Chóng mặt, huyết áp 2 bên chênh nhau, người đàn ông 70 tuổi đi khám phát hiện hẹp mạch máu nuôi não

Chóng mặt kéo dài, phát hiện động mạch cảnh hẹp 70-75%

Ông Nick, 70 tuổi, có tiền sử tăng huyết áp hơn 20 năm và vẫn uống thuốc đều đặn. Khoảng nửa năm trước, ông xuất hiện tình trạng mệt mỏi, chóng mặt nên đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM kiểm tra.

TS.BS Nguyễn Anh Dũng, Trưởng khoa Ngoại Lồng ngực – Mạch máu, Trung tâm Ngoại Lồng ngực – Mạch máu, cho biết thời điểm nhập viện, người bệnh choáng váng, suýt ngất và vã mồ hôi. Bác sĩ chỉ định chụp CT hệ động mạch, phát hiện động mạch cảnh trong hai bên hẹp 70-75%.

Động mạch cảnh là hệ thống mạch máu quan trọng đưa máu lên não. Khi thành mạch hình thành các mảng xơ vữa, lòng động mạch có thể hẹp dần, làm giảm lưu lượng máu và trong một số trường hợp có thể hình thành huyết khối gây tắc mạch não.

Tùy mức độ tổn thương và tình trạng tuần hoàn não, người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng thiếu máu não thoáng qua hoặc đột quỵ. Tuy nhiên, bệnh lý động mạch cảnh có thể diễn tiến âm thầm, khiến nhiều người chỉ phát hiện khi đã xuất hiện biến cố.

Sau hội chẩn, ê-kíp xác định động mạch cảnh trong phải của ông Nick hẹp nặng hơn nên ưu tiên can thiệp trước. Bác sĩ gây mê nội khí quản, rạch da để bộc lộ động mạch cảnh và lấy bỏ mảng xơ vữa gây hẹp lòng mạch.

Trong quá trình phẫu thuật, động mạch cảnh phải được kẹp tạm thời để tạo điều kiện bóc tách mảng xơ vữa. Lúc này, não người bệnh tiếp tục được cung cấp máu nhờ hệ thống tuần hoàn bàng hệ.

Quá trình bóc tách diễn ra thuận lợi. Sau khi làm sạch lòng động mạch, bác sĩ vá lại thành mạch, mở kẹp và hoàn tất ca phẫu thuật. Lưu thông máu lên não được cải thiện, người bệnh xuất viện sau một tuần và không còn tình trạng chóng mặt.

Chênh huyết áp hai tay 40 mmHg, phát hiện hẹp động mạch dưới đòn

Sáu tháng sau phẫu thuật, sức khỏe ông Nick ổn định nhưng huyết áp hai tay chênh lệch tới 40 mmHg. Qua kiểm tra, bác sĩ phát hiện ngoài động mạch cảnh trong trái vẫn hẹp nặng, người bệnh còn bị hẹp động mạch dưới đòn trái.

Động mạch dưới đòn là mạch máu lớn cung cấp máu cho chi trên. Khi lòng mạch bị thu hẹp do xơ vữa, lưu lượng máu xuống cánh tay có thể giảm, dẫn đến huyết áp đo ở hai tay chênh lệch đáng kể.

Theo bác sĩ Dũng, chênh lệch huyết áp giữa hai tay, đặc biệt khi chênh lệch rõ rệt và kéo dài, có thể là dấu hiệu gợi ý bệnh lý mạch máu. Tuy nhiên, chỉ số huyết áp chênh lệch không đủ để xác định nguyên nhân mà cần kết hợp thăm khám và các phương tiện chẩn đoán hình ảnh.

Với tình trạng hẹp nặng đồng thời động mạch cảnh trong trái và động mạch dưới đòn trái, ê-kíp quyết định thực hiện phẫu thuật hai trong một.

Sau khi bóc thành công mảng xơ vữa trong lòng động mạch cảnh trái, bác sĩ tạo một cầu nối để đưa máu vượt qua đoạn động mạch dưới đòn bị tắc nghẽn, giúp cải thiện lưu lượng máu xuống chi trên. Ca mổ kéo dài khoảng 3 giờ.

Sau phẫu thuật, huyết áp hai tay trở về cân bằng. Ông Nick hồi phục tốt và xuất viện sau 3 ngày.

Hẹp động mạch cảnh có thể diễn tiến âm thầm

Theo bác sĩ Dũng, hẹp động mạch cảnh là bệnh lý nguy hiểm nhưng không phải lúc nào cũng gây triệu chứng rõ ràng. Một số trường hợp có thể xuất hiện các dấu hiệu thiếu máu não thoáng qua như chóng mặt, choáng váng, rối loạn thăng bằng hoặc các triệu chứng thần kinh khu trú.

Tuy nhiên, chóng mặt đơn thuần không phải dấu hiệu đặc hiệu của hẹp động mạch cảnh và có thể gặp trong nhiều bệnh lý khác. Vì vậy, người bệnh không nên tự xác định nguyên nhân chỉ dựa vào triệu chứng này.

Trong khi đó, hẹp động mạch dưới đòn cũng có thể không gây biểu hiện rõ ràng trong thời gian dài do cơ thể có hệ thống tuần hoàn bàng hệ hỗ trợ cung cấp máu cho cánh tay. Khi tình trạng hẹp tiến triển, người bệnh có thể xuất hiện đau mỏi, chuột rút, tê hoặc cảm giác ngứa ran ở cánh tay, đặc biệt khi vận động.

Một dấu hiệu có thể gợi ý hẹp động mạch dưới đòn là huyết áp đo ở hai tay có sự chênh lệch đáng kể. Tuy nhiên, chênh lệch huyết áp cũng có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nên cần được bác sĩ đánh giá đầy đủ.

Đột ngột méo miệng, yếu liệt cần cấp cứu ngay

Bác sĩ Dũng khuyến cáo người có các yếu tố nguy cơ xơ vữa động mạch như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu, hút thuốc lá, béo phì, ít vận động hoặc chế độ ăn nhiều đường và chất béo nên kiểm soát tốt bệnh nền và khám sức khỏe định kỳ.

Những người có nguy cơ cao hoặc xuất hiện chênh lệch huyết áp hai tay rõ rệt nên được bác sĩ đánh giá để xác định có bệnh lý mạch máu hay không. Tùy trường hợp, người bệnh có thể được chỉ định siêu âm Doppler hoặc chụp CT mạch máu để đánh giá vị trí và mức độ tổn thương.

Đặc biệt, khi đột ngột xuất hiện méo miệng, yếu hoặc liệt một bên tay chân, khó nói hoặc không nói được, mất thị lực một bên, rối loạn thăng bằng hay các dấu hiệu thần kinh bất thường khác, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế có khả năng cấp cứu đột quỵ càng sớm càng tốt.

Trường hợp ông Nick cho thấy một dấu hiệu tưởng như đơn giản như chênh lệch huyết áp hai tay có thể gợi ý bất thường về hệ thống mạch máu. Việc kiểm tra sớm giúp phát hiện tổn thương và lựa chọn phương án điều trị trước khi xảy ra các biến cố nghiêm trọng.