Chủ trương đóng cửa các lò mổ ở nội thành Hà Nội: Chuyển ô nhiễm về quê

 

Theo Chi cục Thú y Hà Nội và Sở NN&PTNT Hà Nội, chỉ có 8% lượng gia súc gia cầm giết mổ được kiểm soát, 92% bị buông lỏng về vệ sinh an toàn thực phẩm, về dịch bệnh. Hà Nội hiện có hơn 3.000 điểm giết mổ, trong đó, chỉ có 458/3.000 điểm có thú y kiểm soát. Các cơ sở giết mổ thực hiện ngay dưới nền nhà, nền sân, giết mổ ngay cạnh sông, xả trực tiếp chất thải xuống sông gây ô nhiễm môi trường, thậm chí sử dụng ngay nước sông đó để rửa thịt. Trang thiết bị phục vụ giết mổ không đảm bảo yêu cầu.

Theo Quyết định số 4972 vừa ban hành đầu tháng 11, Hà Nội đang chủ trương đầu tư gần 112 tỷ đồng xây dựng hạ tầng kỹ thuật cho cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm (GSGC) tập trung tại xã Bình Minh (huyện Thanh Oai). Mục tiêu đề ra rất rõ là nhằm thu gom các lò mổ tự phát trong khu dân cư về một mối, bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm, vệ sinh môi trường. Dự án này có diện tích 4,3ha với hạ tầng đồng bộ. Hệ thống thoát nước thải của khu giết mổ tập trung được thiết kế riêng, nước được thu gom từ các công trình rồi dẫn về trạm xử lý.

Nhưng các dự án xây khu giết mổ GSGC tập trung với đầy đủ những tiêu chí tốt đẹp thì đã có từ lâu. Cơ sở Minh Hiền (Công ty TNHH Minh Hiền, Bích Hòa, Thanh Oai) được các sở, ngành, UBND TP Hà Nội chấp thuận về mặt quy hoạch, được đầu tư xây dựng với quy mô hiện đại, đồng bộ và đi vào hoạt động từ năm 2007. Tuy nhiên, dây chuyền hoành tráng này ế ẩm nghiêm trọng. Rồi năm 2010, cơ sở này được UBND TP Hà Nội cho phép xây một khu giết mổ… thủ công sát cạnh nhà máy để đón 26 chủ lò từ Thịnh Liệt đến. Mỗi hộ thuê địa điểm tại đây sẽ được cấp 80-100m2 mặt bằng, kèm theo các ô chuồng nuôi lợn, khu làm lòng, nồi hơi, xe lạnh, hệ thống xử lý nước sạch... Nhưng, cũng ế ẩm.

Tương tự như chủ trương vừa ban hành đầu tháng 11, cơ sở Minh Hiền cùng các lò mổ khác như Vạn Phúc của Công ty TNHH An Thịnh (huyện Thanh Trì), Minh Anh (quận Hà Đông)… những địa điểm giết mổ tập trung trước kia cũng được lựa chọn đầu tư hệ thống xử lý nước thải với nguồn vốn hàng chục tỷ đồng. Và đến nay, hạng mục quan trọng để đảm bảo vệ sinh môi trường này vẫn chưa hoàn thiện, cộng với phương pháp giết mổ không khá hơn lò Thịnh Liệt xưa là bao, khiến người dân ở những nơi có dự án hoặc những nơi tiếp nhận các chủ lò Thịnh Liệt chuyển đến… lĩnh đủ!

 

Rãnh nước thải chứa đầy phân, lông, máu… chảy thẳng ra nguồn nước. Ảnh: Việt Nguyễn

 

Chưa biết cơ sở hạ tầng lò mổ tập trung dự kiến xây dựng ở xã Bình Minh có “ngon lành” hơn những lò Minh Hiền, Vạn Phúc, Minh Anh hay không, bởi khi xây dựng các cơ sở này, người ta cũng vẽ ra rất nhiều viễn cảnh tốt đẹp, đặc biệt là sự thay đổi về chất lượng vệ sinh giết mổ. Và thực tế, ngay từ khi đón hơn chục hộ từ Thịnh Liệt, lò mổ Minh Hiền đã liên tục hứng chịu sự chỉ trích từ người dân vì quy trình giết mổ vẫn bẩn thỉu, ô nhiễm. Tháng 8/2011, Phòng Cảnh sát Môi trường (CATP Hà Nội) thậm chí còn đưa ra mức phạt 20-70 triệu đồng cho công ty này vì gây ô nhiễm môi trường, nhưng thật lạ lùng, sau đó UBND TP Hà Nội đã “tha”.

Ngày 8/11, chúng tôi trở lại lò mổ này để ghi nhận thực trạng hoạt động kỳ quặc của cơ sở Minh Hiền. Toàn bộ dây chuyền giết mổ trong xưởng nằm bất động. Móc treo, giá sắt, bàn inox lạnh ngắt, hoang vắng bóng người, nhưng dãy nhà tạm được phân từng ô kế bên xưởng, quay lưng ra mương nước gần cánh đồng thì đang tấp nập. Quang cảnh y hệt 1 năm trước khi chúng tôi đến đây tác nghiệp. Mang tiếng được xây mới với những thiết kế này nọ, nhưng lợn phanh thây vẫn nằm ngổn ngang trên nền đá, lẫn lộn cùng máu, phân, lòng, lông… Các thợ thịt lợn thoải mái đi qua đi lại, giẫm đạp lên thịt sống. Cứ xả xong một con lợn, họ lại cầm thùng nước dội qua quýt cho trôi phế thải xuống rãnh nước. Tất cả dồn về một bể chứa chung. Đôi lúc rãnh bị tắc bởi phân và lông lợn, nước và máu tràn lênh láng ra khu giết mổ.

Kết quả gần 2 năm hoạt động của khu giết mổ thủ công này là mương nước bên cạnh cơ sở Minh Hiền ngập ngụa rác và chuyển màu đen kịt, dù xunh quanh không có dân cư. Ông Ngô Quang Liêm (SN 1967, sống ngay đầu cầu Thạch Bích, quốc lộ 21B) cho biết, năm trước con kênh nối từ cầu Thạch Bích vào cánh đồng rất sạch sẽ, nhưng bây giờ đục ngàu và nổi lềnh bềnh những mảng đen bí ẩn. Từ cầu đến khu giết mổ cách nhau hàng trăm mét nhưng các hộ dân sống ngoài đường 21B đang ngày đêm phải hít thứ mùi xú uế, tanh lợm giọng từ trong cơ sở Minh Hiền và từ mặt nước kênh bốc lên.

Qua khảo sát, tại tất cả những cơ sở giết mổ tập trung được cho là có quy mô như Minh Hiền, Minh Anh, Vạn Phúc so với những lò mổ tự phát trong dân cư đều… không có sự khác biệt đáng kể về đảm bảo vệ sinh thực phẩm, vệ sinh môi trường. Không siết chặt về tiêu chuẩn này, liệu Hà Nội có mải miết di dời hàng trăm lò mổ ra khỏi nội đô, mà quên mất rằng người dân nông thôn, môi trường ngoại thành cũng cần được bảo vệ?