Chia sẻ clip cá chết, MC Phan Anh đã sơ hở điều gì?

Chương trình "60 phút mở" của VTV do nhà báo Tạ Bích Loan dẫn dắt cùng sự tương tác với các khách mời đang gây xôn xao dư luận xung quanh câu chuyện "xới lại" "cách MC Phan Anh chia sẻ clip sai sự thật về thí nghiệm cá chết do VTC phát sóng.

Lý do để khiến khán giả phẫn nộ về "60 phút mở" rất đa dạng: Vì MC Phan Anh bị "đấu tố", vì một vài "cái mặt không chơi được" nói năng biểu cảm khó ưa... và do dù MC Phan Anh đã công khai chia sẻ thông tin chương trình không có kịch bản, bản thân không bị "bắt nạt" gì thì đám đông vẫn mặc sức bảo vệ nhân vật họ cho rằng đang "thân cô thế cô".

Vậy vì sao MC Phan Anh được số đông ủng hộ? Là bởi mấy ai đi cổ vũ việc cả nhóm người "xúm" vào một người với vẻ "đằng đằng sát khí" cho dù người đó có sai, cho dù sự thật không hẳn là như vậy.

Cách diễn đạt có phần gay gắt, thiếu thiện cảm của một số khách mời cộng góc máy quay đặc tả vẻ mặt đầy cảm xúc của MC Phan Anh dễ khiến nhiều người có cảm giác "tội nghiệp anh ta", bất cần biết anh ta thực tế có bị lép vế, bắt nạt, hay ngay từ đầu đã được xác định nhiệm vụ "đối mặt" trong ý tưởng chương trình.

MC Phan Anh trong chương trình "60 phút mở"

Chia sẻ một clip sai sự thật, MC Phan Anh có gì sai? Trước hết, cần nhận định, clip thí nghiệm cá chết là nguồn tin từ cơ quan ngôn luận chính thống, đương nhiên trước khi đưa lên thông tin đã qua khâu kiểm duyệt và MC Phan Anh cũng như rất nhiều người tin vào sự xác thực của thông tin.

Trường hợp thông tin sai, những cơ quan này phải chịu trách nhiệm trước. Khó có thể trách MC Phan Anh sao không đi kiểm chứng, không đề phòng, không biết phân biệt loại cá gì, loại nước gì... Đòi hỏi những điều này ở một người bình thường là điều vô lý! Càng không nên cố "chụp" cho anh ta cái trách nhiệm là "người của công chúng" thì phải thế này, phải thế kia.

Nhưng MC Phan Anh đã sơ hở điều gì? Tuy rất thẳng thắn nói rằng là "đầu óc" mình có hạn, đã ý thức cân nhắc trước khi chia sẻ clip nói trên và ai cũng biết lời khuyên chia sẻ thông tin phải có kiểm chứng chuẩn xác gần như là điều... không tưởng thì MC Phan Anh vẫn sơ hở ở chỗ, sau khi clip trên bị tố sai phạm, nên chăng anh cần chia sẻ thêm để giải quyết lỗi "tiền hậu bất nhất'.

Cũng cần nói thêm, thời điểm clip thí nghiệm cá chết của VTC bị tố sai sự thật, MC Phan Anh đã phải đối diện với không ít ý kiến phản đối việc "lờ" đính chính thông tin. Tuy nhiên, sau cuộc "tổng tấn công" của các khách mời trong chương trình "60 phút mở" thì anh nhận được hầu hết ý kiến ủng hộ.

Phải chăng, những người ủng hộ Phan Anh đơn giản vì họ nhìn thấy mình trong hành động của nhân vật. Hoặc đơn giản hơn là "ghét" cách làm của VTV, "ghét" một số gương mặt, giọng nói mà đám đông cho là thiếu thiện cảm?

Nếu xem cho hết chương trình, sẽ thấy thông điệp "Share có trách nhiệm" không phải không có lý. Trách nhiệm ở đây bao gồm cả trước và sau khi thông tin được kiểm chứng. Còn có hay không chuyện VTV "chơi xấu" VTC qua việc chỉ nhằm vào sai phạm clip cá chết mà "lờ" phóng sự tai tiếng "chổi quét rau" của "nhà mình" thì cũng khó lắm thay, nếu không muốn nói đây là các vấn đề độc lập.

Tuy nhiên, nếu xét về mặt tâm lý dư luận thì VTV đã thất bại vì đi chệch quan niệm "không lo mái nhà mình dột mà nhăm nhăm soi hàng xóm tắt đèn" đã tồn tại từ xa xưa trong tâm lý người Việt.

Trái ngược với "tai tiếng" của VTV ở "60 phút mở", quan điểm, cách bày tỏ của MC Phan Anh nhận được nhiều sự ủng hộ của công chúng bởi đánh trúng tâm lý đề cao quyền được nói, quyền được tự do biểu đạt của mỗi người, mà vì lý do, bối cảnh nào đó, có người cho rằng mình đang chịu cảnh "lép vế", "thấp cổ bé họng" trong quyền lợi này.

Câu chuyện chia sẻ clip cá chết của MC Phan Anh tạo nên mở màn sóng gió cho "60 phút mở" thực sự đã mở ra cái nhìn đa chiều về mục đích, quyền lựa chọn, cách giải quyết và tiếp nhận vấn đề theo các hướng khác nhau.

Nếu để giải quyết mệnh đề "Like có trách nhiệm" để không làm ảnh hưởng đến người khác, có lẽ chương trình đã thành công ở góc độ nào đó vì hiện có rất nhiều người nghĩ mình đang bị "ảnh hưởng" sau clip cá chết mà MC Phan Anh chia sẻ.

"Cha đẻ" của "60 phút mở" là "60 Minutes" của đài CBS (Mỹ) tồn tại từ năm 1968 đến nay. Không ít lần, chương trình này từng gây rúng động dư luận. Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ - William Westmoreland đã đâm đơn kiện vì cảm thấy MC và ê-kíp chương trình xúc phạm mình trong cuộc tranh cãi nảy lửa, nhà lãnh đạo tư tưởng Erhard cũng kiện đài CBS với lý do chương trình phát sóng sai sự thật làm ảnh hưởng đến danh dự cá nhân...

Vậy nên, nếu ở Việt Nam, dù nhân vật của chương trình đã lên tiếng khẳng định mình không bị "xúc phạm" mà công chúng vẫn đồng loạt "che chở" thì cũng chẳng có gì khó hiểu dù sự khác biệt này là khá thú vị và dễ gợi mở nhiều liên tưởng.

Thành Nam/Báo Gia đình & Xã hội

Bài viết thể hiện góc nhìn riêng của tác giả