“Chính phủ phải là người cầm lái, chứ không bơi chèo”

>> Chính phủ điều chỉnh 7 bộ, 2 ủy ban và 1 tổng cục  

>> Bộ trưởng Giáo dục được đề cử làm Phó thủ tướng

Xã hội hoá công việc sự vụ

Thưa ông, có ý kiến cho rằng, một trong những cải cách cần thiết hiện nay là Chính phủ không nên nắm và quản lý mọi việc như cơ chế cũ, mà ngược lại, việc gì Chính phủ nhất thiết cần phải làm thì làm thật tốt, việc gì không cần thiết mà Chính phủ phải làm thì tạo điều kiện để dân và các tổ chức kinh tế –  xã hội tự làm?

- Tôi rất đồng ý với quan điểm này. Vì hiện nay, chính phủ các nước chủ yếu tập trung quản lý vĩ mô, chứ không đi vào quản lý sự vụ cụ thể. Do vậy, cần làm rõ những vấn đề lớn tầm quốc gia. Vì thế, người ta vẫn nói “Chính phủ là người cầm lái, chứ không phải người bơi chèo”. Các vấn đề sự vụ sẽ được giao cho các cơ quan khác thực thi hoặc phân cấp, phân quyền. Việc gì người dân đảm đương được thì xã hội hoá để dân làm.

Muốn quản lý vĩ mô tốt, một trong những việc hết sức quan trọng là tập trung xây dựng pháp luật, quản lý nhà nước bằng pháp luật. Chính phủ cần tập trung thời gian, trí tuệ để suy nghĩ cơ chế, chính sách vận hành bộ máy hiệu quả nhất.

Ngay từ Đại hội IX của Đảng đã xác định rõ việc tinh giản bộ máy Chính phủ, thực hiện quản lý đa ngành, đa lĩnh vực. Tuy nhiên, quá trình thể chế vấn đề này thông qua xây dựng pháp luật mà rõ nhất là Luật Tổ chức Chính phủ 2001 vẫn chưa được như mong muốn, thưa ông?

- Chính phủ dự kiến sửa một cách căn bản Luật Tổ chức Chính phủ năm 2001, tuy nhiên thủ tục để sửa luật này rất phức tạp, khác với việc sửa đổi một luật thông thường khác, nên phải làm cẩn trọng.

Luật Tổ chức Chính phủ của ta trước đây và Luật năm 2001 không quy định cụ thể là Chính phủ có bao nhiêu bộ. Mỗi bộ có chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn gì. Điều này khác hẳn với Luật Tổ chức Quốc hội quy định rõ Quốc hội có bao nhiêu Uỷ ban, cơ quan trực thuộc. Vì thế, Quốc hội muốn đổi mới, cải tổ chức cũng phải theo Luật chứ không thể đẻ ra nhiều Uỷ ban được.

Tôi cho rằng, Chính phủ cũng thấy Luật Tổ chức Chính phủ năm 2001 có những điều chưa phù hợp thì sẽ tiến hành sửa đổi để thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ của từng bộ, ngành. Việc Chính phủ giảm từ 26 bộ ngành xuống 22 bộ là phù hợp với xu thế hiện nay và Nghị quyết của Đảng.

Không giẫm chân lên nhau trong quản lý

Vấn đề đặt ra với các bộ là tiếp tục đổi mới chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn quản lý nhà nước, tập trung vào quản lý vĩ mô trong phạm vi cả nước bằng pháp luật và chính sách đồng bộ trên nguyên tắc cơ bản là bộ quản lý đa ngành, đa lĩnh vực, thưa ông?

- Bây giờ, các bộ ngành có rất nhiều việc phải làm khi có thêm nhiều chức năng mới. Đó là về tổ chức sắp xếp cho phù hợp, chứ không là sự sáp nhập cơ học theo kiểu hai bộ với nhau, bộ máy vẫn như cũ với hai mảng khác nhau. Tôi cho như thế không phải là tổ chức của bộ quản lý đa ngành, đa lĩnh vực. Tổ chức bộ máy làm sao để tạo sự thống nhất, có thể đảm đương các mảng miếng công việc không bị chia cắt, tạo ra chất lượng hiệu quả mới.

Các bộ, ngành cần làm rõ nhiệm vụ, quyền hạn quản lý nhà nước để tránh sự giẫm đạp, trùng lắp với các bộ khác trong quản lý nhà nước để Chính phủ thông qua.

Tăng cường quản lý nhà nước trên lĩnh vực được giao bằng việc hoàn chỉnh pháp luật, cơ chế chính sách.

Hiện nay chúng ta đang tinh giảm bộ máy tổ chức, nhưng vẫn còn tồn tại nhiều tổ chức tư vấn, phối hợp liên ngành, trong đó không ít tổ chức hoạt động ít hiệu quả. Vậy có nên cải cách triệt để các tổ chức này?

- Tôi nghĩ, đây là những tổ chức tư vấn mang tính chuyên môn cho Thủ tướng. Nó ra đời đơn giản và khi hết nhiệm vụ thì giải thể cũng đơn giản. Tới đây, chắc Thủ tướng sẽ soát xét lại những tổ chức này, có hiệu quả thực sự sẽ giữ lại, nếu không thì giải thể. Đây là loại cơ quan giúp việc, không thành lập theo luật và thuộc thẩm quyền quyết định của Thủ tướng.

Trong việc lựa chọn thành viên Chính phủ, Thủ tướng có quyền hạn lớn, nhưng thẩm quyền xử lý kỷ luật chưa tương xứng?

- Trong điều kiện của chúng ta hiện nay, công tác cán bộ vẫn do Đảng trực tiếp quản lý. Vì thế, nếu một thành viên Chính phủ có sai phạm thì sẽ xử lý cán bộ đó từ Đảng trước, rồi chính quyền sau. Theo luật, Thủ tướng mới có quyền bổ nhiệm và bãi nhiệm, cách chức đối với thứ trưởng. Với bộ trưởng, đây là chức danh do Quốc hội phê chuẩn nên cũng phải trình Quốc hội bãi nhiệm hay cách chức.

Xin cảm ơn ông!

Lê Hồng Sơn (thực hiện)