở của hai mảng tường tạo thành hình chữ V, bên trong nhiều mảng tường bong tróc, xuống cấp nghiêm trọng, lực lượng chức năng phải "chống nạng" cho nhà bằng khung thép.

Bất chấp những cảnh báo về mức độ nguy hiểm của các khu tập thể cũ, nhiều hộ dân vẫn ở lại nơi mà họ đã gắn bó mấy chục năm trời. Khi được hỏi về lý do không di dời trước cảnh báo về mức độ nguy hiểm của tòa nhà, nhiều người dân cho rằng, bây giờ chuyển đi là mất nhà, do vậy họ ở lại.

Vụ sập căn biệt thự cổ 107 Trần Hưng Đạo (Hoàn Kiếm) năm 2015 khiến 2 người chết, 5 người bị thương đã là lời cảnh báo về việc mất an toàn tại những biệt thự cổ, nhà tập thể cũ tại Hà Nội nói riêng và cả nước nói chung. Trước tình trạng hàng loạt nhà tập thể cũ được cơ quan chức năng đánh giá về mức độ nguy hiểm trong nhiều năm trước nhưng cư dân vẫn bám trụ quả thật rất đáng quan ngại!

Bài toán lợi ích khiến chung cư cũ ngày càng xập xệ

Nếu không tính phương án xây mới những nhà tập thể cũ xuống cấp rất có thể khiến người dân sẽ gặp họa.

Thông tin từ Sở Xây dựng Hà Nội cho biết, phần lớn các khu tập thể cũ tại Hà Nội được xây dựng theo mô hình chung cư cũ thời xưa. Các công trình cũ qua thời gian sử dụng chủ quản lý đã cải tạo, sửa chữa, cơi nới… cũng gây khó khăn cho việc thẩm định, đánh giá sơ bộ ban đầu, trong khi đó, số lượng nhà lại rất lớn, địa bàn phức tạp. Nhiều khu chung cư cũ do nằm ở vị trí đắc địa, nên nhiều doanh nghiệp đều mong muốn tham gia cải tạo, song cũng vì vị trí "vàng", mà người dân không muốn dời đi, có những đòi hỏi phức tạp. Do đó, các dự án cải tạo chung cư cũ đều mắc vào vòng xoáy lợi ích của các bên liên quan.

Trong khi đó, KTS Đào Ngọc Nghiêm (nguyên Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội) cho rằng, việc nâng tầng cao tại các dự án cải tạo chung cư cũ cũng phải tuân thủ đúng quy hoạch. Với Hà Nội, không chỉ có quy hoạch chung xây dựng Thủ đô mà còn có Luật Thủ đô.

TS.KTS Trương Văn Quảng, Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam cho biết, để chương trình cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ thành công, cần nghiên cứu, điều chỉnh, hoàn thiện các cơ chế chính sách liên quan đến giải tỏa đền bù, tái định cư, lựa chọn nhà đầu tư, huy động vốn và lợi ích của các bên liên quan theo hướng rõ ràng, đồng bộ.

Tại một buổi thông tin đến báo chí, ông Nguyễn Trọng Kỳ Anh (Phó giám đốc Sở Quy hoạch – Kiến trúc Hà Nội) cho biết, đến thời điểm này, UBND thành phố đã giao cho 19 nhà đầu tư tự bỏ kinh phí, triển khai lập nghiên cứu, lập ý tưởng quy hoạch cải tạo, xây dựng lại 28 khu chung cư cũ trên địa bàn, đồng thời có giao bổ sung 2 khu chung cư cũ, nâng tổng số lên 30 khu.

UBND Hà Nội cũng đã yêu cầu các nhà đầu tư chủ động phối hợp với các quận, phường có liên quan khảo sát, điều tra xã hội học bổ sung để làm cơ sở đề xuất ý tưởng quy hoạch theo 2 phương án. Trong đó, phương án 1, theo đúng tầng cao và chỉ tiêu dân số theo quy hoạch, quy chế cao tầng được phê duyệt. Phương án 2 điều chỉnh chiều cao, chỉ tiêu để đảm bảo cân đối tài chính dự án.

Ông Nguyễn Trọng Kỳ Anh cho hay: "Hà Nội đang thực hiện bài toán ngược để giải quyết vấn đề chung cư cũ mà đáp số của nó lại không nằm trong tay cơ quan quy hoạch kiến trúc. Tuy nhiên, việc điều chỉnh quy hoạch phải thực hiện theo hướng có lợi nhất cho cộng đồng, cho thành phố. Do vậy, thời gian tới, Hà Nội sẽ có báo cáo chi tiết về những khó khăn vướng mắc để xin ý kiến Thủ tướng Chính phủ cho phép điều chỉnh một số nội dung liên quan đến quy hoạch".

Lê Bảo

Ngôi trường 46 năm tuổi ở Hà Nội xuống cấp khiến thầy trò “run rẩy”