Thứ Sáu, 15/11/2019 10:25 (GTM +7)
Hà Nội
23°C / 22-25°C

Cần chiến lược thích ứng với già hóa dân số

Thứ sáu, 9:25 AM 14/10/2016 | Dân số và phát triển

GiadinhNet - Với hơn 10 triệu người cao tuổi hiện nay và dự báo tăng lên 32 triệu người vào năm 2050, Việt Nam sẽ trở thành quốc gia “siêu già” trên thế giới. Điều đó sẽ tạo ra những thách thức rất lớn cho sự phát triển kinh tế - xã hội, sự phát triển bền vững của quốc gia và đặc biệt là vấn đề chăm sóc sức khỏe người cao tuổi.

Tổng cục DS-KHHGĐ đang triển khai mô hình “Tư vấn và chăm sóc sức khỏe NCT dựa vào cộng đồng” với những kết quả đáng khích lệ. ảnh: Dương Ngọc
Tổng cục DS-KHHGĐ đang triển khai mô hình “Tư vấn và chăm sóc sức khỏe NCT dựa vào cộng đồng” với những kết quả đáng khích lệ. ảnh: Dương Ngọc

Thách thức cho hệ thống an sinh xã hội

Việt Nam là một trong ít quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất thế giới. Tỷ lệ người cao tuổi (NCT) ở Việt Nam đã liên tục tăng nhanh trong những năm trở lại đây. Tỷ lệ nhóm NCT trong cơ cấu dân số nước ta tăng nhanh liên tục từ 7,1% năm 1989 lên 8,7% năm 2009 và 10,5% năm 2013; chỉ số già hoá dân số tăng nhanh, đạt 43,5% năm 2013 và sẽ tiếp tục tăng trong giai đoạn sắp tới.

Việt Nam đã chính thức bước vào giai đoạn già hóa dân số từ năm 2011, nhanh hơn so với các dự báo trước đó là năm 2017. Theo dự báo mới nhất của Ngân hàng Thế giới, thì thời gian quá độ chuyển sang dân số già của Việt Nam chỉ có 15 năm. Tuổi thọ tăng là một trong những thành tựu vĩ đại của nhân loại. Tuy nhiên, già hóa dân số diễn ra với tốc độ nhanh, đặc biệt là những nước đang phát triển như Việt Nam cũng đặt ra những thách thức lớn về sự cần thiết phải thay đổi hệ thống an sinh xã hội, lao động việc làm, giao thông, khu vui chơi giải trí… đặc biệt là hệ thống chăm sóc sức khỏe.

NCT Việt Nam chủ yếu sống ở nông thôn, sống cùng con cháu, đời sống vật chất còn nhiều khó khăn, đa số NCT hiện nay không có tích lũy vật chất. Bên cạnh đó, nhiều người đối diện với gánh nặng “bệnh tật kép” và thường mắc các bệnh mãn tính (bình quân mỗi NCT mắc 3 bệnh), đối diện với nguy cơ tàn phế do quá trình lão hóa và chi phí điều trị lớn. Theo điều tra Quốc gia về NCT Việt Nam năm 2011 cho thấy, hơn 60% NCT cho biết tình trạng sức khỏe là yếu hoặc rất yếu cần người chăm sóc sức khỏe. Các bệnh mạn tính thường gặp ở NCT là bệnh mạch vành, tăng huyết áp, đột quỵ, đái tháo đường, ung thư, tắc nghẽn mạch phổi, thoái hóa khớp, loãng xương, sa sút trí tuệ… phải điều trị suốt đời.

Với thực trạng bệnh tật như trên, song NCT chưa có các biện pháp phòng ngừa, quản lý bệnh tật. Phần lớn họ chưa có thói quen khám sức khỏe định kỳ, đến năm 2014, tỷ lệ NCT được khám sức khỏe định kỳ chỉ là 27,5%. Hiện nay có khoảng 60% NCT tham gia bảo hiểm y tế, nghĩa là 40% còn lại sẽ phải chi trả hoàn toàn chi phí khám chữa bệnh, trong khi chi phí khám chữa bệnh đang ngày một tăng.

Người cao tuổi không phải là gánh nặng

Tại Hội thảo góp ý Dự thảo Đề án Chăm sóc sức khỏe NCT giai đoạn 2016 - 2020 (do Bộ Y tế tổ chức ngày 12/10), các đại diện đến từ Tổ chức Y tế thế giới (WHO) và các tổ chức quốc tế, Bộ Y tế Việt Nam, Tổng cục DS-KHHGĐ và các Bộ, ngành liên quan đều khẳng định: Già hóa là thành tựu của nhân loại, là “lợi tức” dân số cần được nắm bắt và phát huy.

PGS.TS Phạm Lê Tuấn, Thứ trưởng Bộ Y tế cũng nhấn mạnh việc cần thay đổi nhận thức NCT không phải là gánh nặng mà một nguồn lực của gia đình, cộng đồng. Chăm sóc NCT là vấn đề cần sự quan tâm của cả xã hội, trong đó y tế đóng vai trò nòng cốt. Tuy nhiên, có thể thấy hệ thống chăm sóc sức khỏe cho NCT hiện vẫn chưa bắt kịp với sự chuyển đổi nhân khẩu học mạnh mẽ này. Mạng lưới y tế chăm sóc sức khỏe NCT chưa phát triển, số nhân viên y tế phục vụ tại cộng đồng vừa thiếu về số lượng, vừa yếu về nghiệp vụ, kỹ năng. Hiện cả nước chỉ có 49/63 bệnh viện tỉnh, thành phố có khoa Lão, 3 cơ sở đào tạo bộ môn Lão khoa. Khoa Lão vừa điều trị bệnh vừa điều trị phục hồi chức năng cho NCT nên không chỉ cần thuốc men, trang thiết bị y tế mà cả chế độ dinh dưỡng, luyện tập cũng phải được lưu ý.

Theo GS.TS Phạm Thắng, Giám đốc Bệnh viện Lão khoa Trung ương, Việt Nam cần có những biện pháp chiến lược để thích ứng với tình trạng già hóa dân số ngày một tăng như hiện nay. “Với NCT, ít nhiều các cơ quan chức năng trong cơ thể sẽ bị suy giảm nên cách điều trị, chăm sóc sẽ có sự khác biệt. NCT chủ yếu mắc các bệnh mãn tính và có thể mắc đồng thời nhiều bệnh. Như tại Bệnh viện Lão Khoa Trung ương, có bệnh nhân mắc đồng thời 5 bệnh nên việc chữa trị đòi hỏi thời gian lâu dài và người bệnh phải được theo dõi thường xuyên”, GS.TS Phạm Thắng chia sẻ. Theo ông, vấn đề cần chú trọng là việc kiểm soát các bệnh mạn tính ở NCT. Do đó, cần phải cung ứng các dịch vụ khám, chữa bệnh cũng như tổ chức khám sức khỏe định kỳ cho NCT. Đồng thời, muốn chăm sóc tốt sức khỏe cho NCT cũng cần sự thay đổi từ cộng đồng trong việc đa dạng hóa dịch vụ chăm sóc.

Xây dựng mạng lưới chăm sóc sức khỏe NCT

Già hóa dân số tác động sâu sắc tới mọi khía cạnh của cá nhân, cộng đồng, quốc gia. Điều này đòi hỏi hệ thống an sinh xã hội và chăm sóc sức khỏe cần có sự điều chỉnh, thích nghi để đáp ứng với nhu cầu chăm sóc sức khỏe, nâng cao chất lượng cuộc sống của NCT.

Trước thực trạng trên, Bộ Y tế đã giao Tổng cục DS-KHHGĐ xây dựng Đề án Chăm sóc sức khỏe Người cao tuổi giai đoạn 2016-2020”, hướng đến mục tiêu đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe NCT thích ứng với giai đoạn già hóa dân số, góp phần thực hiện Chương trình hành động Quốc gia NCT; chiến lược dân số, sức khỏe sinh sản; chiến lược Quốc gia bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân đến năm 2020.

Mặc dù vậy, việc thực thi các chính sách liên quan đến chăm sóc sức khỏe NCT còn gặp nhiều khó khăn. Nhận thức của một số Bộ, ban, ngành và chính quyền địa phương về già hóa dân số và chăm sóc sức khỏe NCT còn chưa đầy đủ. Hiện có hàng trăm mô hình chăm sóc NCT tại cộng đồng do Nhà nước và nhiều tổ chức, cá nhân thực hiện. Tuy nhiên, những mô hình này vẫn còn nhiều thách thức do nguồn kinh phí hạn hẹp, cơ sở hạ tầng còn rất hạn chế; nguồn nhân lực chưa ổn định và đáp ứng nhu cầu chăm sóc, đặc biệt là việc chăm sóc vẫn còn mang tính chất tự nguyện và chưa được lồng ghép trong các hoạt động chung ở cộng đồng. GS.TS Phạm Thắng cho rằng, chúng ta nên có những chính sách để khuyến khích doanh nghiệp, tư nhân và toàn thể xã hội chung tay cải thiện các dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho NCT.

Hơn 6 năm qua, Tổng cục DS-KHHGĐ đã triển khai mô hình “Tư vấn và chăm sóc sức khỏe NCT dựa vào cộng đồng” với những kết quả đáng khích lệ. Tuy nhiên, để chăm sóc và phát huy NCT, các nước như Thái Lan, Isarel, Nhật Bản, Indonesia, Hàn Quốc, Trung Quốc đều có những chính sách mạnh mẽ giúp NCT sống vui, sống khỏe từ cộng đồng cùng với nhiều mô hình chăm sóc NCT. Trong 18 nhiệm vụ của Đề án chăm sóc sức khỏe NCT giai đoạn 2016 – 2020, Dự thảo Đề án đã đề ra 18 nhiệm vụ quan trọng, trong đó nâng cao năng lực cho trạm y tế xã/phường/thị trấn, trong thực hiện chăm sóc sức khỏe ban đầu cho NCT; nâng cao năng lực khám, chữa bệnh cho các khoa Lão của BV Đa khoa tuyến tỉnh và BV Lão khoa Trung ương. Bên cạnh việc xây dựng BV phù hợp và triển khai mô hình Bác sĩ gia đình cho NCT, Đề án cũng đề ra nhiệm vụ xây dựng triển khai thí điểm xã hội hóa mô hình chăm sóc sức khỏe NCT ban ngày và chăm sóc y tế cho NCT ở các cơ sở dưỡng lão.

Trước thực trạng già hóa dân số nêu trên, Quốc hội, Chính phủ đã có ban hành văn bản, chính sách liên quan đến công tác chăm sóc sức khỏe NCT. Quốc hội đã ban hành Luật Người cao tuổi Số 39/2009/QH12 ngày 23/11/2009. Năm 2012, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Chương trình hành động Quốc gia về NCT Việt Nam giai đoạn 2012 - 2020. Bộ Y tế đã ban hành Thông tư số 35/2011/TT-BYT ngày 15/10/2011 của Bộ Y tế hướng dẫn chăm sóc sức khỏe NCT. Việt Nam bước đầu xây dựng mạng lưới chăm sóc sức khỏe cho NCT, trong đó bao gồm Bệnh viện Lão khoa Trung ương, các khoa Lão tại các BVĐK tuyến tỉnh, các nhà dưỡng lão của Nhà nước và tư nhân, tổ chức chăm sóc sức khỏe NCT tại cộng đồng.

Việt Nam nằm trong top 10 nước già hóa dân số nhanh nhất

Nhờ những thành quả của phát triển kinh tế - xã hội và công tác y tế, tuổi thọ của người Việt Nam ngày càng tăng lên. Từ năm 2011, Việt Nam đã bước vào giai đoạn già hóa dân số và sẽ trở thành nước có dân số già vào năm 2035.

Điều đáng chú ý là quá trình già hóa của nước ta chỉ diễn ra trong 23 năm (2012 - 2035) là dân số đã đạt ngưỡng dân số già. Trong khi đó, Pháp phải mất 115 năm, Thụy Điển 85 năm, Úc 73 năm, Mỹ 69 năm và Nhật Bản 26 năm. Theo nhận định của Liên Hợp Quốc, từ nay đến năm 2050, Việt Nam nằm trong nhóm 10 nước có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất trên thế giới.

Mai Việt

Hà Anh

Bình luận
Xem thêm bình luận
Ý kiến của bạn
Hình dạng tinh trùng nào có khả năng thụ tinh hiệu quả nhất?

Hình dạng tinh trùng nào có khả năng thụ tinh hiệu quả nhất?

Dân số và phát triển - 3 giờ trước

Hình thái tinh trùng đề cập đến hình dạng của tinh trùng dưới kính hiển vi, cụ thể là xem hình dạng của đầu tinh trùng và kích thước của tinh trùng. Hình dạng đầu rất quan trọng vì nó ảnh hưởng đến khả năng hòa tan bề mặt bên ngoài của trứng và thụ tinh của tinh trùng.

Điều trị tổn thương hậu môn sớm giúp giảm nguy cơ ung thư ở người nhiễm HIV

Điều trị tổn thương hậu môn sớm giúp giảm nguy cơ ung thư ở người nhiễm HIV

Dân số và phát triển - 1 ngày trước

Điều trị các tổn thương hậu môn tiền ung thư ở những người nhiễm HIV có thể làm giảm hơn một nửa nguy cơ phát triển ung thư hậu môn so với việc theo dõi tích cực - theo nghiên cứu ANCHOR.

Ngành Dân số phát động cuộc thi chụp ảnh/quay clip thể hiện thông điệp “Gia đình sạch khuẩn – Gắn kết yêu thương”

Ngành Dân số phát động cuộc thi chụp ảnh/quay clip thể hiện thông điệp “Gia đình sạch khuẩn – Gắn kết yêu thương”

Dân số và phát triển - 2 ngày trước

GiadinhNet – Cuộc thi nhằm khuyến khích người dân tăng cường ý thức giữ sạch khuẩn để góp phần bảo vệ sức khỏe cho gia đình và cộng đồng đồng thời khuyến khích lồng ghép các thông điệp truyền thông của ngành Dân số.

Lý do phụ nữ tăng ham muốn vào ngày rụng trứng

Lý do phụ nữ tăng ham muốn vào ngày rụng trứng

Dân số và phát triển - 3 ngày trước

Nhiều phụ nữ tăng ham muốn tình dục trong những ngày rụng trứng, đồng thời, đây cũng là thời điểm họ dễ thụ thai hơn.

5 loại thực phẩm là “tri kỷ” của phụ nữ: Ăn mỗi ngày giúp điều hòa kinh nguyệt, bảo vệ tử cung

5 loại thực phẩm là “tri kỷ” của phụ nữ: Ăn mỗi ngày giúp điều hòa kinh nguyệt, bảo vệ tử cung

Dân số và phát triển - 4 ngày trước

Khi nội tiết tố nữ estrogen trong cơ thể giảm sẽ dẫn đến sự tăng sinh của niêm mạc tử cung, máu không thể đào thải ra khỏi cơ thể khiến kinh nguyệt ít.

Những thực phẩm phụ nữ tuổi mãn kinh nên ăn để ngừa táo bón

Những thực phẩm phụ nữ tuổi mãn kinh nên ăn để ngừa táo bón

Dân số và phát triển - 4 ngày trước

Thực phẩm chứa chất xơ không hòa tan bao gồm: cám lúa mì, rau và ngũ cốc nguyên hạt.

Công tác dân số Hà Tĩnh năm 2022: Tiếp tục tập trung giảm sinh và nâng cao chất lượng dân số

Công tác dân số Hà Tĩnh năm 2022: Tiếp tục tập trung giảm sinh và nâng cao chất lượng dân số

Dân số và phát triển - 5 ngày trước

GiadinhNet - Hà Tĩnh đã nỗ lực thực hiện có hiệu quả các đề án về nâng cao chất lượng dân số, tập trung chuyển trọng tâm từ kế hoạch hóa gia đình sang dân số và phát triển theo tinh thần Nghị quyết 21-NQ/TW của Ban chấp hành Trung ương Đảng về công tác dân số trong tình hình mới.

14 loại thực phẩm lành mạnh chứa nhiều axit folic tốt cho phụ nữ mang thai

14 loại thực phẩm lành mạnh chứa nhiều axit folic tốt cho phụ nữ mang thai

Dân số và phát triển - 5 ngày trước

Dinh dưỡng tốt rất quan trọng trong thời kỳ mang thai. Axit folic là một trong những chất dinh dưỡng trong chế độ ăn uống khi mang thai cần được quan tâm đặc biệt, liên quan đến việc phát triển một em bé khỏe mạnh.

Hỗ trợ miễn phí cho những người hiếm muộn khó khăn

Hỗ trợ miễn phí cho những người hiếm muộn khó khăn

Dân số và phát triển - 5 ngày trước

GiadinhNet - Họ là những người chưa may mắn được làm bố, làm mẹ nhưng cũng đã là người may mắn khi được bệnh viện hỗ trợ miễn phí thụ tinh trong ống nghiệm nhằm tìm kiếm những đứa con yêu trong đợt này.

'Chữa cháy' bằng viên tránh thai khẩn cấp: 4 điều đặc biệt chị em cần nhớ

'Chữa cháy' bằng viên tránh thai khẩn cấp: 4 điều đặc biệt chị em cần nhớ

Dân số và phát triển - 1 tuần trước

Viên uống tránh thai khẩn cấp không phải phù hợp với tất cả mọi người, hay nói cách khác, không phải ai cũng dùng được viên tránh thai khẩn cấp.

Top